လိၵ်ႈပိုတ်ႇပၼ်ပိုၼ်ႉႁူႉ မၢႆသီႇ/လိူၺ်ႈသိုပ်ႇတိုၼ်းၶိူဝ်း - ဢဵၵ်ႉသ်၊ ဝၢႆႊ၊ သႅတ်ႉ

ၼႂ်းၵၢပ်ႈပၢၼ်ယၢမ်းၸင်ႇၼႆႉမႃးၼႆႉ လႆႈငိၼ်းမႃးသဵင် ဢၼ်ဢုပ်ႇလၢတ်ႈၵၼ်တင်းၶေႃႈၸႂ်ႉ ဢၼ်ဝႃႈ သိုပ်ႇ ၶိူဝ်းဝၢႆႊ(Y)ၼႆၼၼ်ႉမႃးဝႆႉယူႇ။ ပေႃးတေလၢတ်ႈၶိူဝ်း လွင်ႈတၢင်း သိုပ်ႇတိုၼ်းၶိူဝ်းဝၢႆႊ(Y)ၼႆႉ ပေႃးၼႆသမ်ႉတေ လႆႈႁူႉပႃးဝႆႉ လွင်ႈၸိူဝ်း သိုပ်ႇတိုၼ်းၶိူဝ်း တၢင်ႇတၢင်ႇဢၼ်ၶဝ်ၸွမ်းၵွၼ်ႇဢိူဝ်ႈ။

ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ပေႃတေလႆႈလၢတ်ႈၼႆ တေလႆႈႁူႉဝႆႉထႃႈ လွင်ႈသိုပ်ႇၶိူဝ်းဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ Baby Boomors (သိုပ်ႇလဵင်ႉလုၵ်ႈလၢႆ) ၼၼ်ႉၵွၼ်ႇယူႇယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ ပွၺ်းသိုၵ်းလူင်လုမ်ႈၾႃႉၵမ်းသွင် ပိူင်ၽဵင်ႈမၼ်းဝႃႈပဵၼ် ၼႂ်းၵႄႈ 1946 ႑ တေႃႇ 1964 ဢၼ်ၸိူဝ်းလႆႈၵိူတ်ႇႁၼ်ၼႃႈ မႃးၼႂ်းၽွင်းၶၢဝ်းၸိူဝ်းၼႆႉၼႆႉ လႆႈႁွင်ႉဝႃႈပဵၼ်သိုပ်ႇတိုၼ်းၶိူဝ်း ဢၼ် ပဵၼ် Baby Boomors(သိုပ်ႇလဵင်ႉလုၵ်ႈလၢႆ) ၼႆယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၸူဝ်ႊၶၢဝ်းပီႊ ၸိူဝ်းဝၢႆးသိုၵ်းလုမ်ႈၾႃႉ ၵမ်းသွင်ယဝ်ႉၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉၼႆႉ တီႈၸိုင်ႈမိူင်းပွတ်းဝၼ်းတူၵ်းၶဝ်ၵမ်ႈၼမ်ၼမ်ၼႆႉ ထၢၼ်ႈလဵင်ႉလုၵ်ႈလၢင်းၶဝ် ၶိုၼ်ႈမႃး သေယဝ်ႉ တေႃႇတၢင်းတိပ်ႇၵပ်ႉ ၾၢႆႇပၢႆးမၢၵ်ႈမုၼ်း ဢၼ်ၼင်ႇၸိူဝ်းလႆႈႁူပ်ႉမႃး မိူဝ်ႈၼႂ်းၶၢဝ်းပွၺ်းသိုၵ်းလူင် ၸိူဝ်း ၼၼ်ႉၼႆၵေႃႈ တင်းလွၺ်းလွၺ်းသေၵေႃႈ ၶိုၼ်းမႄးဢွၵ်ႇပူၼ်ႉၽုတ်းလုၵ်ႉၸုၵ်းၸင်ႈမႃး လႆႈၼင်ႇၵၼ်ဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ သိုပ်ႇတိုၼ်းၶိူဝ်းၸိူဝ်းၼႆႉၼႆႉ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းၸူဝ်ႊပၢၼ်ၶဝ်သမ်ႉ တင်းဢမ်ႇမုင်ႈဢမ်ႇမွင်းဝႆႉထႃႈသင်သေ ဢွၼ်ၵၼ် လႆႈႁူပ်ႉတေႃႇ လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၾၢႆႇတၢင်းမၢၵ်ႈမုၼ်းၶဝ်လႂ်၊ လွင်ႈမၢၵ်ႈမီးလီပဵၼ်ၶဝ်လႂ်ယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းၶဝ်ၼႆႉၸမ်း ႁူမ်ႊဝႃႈ လႆႈၶဝ်ႈမႃး သူႇထိုင်ၼႂ်းလူၵ်ႈၶူင်းၵူၼ်း ၽွင်းၼႂ်းဢၼ်ၵပ်ႉတိပ်ႇယၢပ်ႇယၢပ်ႇသေတႃႉၵေႃႈ သမ်ႉလႆႈႁူပ်ႉတေႃႇတင်း ပၢႆးႁူႉမေႃပၺ်ႇၺႃႇ၊ တၢင်းၵမ်ႉၸွၺ်ႈလူင်ပွင်ႊၸိုင်ႈ၊ လွင်ႈၵႃႊၶၼ်လိၼ်သူၼ်ႁိူၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ၶိုၼ်ႈဝႆႉလႂ် လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ၾၢႆႇပၢႆးၸၢင်ႊပၢႆးသႅၼ်ႉၶဝ် ၸိူဝ်းၼႆႉလႂ်ယူႇယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ်လၢႆးပိူင်ၽဵင်ႈသေဝႃႈတႄႉ လႆႈႁွင်ႉဝႃႈပဵၼ် သိုပ်ႇတိုၼ်းၶိူဝ်း ဢၼ်လႆႈတၢင်းဢွင်ႇမၢၼ်သေယဝ်ႉ၊ မၢၵ်ႈမီးလီပဵၼ်ၵၼ်ၼႆလႆႈယူႇယဝ်ႉ။ ၵမ်းၼႆႉတႄႉ ၸိူဝ်းၶဝ်ႈ ပႃးမႃး ၼႂ်းသိုပ်ႇတိုၼ်းၶိူဝ်း ဢၼ်ၼႆႉၶဝ်ၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ်ၼမ်ပဵၼ်ဝႆႉၸိူဝ်းဢၼ်သဝ်းႁႅင်း(ဢဝ်ပႅၼ်ႇသျိၼ်ႇ) ဝႆႉၵၼ်ယဝ်ႉ သေ လႆႈဝႃႈ မီးဝႆႉသၢႆငၢႆငဝ်းလၢႆး ဢၼ်လႆႈယူႇသႃႇငၢႆႈလူမ်ၸႂ်ဝႆႉသေယဝ်ႉ လႆႈဝႃႈပဵၼ် သိုပ်ႇၶိူဝ်းဢၼ်လႆႈတိူဝ်း ၶုၺ်ႉၼိူၺ်းလီလိူဝ်သေ ၸိူဝ်းငိူၼ်ႈၶိူဝ်း ဢၼ်ၸိူဝ်းၽၢႆႇၼႃႈ ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉယူႇၼႆယဝ်ႉ။ ၽူႈၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းသိုပ်ႇ တိုၼ်းၶိူဝ်း ဢၼ်ၼႆႉ မၢင်ႊၸိူဝ်းမိူၼ်ၼင်ႇ တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်းၸမ်း- သတိၾ်ႉၸွပ်ႉ၊ ၿိလ်ႇၵဵတ်ႉ၊ ၿိလ်ႇၵလိင်ႇတၼ်ႇ၊ ၸွၶျ်ႉၻၿလိဝ်ႇၿူသျ်ႉ ၶဝ်၊ ဢွင်ႇသၢၼ်းသူႉၸီႇၶဝ် ၸိူဝ်းၼႆႉ ၼႆယဝ်ႉ။

ဝၢႆးလင်သိုပ်ႇၶိူဝ်းလဵင်ႉလုၵ်ႈလၢႆၼႆႉယဝ်ႉသမ်ႉႁွင်ႉဝႃႈ သိုပ်ႇတိုၼ်းၶိူဝ်းဢဵၵ်ႉသ်(X)( Generation x) ၼႆယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ၸိူဝ်းဢၼ်ၵိူတ်ႇလဵင်ႉႁၼ်ၼႃႈပဵၼ်ၵူၼ်းမႃး မိူဝ်ႈၽွင်းၼႂ်းပွတ်းတွၼ်ႊၸိူဝ်းပီႊမိူင်း 1960 တေႃႇ 1980 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သိုပ်ႇတိုၼ်းၶိူဝ်းဢၼ်ၼႆႉၼႆႉသမ်ႉ မိူဝ်ႈၼႂ်းၸူဝ်ႊပၢၼ်ၶဝ် ၵေႃႉဢွၼ်ႇၼၼ်ႉၼႆ လႆႈၶၢမ်ႇတၢင်းလွင်ႈ ထၢၵ်ႇသွၼ်းၶႅၵ်းပဵၼ်ႁၢင်ႊ ၾၢႆႇပၢႆးၵၢၼ်မိူင်းလႂ် လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႊၶၢႆႉပိူင်ပဵၼ်လၢႆလၢႆမဵဝ်းလႂ်မႃးၼၼ်ႉဢိူဝ်ႈ။ ၼင်ႇ ပွၺ်း သိုၵ်းလူင်ဝႅတ်ႉၼမ်းလႂ်၊ လွင်ႈၵေႃႇတင်ႈပူၵ်းပဵၼ်တမ်ႇတိူင်းႁူဝ်ႉလူင်ၿႂ်းလိၼ်းလႂ်၊ ႁူဝ်ႉလူင်ႇၵူၼ်ႇပင်းလႂ်၊ လွင်ႈပၢၼ် သိုၵ်းယဵၼ်လူင်ယဝ်ႉတူဝ်ႈၵႂႃႇလႂ် ၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈ ၵၢပ်ႈပၢၼ်မႃးၵရႅတ်ႉတႅၶျႂ်း မိူင်းပရိတ်ႉတဵၼ်းလႂ် ၸိူဝ်းၼႆႉၼႆႉ ပဵၼ်သၢႆ ပိူင်ပဵၼ် ဢၼ်သွၼ်းလေႃႇၶႅၵ်းပဵၼ် လွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈလႄႈ လွင်ႈတၢင်းႁႂ်ႈၵႄႇထူၼ်ႈမႃး တီႈၼႂ်းသိုပ်ႇတိုၼ်းၶိူဝ်း ဢဵၵ်ႉသ်(x)ၼႆႉယဝ်ႉ။ ပေႃးမႃးတႅၵ်ႈၵၼ်တူၺ်းတင်းသိုပ်ႇၶိူဝ်းဢၼ်ၽၢႆႇၼႃႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉၼႆ သိုပ်ႇတိုၼ်းၶိူဝ်းဢဵၵ်ႉသ်(x) ၶဝ်ၼႆႉ ပေႃးၵပ်းၵၢႆႇတင်းလွင်ႈၸုၵ်းၸင်ႈမၼ်ႈလႄႈ ၾၢႆႇပႅၵ်ႇပိူင်ႈတီႈတၢင်းႁၼ် လၢႆးဝႆႉဝၢၼ်းၸႂ်ၸိူဝ်းၼႆႉမႃးၼႆ ၶဝ်တိူဝ်းလူင်ႉလႅင်းၸႅင်ႈလီယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ်-ၾၢႆႇၸၢဝ်းၼပ်ႉထိုဝ်၊ ၽႃႇသႃႇတိုၼ်းၵူၼ်း လွင်ႈပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်တီႈၸၢႆး-ယိင်းၽူႈမႄႊ ၸိူဝ်းၼႆႉ၊ ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈတၢၼ်းၵူၼ်း၊ လူၺ်ႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵူၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉတႄႇၵႂႃႇ လွင်ႈလႆႈႁူပ်ႉတေႃႇ၊ လွင်ႈပႅၵ်ႇပိူင်ႈၸႅၵ်ႇၽၢတ်ႇၽႄၵၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉ ၶဝ်လႆႈႁဵၼ်းဢဝ်သွၼ်လႆႈမႃးၼမ်လၢႆတေႉတေႉယူႇယဝ်ႉ။ ၼင်ႇ တေး ဝိတ်ႉၵႅမ်ႇမရွၼ်း၊ ၸၼ်ႇၼီႇၾႃႇလူဝ်ႇပႅသ်ႉ၊ ၸေႇသႅတ်ႉ၊ ဝိၵ်ႉတူဝ်းရီးယႂ်းၿႅၵ်ႉၵမ်းၶဝ်၊ ၼင်ႇဢၢႆႈ သေႃႇဝိၼ်းထုတ်ႉၶဝ်၊ လေးၽိဝ်ႇၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၼၼ်ႉၼႃႇ။

ဝၢႆးလင်ၸိူဝ်းပွတ်းတွၼ်ႊပီႊ 1980တေႃႇပီႊ 2000 ,လုၵ်ႈဢွၼ်ႇဢၼ်ၸိူဝ်းၵိူတ်ႇႁၼ်ၼႃႈပဵၼ်ၵူၼ်းမႃး ၼႂ်း ၽွင်းၸိူဝ်းၼႆႉၼႆႉ သမ်ႉႁွင်ႉဝႃႈပဵၼ်သိုပ်ႇတိုၼ်းၶိူဝ်းဝၢႆႊ(Y) ၼႆယဝ်ႉ။ သိုပ်ႇတိုၼ်းၶိူဝ်းဝၢႆႊ(Y) ၸိူဝ်းၼႆႉၸမ်း ၼႂ်းၸူဝ်ႊပၢၼ်ၶဝ် ၸဵမ်မိူဝ်ႈၵေႃႉလဵၵ်ႉၼၼ်ႉ ပေႃးလႆႈႁူပ်ႉတေႃႇမႃး တင်းလွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၾၢႆႇပၢႆးၸၢင်ႊပၢႆးသႅၼ်ႉ ဢၼ်ဝႅၼ်ဝူင်ႁူင်ၶိုၼ်ႈဝႆး(ပၢႆးလုၵ်ႈၽိုၼ်ႉၾၢႆႇပၢႆးၸၢင်ႊပၢႆးသႅၼ်ႉ)သေယဝ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉသမ်ႉ ပဵၼ်ဢၼ်သွၼ်းသူႇလေႃႇပဵၼ် ႁၢင်ႊငဝ်းၶဝ်မႃးဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သိုပ်ႇတိုၼ်းၶိူဝ်းဢၼ်ၼႆႉၼႆႉ လႆႈႁူပ်ႉတိူဝ်ႉတေႃႇတင်း ၸိူဝ်းၶူဝ်းၶိူင်ႈၾၢႆႇ ပၢႆးၸၢင်ႊ ပၢႆးသႅၼ်ႉ ဢၼ်ဢွၵ်ႇပဵၼ်မႃးၵမ်းလိုၼ်းသုတ်းၶဝ်သေယဝ်ႉ ၶူဝ်းၸႂ်ႉတိုဝ်း ၼင်ႇဢၢႆႊၾူၼ်း(မိုဝ်းထိုဝ်-တီႉလၢႆႉ)၊ လႅပ်ႉတွပ်ႉ(ၼပ်းတၵ်း)၊ တႅပ်ႉပလႅတ်ႉ (ၼပ်းၽႅပ်ႉဢွၼ်ႇ)ၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ တႄႇၵႂႃႇၼၼ်ႉၼႃႇ။ သိုပ်ႇတိုၼ်းၶိူဝ်းဝၢႆႊ(Y)ၶဝ်ၼႆႉ ၵူႊမိူဝ်ႈၶၢဝ်းယၢမ်း ၵုမ်ႇပဵၼ်ဝႆႉၽူႈၵေႃႉၵူၼ်း ဢၼ်လႆႈႁူပ်ႉတိူဝ်ႉတေႃႇတင်းလႅင်ႊသၢႆႁၢဝ်းၾႃႉ(ဢွၼ်ႇလၢႆးၼ်း) ၼၼ်ႉဝႆႉယူႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸႂ်ႈယဝ်ႉ။ သိုပ်ႇတိုၼ်းၶိူဝ်းဝၢႆႊ(Y) ၶဝ်ၼႆႉ လႆႈတူၺ်းတေႃႇ ၸိူဝ်းဢူႈမႄႈၶဝ်ဢၼ်မိူဝ်ႈလႂ်ၵေႃႈ ၵုမ်ႇပဵၼ်ၵၢၼ်ၼၵ်းႁၢပ်ႇသၢင်ႈလူင်တဵင်ဝႆႉယူႇၼၼ်ႉသေ ယႂ်ႇမႃးလႄႈ တၢင်းႁၼ်တေႃႇၸူဝ်ႊပၢၼ်ၶဝ်ၼႆၵေႃႈ လႅၵ်ႈ လၢႆႊမႃးဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၶၢဝ်းၵၢပ်ႈပၢၼ်ဝၼ်းၸင်ႇၼႆႉၼႆႉ ၸဝ်ႈႁူႉမေႃၵမ်ႈၼမ်ၼမ်ၶဝ်ၵေႃႈ တင်းဝႆႉၼၵ်းသေ ဢွၼ်ၵၼ်ပၵ်းပႂ်ႉတူၺ်းတေႃႇ သိုပ်ႇတိုၼ်းၶိူဝ်းၼႆႉဝႆႉယူႇဢိူဝ်ႈ။ တူဝ်ယၢင်ႇၸမ်း- ၼင်ႇၿီႇယွၼ်ႇသေး၊ ၿရိတ်ႉၼီႇ သပီးယႂ်း၊ ၸႅၵ်ႈသတိၼ်ႇတႅၼ်ႇၿႃးလိတ်ႉ၊ ရီႇႁႃးၼႃး၊ ၵီႇရႃႇၼၢႆတ်ႉတလေး၊ ၸႅသ်ႉတိၼ်ႇၿီႇၿႃႇၶဝ် ၸၢႆးၸၢႆးၶမ်းလႅင် ၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉၼၼ်ႉၼႃႇ။

တေႃႇၸိူဝ်းၽူႈၵေႃႉဢၼ် ၵိူတ်ႇႁၼ်ၼႃႈပဵၼ်ၵူၼ်မႃး ပွတ်းဝၢႆးလင် ပီႊ႒႐႐႐-ၼီႈၼႆႉသမ်ႉ မၵ်းမၢႆဝႃႈပဵၼ် သိုပ်တိုၼ်းၶိူဝ်းသႅၻ်ႉ(႗)ၼႆယဝ်ႉ။ သိုပ်ႇၶိူဝ်းသႅၻ်ႉၼႆႉၸမ်း ၼႂ်းယၢမ်းဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉၼႆႉ ပဵၼ်ၸိူဝ်းၵူၼ်းဢၼ်ပႆႇယႂ်ႇ ၶဝ်ႈထိုင်ပဵၼ်ပၢၼ်ၵူၼ်းလူင်ၼၼ်ႉသေယဝ်ႉ တီႈၼႂ်းၸူဝ်ႊပၢၼ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇဢွၼ်ႇၶဝ်ၼႆႉ တေလႆႈႁူပ်ႉထူပ်းတေႃႇ တင်းဢီႈသင်သင်ၶဝ်ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဢၼ်လီလႆႈၶဝ်ႈၸႂ်ဝႆႉတေႃႇယူႇယဝ်ႉ။ သိုပ်ႇတိုၼ်းၶိူဝ်းၼႆႉသမ်ႉ လႆႈပဵၼ် ၵူၼ်းဢၼ်လႆႈယႂ်ႇမႃးၼႂ်းၽွင်းၵၢပ်ႈပၢၼ် ဢၼ်ပၢႆးၸၢင်ႊပၢႆးသႅၼ်ႉ ၾၢႆႇၵပ်းသိုပ်ႇတိတ်းတေႃႇၶဝ် ၸၼ်ႉသုင် ဝႆႉၼႃႇၼႃႇၼႆႉသေယဝ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းဝႆႉသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၾၢႆႇၵၼ်ႊၵူၼ်းလူၼ်ႉလိူဝ်ပိူင်ဝႆႉသေယဝ်ႉ ပၢႆးႁူႉမေႃပၺ်ႇ ၺႃႇၾၢႆႇၵပ်းသိုပ်ႇတိတ်းတေႃႇသမ်ႉ လႆႈပဵၼ်ဝႆႉဢၼ်ပိုၼ်ႊၼႄပၼ် ပိူင်သၢင်ႇႁၢင်ႊၾၢင်ၸူဝ်ႊပၢၼ်သိုပ်ႇၶိူဝ်းၶဝ် ယဝ်ႉၼႆ ဢွၼ်ၵၼ်ၶၢတ်ႈလၢမ်းဝႆႉၼင်ႇၼႆ။

သိုပ်ႇတိုၼ်းၶိူဝ်း သီႇသိုပ်ႇဢၼ်ဝႃႈၼႄမႃးၸိူဝ်းၼႆႉၶဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်သိုပ်ႇၶိူဝ်းၵူၼ်း ဢၼ်ယူႇသဝ်းဝႆႉယူႇ တီႈၼႂ်း ၵၢပ်ႈပၢၼ် တႃႁၼ်ဝၼ်းၸင်ႇၼႆႉၼႆႉဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႊ တၢင်းဢၼ်လႆႈႁူပ်ႉထူပ်း ၼႂ်းၸူဝ်ႊပၢၼ်လႄႈ ဢၼ် လႆႈလတ်းၽၢၼ်ႇမႃး ၼႂ်းၸူဝ်ႊပၢၼ်မိူဝ်ႈဢွၼ်ႇၶဝ်တႄႉ ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ဝႆႉသေယဝ်ႉ လႆႈပဵၼ်မႃးဝႆႉတၢင်းပႅၵ်ႇပိူင်ႈ သိုပ်ႇတိုၼ်းၶိူဝ်းၼၼ်ႉယူႇလႄႈ မၢင်ႊပွၵ်ႈမၢင်ႊၽဝ်ႇမၢင်ႊလႂ်မႃးၼႆ လႆႈမီးလွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉ ဢီးပွတ်ႈၵၼ်ဢိူဝ်ႈ။ လုၵ်ႉတီႈ ၼႆႉသေ ၸၢင်ႊဢွၵ်ႇပဵၼ်မႃးလႆႈ တေႃႇၸၼ်ႉထၢၼ်ႈၶွင်ႈၶတ်းၵၼ်ၵွၼ်ႇဢိူဝ်ႈ။ ၼႂ်းၵႄႈဢူႈမႄႈၶဝ်လႄႈ တင်းလုၵ်ႈ လၢင်းၸၢႆးယိင်းၶဝ်၊ ပူႇမွၼ်ႇၶိင်းၼၢႆးၶဝ်လႄႈ ၸိူဝ်းပဵၼ်လၢၼ်လိၼ်ၶဝ်၊ လႆႈပဵၼ်မႃးတၢင်းၶွင်ႈၶမ် ယွၼ်ႉၵွပ်ႈတၢင်း ႁၼ်ၶဝ် ပႅၵ်ႇပိူင်ႈႁိူင်ႈႁၢင်ႇၵၼ်လႄႈၼၼ်ႉဢိူဝ်ႈ။ တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်းမိူၼ်ၼင်ႇ - ၸိူဝ်းသိုပ်ႇၶိူဝ်းဢဵၵ်ႉသ်(x) ၶဝ်ၼႆႉ တေ ၸၢင်ႊထၢင်ႇႁၼ်ဝႃႈ ၸိူဝ်းသိုပ်ႇတိုၼ်းၶိူဝ်း ဢၼ်ၽၢႆႇၼႃႈၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းဝၵ်ႉဝမ်ႉတၢႆႊတၢႆႊၼႆ သေယဝ်ႉ၊ တေႃႇသိုပ်ႇတိုၼ်းၶိူဝ်း ဢၼ်ၸိူဝ်းၽၢႆႇလင်ၶဝ်သိုပ်ႇၶိူဝ်း(Y)ဝၢႆႊၼၼ်ႉသမ်ႉ ၶဝ်တေထၢင်ႇႁၼ်ဝႃႈ “ၸိူဝ်းယူႇ မဝ်ႊမဝ်ႊၵိၼ်မၢင်ႊမၢင်ႊ”ၼႆယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းသိုပ်ႇၶိူဝ်း ဢၼ်ပဵၼ်ဝၢႆႊ(Y) ၶဝ်ၼႆၵေႃႈ သမ်ႉတေမၢႆဢဝ် ၸိူဝ်းသိုပ်ႇၶိူဝ်း ၽၢႆႇၼႃႈၶဝ် ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းထဝ်ႈ ပူႇပူႇၼၢႆးၼၢႆး ဢၼ်ဢမ်ႇၶိုတ်းၵၢပ်ႈၼႆယူႇၵၼ်ယဝ်ႉ။

ယွၼ်ႉၵွပ်ႈၸိူဝ်းတၢင်းႁၼ်ဢၼ်ပႅၵ်ႇပိူင်ႈ ဢၼ်ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ် ဢၼ်ပဵၼ်ၸိူဝ်းၵပ်ႈၵၢႆႇဝႆႉတင်း ၾၢႆႇပၢႆး ၵၢၼ်မိူင်း၊ ၾၢႆႇလွင်ႈၵႃႊၶၼ်လၵ်းၸဵင် တွၼ်ႊၵၼ်ႊၵူၼ်း၊ ၾၢႆႇပၢႆးမွၼ်းသဵင်မူၼ်ႊၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉသေယဝ်ႉ ၸင်ႇလႆႈ ပဵၼ်မႃး လွင်ႈႁၢင်ႇယၢၼ်သိုပ်ႇတိုၼ်းၶိူဝ်းယဝ်ႉ။ လွင်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ ၵွၺ်းပဵၼ်ယူႇတီႈၼႂ်းႁိူၼ်း တီႈမုင်ႉႁေႃႁိူၼ်း တေႃႈတီႈလႅၼ်ႊၶႂၢင်ႇ ၵၢၼ်သၢင်ႈၶဝ်လႂ်၊ တီႈၸိူဝ်းသိုင်ႇႁိမ်းႁွမ်း ၾၢႆႇၵၼ်ႊၵူၼ်းၶဝ်လႂ်ၼႆၵေႃႈ သိုပ်ႇတိုၼ်းၶိူဝ်းဢၼ် ၼိူင်ႈၼႆႉ တင်းသိုပ်ႇႁိမ်းႁွမ်း ၾၢႆႇၵၼ်ႊၵူၼ်းၶဝ်လႂ်ၼႆၵေႃႈ သိုပ်ႇတိုၼ်းၶိူဝ်းဢၼ်ၼိူင်ႈၼႆႉ တင်းသိုပ်ႇတိုၼ်းၶိူဝ်း ၸိူဝ်းတၢင်ႇဢၼ်ၶဝ်ၼၼ်ႉ ဢဝ်ပဵၼ်ၵႂႃႇႁင်းၶေႃၶဝ်ပႅတ်ႈသေယဝ်ႉ လွင်ႈႁူမ်ႈႁွမ်းႁဵတ်းသၢင်ႈၵေႃႈ ဢဝ်ၸၢင်ႊပဵၼ် ၵႂႃႇႁႅင်းဢေႇယူႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼႆသေ တီႈဢၼ်တေၶဝ်ႈဢွၵ်ႇ သိူၵ်ႈသမ်ႇၵၼ်ၼၼ်ႉ သိုပ်ႇတိုၼ်းၶိူဝ်းဢၼ်ၼိူင်ႈ တင်းဢၼ်ၼိူင်ႈၶဝ်ၼႆႉ ထုၵ်ႇလီလႆႈဢဝ် ၶေႃႈမၢႆၶေႃႈၵႅမ်းၸိူဝ်းၶေႃႈမုၼ်းၶဝ်သေ လႅၵ်ႈလၢႆႈၵၼ်၊ ၽေမႅင်ႇၵၼ် ၼႂ်း ၵႄႈသိုပ်ႇၶိူဝ်းၶဝ်ၼင်ႇၵၼ်လႂ်ယူႇဢိူဝ်ႈ။ မိူၼ်ၼင်ႇ- ၸိူဝ်းသိုပ်ႇၶိူဝ်း ဢၼ်ၸိူဝ်းတိူဝ်းယႂ်ႇၶဝ်ၼႆႉ တေလႆႈဢဝ် တၢင်း ပိုၼ်ႉႁူႉငိၼ်းႁၼ် ဢၼ်ၸိူဝ်းတၢင်းႁူပ်ႉထူပ်းၶဝ် ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇဝႆႉတင်းၸူဝ်ႊပၢၼ်လႄႈ လွင်ႈမၢၵ်ႈမီးလိူင်ႇၼမ် မိူဝ်ႈပၢၼ်ၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၼေပၼ်ႁႂ်ႈၸိူဝ်းသိုပ်ႇတိုၼ်းၶိူဝ်း ၸိူဝ်းဢွၼ်ႇၶဝ်သေယဝ်ႉ၊ သိုပ်ႇတိုၼ်းၶိူဝ်းၸိူဝ်းလဵၵ်ႉ ၸိူဝ်းဢွၼ်ႇၶဝ်ၼႆၵေႃႈ ထုၵ်ႇလီလႆႈသပ်းလႅင်းၼေပၼ် ၸိူဝ်းသိုပ်ႇၶိူဝ်းဢၼ်ယႂ်ႇသေၶဝ် လွင်ႈသၢႆသဵၼ်ႈတၢင်းမၼ်း တႄႇဢဝ်ၾၢႆႇလွၵ်းလၢႆးပၢႆးၸၢင်ႊၶဝ်လႂ် ၾၢႆႇလွင်ႈၶိူင်ႈမူၼ်ႊၼူၼ်းတီးၶဝ်လႂ်ယူႇဢိူဝ်ႈ။ ၵွပ်ႈၼႆ လွင်ႈထုၵ်ႇလႆႈမီးပၼ် တၢင်းဝႆႉၼၵ်း လွင်ႈဢဝ်သႂ်ႇၸႂ်ပၼ် ၾၢႆႇၵၼ်ႊတွၼ်ႊသိူၵ်ႈသမ်ႇၶဝ်ႈသူႇတေႃႇၵၼ် ၼႂ်းသိုပ်ႇတိုၼ်းၶိူဝ်း ၼင်ႇၵၼ်ၼႆႉ ၵေႃႈ လမ်ႇလွင်ႈတေႉတေႉၼႆ ၶႂ်ႈပၢင်ႉထိုင်ၵၼ်ၼင်ႇၼႆ ယူႇဢေႃႈ။

ဢိင်လူၺ်ႈလွင်ႈသိုပ်ႇတိုၼ်းၵူၼ်း- ၸုမ်းၸိူဝ်းဢႅၵ်ႉသ်ႉ၊ ဝၢႆႊ၊ သႅၻ်ႉၶဝ် ၿေးၿီးၿုမ်းမႂ်းၶဝ်သေ ႁဝ်းၸၢင်ႊဢဝ် တၢင်းပွင်ႇၸႂ်လႆႈတေႃႇၼိူဝ်ၶိူဝ်းတူဝ်ၵဝ်ႇ ထုၵ်ႇလီလႆႈႁဵတ်းသင်ၼၼ်ႉယူႇ။ တွၼ်ႊသွၼ်ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ တေလႆႈပဵၼ် တႃႇၽႂ်ၵွၺ်းလႄႈ၊ ၽႂ်သမ်ႉဢမ်ႇဝႆႉပႃးၼႂ်းၵၼ်ႊတွၼ်ႊၸိူဝ်းၼႆႉ ၼႆၵေႃႈ လီလႆႈပွင်ႇၸႂ်လူင်ႉလႅင်းၸွမ်းယူႇၼေႃႈ) ႁႂ်ႈလွတ်ႈလႆႈဢၼ်သုပ်း မၢၼ်ႇတႃၾႃႉႁူမ်ႈၼၼ်ႉ လႆႈၵၼ်သေၵမ်း။

လုင်းၸၢႆးၾႃႈ (ၵဵပ်းႁွမ်တွမ်ႊတႅမ်ႈ)

(႑႕:႒႐)တိတ်ႉ(႒႒.႐႘.႒႐႒႑). ( လႉတႉလ - တႉလႉၽ)(႒႓)။

← လိုၼ်း · လမ်းၼႂ်း · ထႅင်ႈ→