မၢၵ်ႇပုင်းမုင်ႇမုၼ်ႊ တင်း သၢႆၸႂ်ၵူၼ်းႁဝ်း
ၸိူဝ်းၶိူင်ႈလၢၵ်ႈ (မၢၵ်ႇ) မုင်ႇမုၼ်ႊ (ၼိဝ်းၵလီးယႂ်း) ဢၼ်ၸိူဝ်းၸိုင်ႈမိူင်းလူင် ဢဵၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇၶဝ် တီႈၼိူဝ်လုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇမႃးဝႆႉယူႇၵၼ်ၼၼ်ႉၸမ်း ၸၢင်ႊႁႂ်ႈၵူၼ်း လႄႈ တူဝ်ၸႂ် တင်း လၢႆၶဝ် တၢႆႁၢႆလႆႈ ပဵၼ်ၵေႃႇပဵၼ်ၵွင် တင်းၼမ်တင်းလၢႆ တင်းငၢႆႈငၢႆႈဢွၼ်ႇၵွၺ်းသေယဝ်ႉ တေႃႇၶူဝ်းၶိူင်ႈ ႁူင်းၵေႃႇၵၢႆႇၶဝ်ၼႆၵေႃႈ ၼႂ်းၸူဝ်ႊၵႅပ်ႉဢွၼ်ႇၵွၺ်း ၸၢင်ႊႁႂ်ႈလူႉႁၢႆၵႂႃႇလႆႈယဝ်ႉ။ တင်းဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶႄႉသဵင်ႇၵၼ်တီႈၸိူဝ်းၶိူင်ႈလၢၵ်ႈ (မၢၵ်ႇ) မုင်ႇမုၼ်ႊသေၵေႃႈ တေႃႇလွင်ႈထိုင်တီႈလႅတ်းၽၢႆ တၢင်းငၢၼ် သၢႆႁႅင်းၸိူဝ်းၼႆႉၶဝ်ၼႆၵေႃႈ ၸိူဝ်းၸိုင်ႈမိူင်းဢဵၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇလူင်ၶဝ်ၼႆႉ မိူင်းၼိူင်ႈတင်းမိူင်းၼိူင်ႈ ဢွၼ်ၵၼ် ၸၢမ်းတူၺ်းၵၼ်မႃးတင်းတၢင်းၶႄႉသဵင်ႇၵၼ်ဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၵွပ်ႈလွင်ႈပွၺ်ႇမၢၵ်ႇတႅၵ်ႇ ႁဵတ်းၸၢမ်း တူၺ်းၸိူဝ်းၼႆႉသေ လႅင်ႊလူမ်းလုမ်ႈၾႃႉ ၊ လႅင်ႊၼမ်ႉလုမ်ႈၾႃႉၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉတႄႉၵေႃႈ လႆႈပဵၼ်တၢင်းဝူၺ်ႇ ႁင်ႈမႃးတေႉတေႉသေယဝ်ႉ လႆႈပဵၼ်ဢွၵ်ႇမႃးပိူင်ၾၢင်ၸိူဝ်းတေၸၢင်ႊႁႂ်ႈတူၵ်းပဵၼ်သႂ်ႇၽေးၶဵၼ် ၵူႊၸွင်ႈ ၸွင်ႈ တေႃႇၼိူဝ်ၸိူဝ်းၵူၼ်းၶူင်းၵၢင်ႁဝ်းၶဝ်မႃးဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼႆသေ ၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉတင်း လၢႆၶဝ်ၼႆႉ ၸင်ႇလႆႈဢွၼ်ၵၼ်ၶွမ်ႈၶတ်း ၶတ်းသၢၼ်မႃးတေႃႇလွင်ႈၸိူဝ်းပွၺ်ႇမၢၵ်ႇတႅၵ်ႇႁဵတ်းၸၢမ်း တူၺ်းၸိူဝ်းၶိူင်ႈလၢၵ်ႈ(မၢၵ်ႇ)မုင်ႇမုၼ်ႊ(ၼိဝ်းၵလီးယႂ်း) ၼၼ်ႉမႃးသေဢမ်ႇၵႃး ပၢႆဢွၼ်ၵၼ်တုၵ်းယွၼ်း ဝႆႉယူႇ တႃႇႁႂ်ႈယႃႉၽဵဝ်ႈပႅတ်ႈၸိူဝ်းမၢၵ်ႇမုင်ႇမုၼ်ႊၶဝ်ဝႆႉယူႇယဝ်ႉဢိူဝ်ႈ။
သိုၵ်းလုမ်ႈၾႃႉၵမ်းသွင် တင်း ၸိုင်ႈမိူင်းၸပ်ႇပၢၼ်ႇ
မိူဝ်ႈၽွင်း သိုၵ်းလုမ်ႈၾႃႉပွၵ်ႈၵမ်းသွင်ၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းၸိုင်ႈမိူင်း ဢၼ်ပဵၼ်မိူင်းဢူၺ်းလီၵၼ် ၼင်ႇ- မိူင်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈဢမႄႇရီးၵႅၼ်ႇ ၊ ၵရဵတ်ႉပရိတ်ႉတႅၼ်ႇ ၊ သူဝ်ႇဝီႇယႅတ်ႉရသ်ႉသျႃး ၊ ၾရၢၼ်ႉသ် ၊ ပူဝ်ႇလႅၼ်ႇၶဝ် ၸိူဝ်းၼႆႉ တင်းၸိူဝ်းၸိုင်ႈမိူင်းဢူၺ်းလီတၢင်ႇၽၢႆႇ ဢၼ်ပဵၼ် - မိူင်းၸမ်ႇမၼီႇ၊ဢိတ်ႇတလီႇ ၊ ၸပ်ႇပၢၼ်ႇ လႄႈ ၸိူဝ်းၸိုင်ႈမိူင်းသၢႆထႅဝ်တၢင်ႉလႅၼ်ႊဢုၼ်ႇၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈတိုၵ်းတေႃးၵၼ်ႁၢဝ်ႈႁၢဝ်ႈႁႅင်းႁႅင်း တၢႆ တေႃႇတႅင်ႉ တေႃႇထၢၼ်ႈမၢၵ်ႇမိုဝ်ႈၸိုၼ်းယၢမ်းၵႃႊမႃးလႆႈၼၼ်ႉဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။
ၽၢႆႇပႃႈၸိူဝ်းၸိုင်ႈမိူင်းဢူၺ်းလီၶဝ်ၼႆႉ သၢႆၸႂ်ၵူၼ်းလႆႈလူႉတၢႆၵႂႃႇတႃႇ - ႔,႔႓႓,႑႘႗ (သီႇလၢၼ်ႉ သီႇသႅၼ်သၢမ်မိုၼ်ႇသၢမ်ႁဵင်ၼိူင်ႈပၢၵ်ႇပႅတ်ႇသိမ်းၸဵတ်းၵေႃႉ) သေယဝ်ႉ ၊ ၽၢႆႇပႃႈၸိူဝ်းၸိုင်ႈမိူင်းသၢႆထႅဝ် တၢင်ႉလႅၼ်ႊဢုၼ်ႇၶဝ်သမ်ႉ လႆႈတၢႆႁၢႆမႃးတႃႇ - ႕,႑႗႕,႐႐႐ (ႁႃႈလၢၼ်ႉၼိူင်ႈသႅၼ်ၸဵတ်းမိုၼ်ႇႁႃႈႁဵင်ပၢႆ) ၵေႃႉၵူၼ်းယဝ်ႉ။ တပ်ႉၵၢင်ႁၢဝ်(တပ်ႉလူမ်း) ၸပ်ႇပၢၼ်ႇၶဝ်ၼႆႉ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႈ - (႗) လိူၼ်ထူၼ်ႈ (႑႒)(ၻီႇ သႅမ်းၿႂ်း) ပီႊ- ႑႙႔႑ -ၼီႈ ၼၼ်ႉၵႂႃႇတိုၵ်းတေႃးပွၺ်ႇမၢၵ်ႇသႂ်ႇ တႃႈႁိူဝ်းပလ်းႁႃးၿႃး (တႃႈႁိူဝ်းသႅင်ၶႆႇမုၵ်ႈ) မိူင်းဢမႄႇရီႇၵႅၼ်ႇၶဝ်ယဝ်ႉ။
ၽႅဝ်မႃးပီႊ ႑႙႔႒ -ၼီႈ ၊ လိူၼ်ထူၼ်ႈ ( ႑ ) (ၸႅၼ်ႇၼႂႃႇရီႇ) လႆႈ ( ႗ ) ဝၼ်းၼၼ်ႉ ဝဵင်းငဝ်ႈလူင် မၼိလ်းလႃး (ၾီႇလိပ်ႈပိၼ်း) ၶဝ် တူၵ်းၶဝ်ႈၼႂ်း ( တႂ်ႈ ) မိုဝ်းၸပ်ႇပၢၼ်ႇ ၶဝ်ၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။ လိူၼ်ထူၼ်ႈ (႒) (ၾႅပ်ႈပႂႃႇရီႇ) လႆႈ( ႑႕ )ဝၼ်းသမ်ႉ ဝဵင်းသိင်ႇၵပူႇ တူၵ်းၶဝ်ႈၼႂ်းမိုဝ်း ၸပ်ႇပၢၼ်ႇၶဝ်ၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ၽႅဝ်မႃး လိူၼ်ထူၼ်ႈ ( ႔ )( ဢေႇပရလ်ႇ) လႆႈ ( ႑႒)ဝၼ်းၼၼ်ႉ တပ်ႉလူမ်း (ၵၢင်ႁၢဝ်) ၽၢႆႇဢမႄႇရီႇၵႅၼ်ႇၶဝ် ၶိုၼ်း ပွၺ်ႇမၢၵ်ႇပုင်းတိုၵ်းတေႃးသႂ်ႇ ၵုၼ်မိူင်းၸပ်ႇပၢၼ်ႇၶဝ်ယဝ်ႉ။
ၼႂ်းပီႊ -႑႙႔႓, တင်း ႑႙႔႔ -ၼီႈၼၼ်ႉ တီႈပၢင်ပွၺ်းတိုၵ်း (တီႈ)လႅၼ်ႊၼႃႈသိုၵ်းလိုမ်ယေႃးရွပ်ႉ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တပ်ႉၽၢႆႇဢမႄႇရီႇၵႅၼ်ႇ တင်း ၸိူဝ်းဢူၺ်းလီၶဝ်ၼႆႉ သိုပ်ႇယဝ်ႉသိုပ်ႇ လႆႈတၢင်းဢွင်ႇပေႉမႃး တိၵ်းတိၵ်းသေယဝ်ႉ ၵမ်းလိုၼ်းမႃး ၼႂ်းပီႊ ႑႙႔႕ - ၼီႈ လိူၼ်ထူၼ်ႈ ( ႔ )လႆႈ ( ႑ )ဝၼ်းၼၼ်ႉ တိုၵ်းတေႃး တေႃႇၵုၼ်ဢူဝ်ႇၵီႇၼႃႇဝႃႇ (မႃးလႆႈ) ယဝ်ႉ။ ၵုၼ်ဢူဝ်ႇၵီႇၼႃႇဝႃႇၼႆႉ ပေႃးတၵ်းဝႃႈ တေတိုၵ်းသိမ်းၵုၼ်လူင် မိူင်းၸပ်ႇပၢၼ်ႇၼႆ မၼ်းပဵၼ်ဝႆႉ ဢၼ်ၸမ်တီႈသုတ်း မၢႆသွင်သေယဝ်ႉ ၊ သမ်ႉပဵၼ်ၵုၼ်ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ ဢၼ်ထိုင်တီႈလႆႈသေပိူၼ်ႈထီႈသုတ်းဝႆႉသေၵွၺ်းဢမ်ႇၵႃး ၊ သင်ဝႃႈသိမ်းဢဝ်လႆႈ ၵုၼ်ၼႆႉယဝ်ႉၼႆတႄႉ ၵုၼ်ၾေႃႇမူဝ်ႇသႃႇ တင်း ၵုၼ်လူင်မိူင်းၸပ်ႇပၢၼ်ႇၶဝ်ၼႆၵေႃႈ တင်းၵပ်းသိုပ်ႇၵၼ် တေၶၢတ်ႇပုတ်းၵႂႃႇ ပႅတ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ်ဝၼ်းဢၼ်ၸိူဝ်းတပ်ႉၽၢႆႇဢူၺ်းလီၶဝ် လႆႈတမ်းတိၼ်ၶဝ်သႂ်ႇၼိူဝ်ၵုၼ်ၼႆႉ သေယဝ်ႉ တႃႇႁႂ်ႈသိမ်းဢဝ်လႆႈ ၵုၼ်တင်းဢၼ်ၼႆႉ လႆႈႁိုင်ၵႂႃႇပႅတ်ႈ ( ႘႒ )- ဝၼ်းၵွၼ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ၵွပ်ႈ ၸပ်ႇ ပၢၼ်ႇၶဝ်ၼႆႉ ၶၢမ်ႇတၢႆသေ ဢဝ်လႅင်ဝိၼ်သိုၵ်းၶဝ်ပၵ်းၸမ်ႈသႂ်ႇႁိူဝ်းသၢင်းၽေႃးသိုၵ်းပႃႈဢူၺ်းလီၶဝ်သေ ယႃႉလူႉပႅတ်ႈတိၵ်းတိၵ်းလႄႈၼႆယဝ်ႉ။
ယိုင်ႊၽၢႆႇဢူၺ်းလီၶဝ် ၸမ်မႃးတေႃႇတင်းၵုၼ်လူင်မိူင်းၸပ်ႇပၢၼ်ႇၵေႃႈ ယိုင်ႊၸပ်ႇပၢၼ်ႇၶဝ် ပဵၼ်တႃလိူၵ်ႇမႃးတိၵ်းတိၵ်းသေယဝ်ႉ ၼင်ႇႁိုဝ် ၸိူဝ်းဢူၺ်းလီၶဝ် ပေႃးတေဢမ်ႇၸၢင်ႊၶိုၼ်ႈၼႃႈမႃးလႆႈ ထႅင်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်တႃႇႁႂ်ႈလမ်းယႃႉလူႉပႅတ်ႈၸိူဝ်းႁိူဝ်းတပ်ႉၼမ်ႉၶဝ်ၵွၺ်းယဝ်ႉလႄႈ ၸပ်ႇပၢၼ်ႇၶဝ်ၸင်ႇၸႂ်ႉ ပႃးတင်း ၵူၼ်းဢိတ်းဢိတ်းသေ ၵႅတ်ႇလွမ်ႉဢဝ်။ ၶဝ်ၶွတ်ႇၽွတ်ႈၸုမ်းတပ်ႉၶၢမ်ႇတၢႆၵႃႇမီႉၵႃႇသီးသေယဝ်ႉ ၊ ၵူၼ်းႁတ်းငၢၼ်ၾၢႆႇတပ်ႉလူမ်းၶဝ်ၼႆႉ ဢဝ်တင်းလႅင်ဝိၼ်ဢၼ်တၢင်ႇဝႆႉ မၢၵ်ႇပုင်းၼၼ်ႉသေ ပႃးၸပ်း ၸဵမ်ၵူၼ်းႁေႃႈသေ လမ်ႇပၵ်းသႂ်ႇပၢင်သဝ်းၶဵၼ်သေယႃႉလူႉလႅဝ်ပႅတ်ႈယဝ်ႉ။ ပီႊ႑႙႙႔ ၼီႈ ၊ လိူၼ်ထူၼ်ႈ ( ႑႐ ) (ဢွၵ်ႇတူဝ်ႇၿႂ်ႇ) တေႃႇ ႑႙႔႕ , လိူၼ်ထူၼ်ႈႁူၵ်း (ၸုၼ်ႇ) ၼႆႉ ၸုမ်းၵႃႇမီႉၵႃႇသီးၶဝ် (တပ်ႉလူမ်း) ၶၢမ်ႇတၢႆၶဝ်ၼႆႉ ပွၺ်ႇၽႃႈသၢႆၸႂ်သေပိုၼ်ႇၾၢႆႈတိုၵ်းတေႃးမႃးတႃႇၵမ်းမၼ်း (႒႕႐႐) ပွၵ်ႈယူႇ။ ၸပ်ႇပၢၼ်ႇ ၶဝ်လႆႈဢဝ်လၢႆးၵူႊမဵဝ်းမဵဝ်းသေ ႁဵတ်းသၢင်ႈမႃးယူႇသေတႃႉၵေႃႈ ၵူၺ်းမီးတႃႇၵမ်းမၼ်း႔႗႕ - ပွၵ်ႈ ဢၼ် ၸၢင်ႊၵႂႃႇပၼ်လႆႈတၢင်းယႃႉၵဝ်းတေႃႇၽူႈၶဵၼ်ၶဝ် တင်းႁႂ်ႈထိုင်တီႈလႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပိူင်လိူင်းမၼ်းတႄႉ ႁိူဝ်းသၢင်းၽေႃးလူင်တၢင်ႇလႅင်ဝိၼ် ( ႒ ) လမ်းႁူမ်ႈပႃးတင်းႁိူဝ်းသၢင်းၽေႃးသိုၵ်း ဢမႄႇရီႇၵႅၼ်ႇၶဝ် ႁူမ်ႈႁွမ်းတင်းသဵင်ႈတေႃႇ ႔႕ - လမ်းၼႆႉ လႆႈလူႉလႅဝ်ၵႂႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပွၺ်ႇမၢၵ်ႇပုင်းမုင်ႇမုၼ်ႊသႂ်ႇ ႁီႇရူဝ်ႇသီးမႃး တင်း ၼႃႇၵႃႇသႃႇၵီႇ
ဝၢႆးသေဢွင်ႇပေႉလႆႈ ပွၺ်းတိုၵ်းတီႈၵုၼ်ဢူဝ်ႇၵီႇၼႃႇဝႃႇလႆႈလီငၢမ်းယဝ်ႉၵေႃႈ ၸိူဝ်းတပ်ႉသိုၵ်းၽၢႆႇ ဢူၺ်းလီၶဝ်ၼႆႉ ဢဝ်ႁႅင်းတပ်ႉၼမ်ႉတင်းတပ်ႉၽၢႆႇလူမ်း ႁူမ်ႈႁွမ်းၵၼ်သေယဝ်ႉ သိုပ်ႇတိုၵ်းတေႃးသႂ်ႇၸိူဝ်း ၵုၼ်ၸပ်ႇပၢၼ်ႇၶဝ်ယူႇယဝ်ႉ။ ႁိူဝ်းဝိၼ်လူင် ၾၢႆႇပွၺ်ႇမၢၵ်ႇပုင်း ဢၼ်ၵႃႇဝိၼ်လႆႈၶၢဝ်းၵႆၶဝ်ၼႆၵေႃႈ တႄႇ ဢဝ်ဝၼ်းထီႈ ( ႖ ) လိူၼ်ထူၼ်ႈ ( ႖ )(ၸုၼ်ႇ) ပီႊ - ႑႙႔႔ ၼၼ်ႉသေ တႄႇပွၺ်ႇမၢၵ်ႇပုင်းသႂ်ႇၼိူဝ်ၸိူဝ်း ၵုၼ်ၸပ်ႇပၢၼ်ႇၶဝ်ယူႇယဝ်ႉ။ ႁဵတ်းၼႆသေ ၵူႊမိူဝ်ႈၵူႊဝၼ်း ဢဝ်မၢၵ်ႇပုင်းပွၺ်ႇသႂ်ႇၵုၼ်ၸပ်ႇပၢၼ်ႇတေႃႇ တင်းႁွပ်ႈပီႊ ပီႊ - ႑႙႔႕ ယဝ်ႉဢိူဝ်ႈ။
တပ်ႉဢမႄႇရီႇၵႅၼ်ႇ မၢႆ ( ႓ ) ၼႆႉ တၢင်ႇဢဝ်လႅင်ဝိၼ် (႑႐႐႐) လမ်းသေ မႃးပွၺ်ႇမၢၵ်ႇတူၵ်းသႂ်ႇ ၸိူဝ်းလႅၼ်ႊတွၼ်ႊဢၢဝ်ႇပၢင်ႇလၢႆႇတူၵ်းၵဵဝ်ႇ တင်းႁၢဝ်ႈႁၢဝ်ႈႁႅင်းႁႅင်းသေ တိုၵ်းတေႃးယူႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁူမ်ႊဝႃႈ ငဝ်းလၢႆးပဵၼ်ယူႇထၢၼ်ႈၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉၵေႃႈ ၸပ်ႇပၢၼ်ႇၶဝ်ၼႆႉ ယင်းဢမ်ႇၼေမႃး ပိူင်ၾၢင်တႃႇ တေၶႂ်ႈဝၢင်းၶိူင်ႈသင်လႃးလႃးၵွၼ်ႇလႄႈ ၸိူဝ်းဢူၺ်းလီၶဝ်ၼႆႉ ၸင်ႇဢဝ်မၢၵ်ႇပုင်းမုင်ႇမုၼ်ႊလုၵ်ႈၼိူင်ႈ ဢၼ်ၽဵင်ႇမိူၼ်ၵၼ်တင်းႁႅင်းတႅၵ်ႇ ယၢမ်းတီႇဢႅၼ်ႇတီႇ ( ႒႐,႐႐႐ ) တၼ်းတၢၼ်ႇ ဢၼ်ပၼ်ၸိုဝ်ႈဝႆႉ ဝႃႈ “ဢီႇၻူဝ်ႇꩮႃႇၵဵလ်း” ၼၼ်ႉသေ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႈ ( ႖ ) လိူၼ်ထူၼ်ႈ( ႘ ) (ဢွၵ်ႉၵသ်ႉ)ၼၼ်ႉ ၵႂႃႇပွၺ်ႇသႂ်ႇ ၼိူဝ်ဝဵင်းႁီႇရူဝ်ႇသီးမႃး၊ ၸိုင်ႈမိူင်းၸပ်ႇပၢၼ်ႇယူႇယဝ်ႉ။
ပေႃးႁူႉဝႃႈ ပွၺ်ႇမၢၵ်ႇမုင်ႇမုၼ်ႊတူၵ်းသႂ်ႇယဝ်ႉၼႆၵေႃႈ မွၵ်ႇၵုမ်ႈလူင်ဢၼ်မီးပိူင်ႁၢင်ႊၼင်ႇ လူင်ႇ ႁဵပ်းလူင် ဢၼ်ယႂ်ႇဝႃႈယႂ်ႇတေႉၼၼ်ႉ ၶိုၵ်းၶၢၵ်းဢွၵ်ႇပဵၼ်မႃး လုၵ်ႉတီႈၼႃႈလိၼ်ၶိုၼ်ႈၵႃႇ တေႃႇတၢင်းၼိူဝ် သုင်ထိုင် ႔႐,႐႐႐’ - ထတ်းပၢႆၵႃႇသေယဝ်ႉ ဝဵင်းလူင်တင်းဢၼ်ၼႆႉ ၼွၵ်ႈသေႁူင်းၵေႃႇၵၢႆႇ ပုၼ်သတ်ႉ ၼႅၼ်ႈသၢမ်ဢၼ် ၵိုတ်းဝႆႉၽႃလွမ်ႉမၼ်းသၢမ်ၽၢႆႇၼၼ်ႉ တင်းသဵင်ႈ ဢဝ်ပဵၼ်ပၢင်ႇပလႃႉလူင်ၵႂႃႇပႅတ်ႈသေ လူႉလႅဝ်ၵႃႇၼၼ်ႉၼႃႇ။ ၼွၵ်ႈသေၼႆႉ ၸိူဝ်းႁူင်းၵေႃႇၵၢႆႇဢၼ်မီးၼႂ်းၸူဝ်ႊသွင်လၵ်းပၼ်ႇႁွပ်ႈၶဝ်ၼႆႉ လႆႈ လူႉလႅဝ်ၵႂႃႇသဵင်ႈသေယဝ်ႉ ၊ သၢႆၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်း - ႙႒,႑႓႓ ၵေႃႉၵေႃႈ လူႉႁၢႆၵႂႃႇပႅတ်ႈၼၼ်ႉၼႃႇ။ တႃႇၵူၼ်း သႅၼ်ပၢႆသမ်ႉ လႆႈတိူဝ်ႉမၢတ်ႇၸဵပ်းသေယဝ်ႉ ၊ တႃႇသွင်သႅၼ်မွၵ်ႈၼႆႉ လႆႈပဵၼ်ႁၢမ်းႁိူၼ်းတီႈယူႇၵႂႃႇပႅတ်ႈ သဵင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ယူႇထႅင်ႈသေသွင်ဝၼ်းမႃးၼႆ ရသ်ႉသီးယႂ်း ဢၼ်လႆႈႁူႉဝႃႈ ၸပ်ႇပၢၼ်ႇၶဝ်ၼႆႉ တိုၼ်းတေလႆႈ ၶုပ်ႉ ၶဝ်ႇပၼ်သုမ်းယဝ်ႉၼၼ်ႉလႄႈ ၸင်ႇယႃႉပႅတ်ႈလိၵ်ႈၵိၼ်ၵႅၼ်ႇဢၼ်ဢမ်ႇတေႃႇလႆႈ ၶၢမ်ႈပူၼ်ႉၸိင်းမိူင်း ၵၼ် ဢၼ်လႆႈလူင်းလၢႆးၵၼ်ဝႆႉတင်းၸပ်ႇပၢၼ်ႇၶဝ်ၼၼ်ႉသေ ပိုၼ်ႊၽၢဝ်ႇသိုၵ်းတေႃႇၸပ်ႇပၢၼ်ႇမႃး သေယဝ်ႉဢိူဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႈ ( ႙ ) လိူၼ်ထူၼ်ႈ ( ႘ ) (ဢွၵ်ႉၵသ်ႉ)ၼၼ်ႉ ၸုမ်းဢူၺ်းလီၶဝ်ၼႆႉ ၶိုၼ်းပွၺ်ႇမၢၵ်ႇ ပုင်းမုင်ႇမုၼ်ႊ (ၼိဝ်းၵရီးယႂ်း) သႂ်ႇၼိူဝ် ဝဵင်းၼႃႇၵႃႇသႃႇၵီႇ ထႅင်ႈယဝ်ႉဢိူဝ်ႈ။ ပေႃးႁူႉဝႃႈ ပွၺ်ႇမၢၵ်ႇၼၼ်ႉ သႂ်ႇယဝ်ႉၼႆၵေႃႈ တင်းမိူဝ်ႈလဵဝ်ၵၼ်သေ လႆႈႁၼ်ႁူၺ်ႇၵႂၼ်းၾႆးလူင် လုၵ်ႉၶိုၼ်ႈၼိူဝ်လိၼ်မႃး တေႃႇပေႃး ထိုင်ၵႃႇတၢင်းၼိူဝ် ႒႐,႐႐႐’- ထတ်းပၢႆသေယဝ်ႉ ဢဝ်ၵူၼ်းတၢႆၵႂႃႇ - ႗႓႙,႐႐႐ - ၶၼႆႉသေ တႃႇသွင်သႅၼ် ပၢႆၶိုင်ႈသမ်ႉ လႆႈတၢင်းတိူဝ်ႉၸဵပ်းၵႂႃႇသေယဝ်ႉ ၊ တႃႇမွၵ်ႈ ႙႐,႐႐႐ - သမ်ႉ ပဵၼ်ၵႂႃႇႁၢမ်းႁိူၼ်းႁၢမ်းယေးပႅတ်ႈ ထႅင်ႈယူႇယဝ်ႉ။
ပေႃးႁဵတ်းၼႆ ပွၺ်ႇမၢၵ်ႇမုင်ႇမုၼ်ႊသႂ်ႇၵႂႃႇၸင်ႇ ၸပ်ႇပၢၼ်ႇၶဝ်ၼႆႉ ဢဝ်ပဵၼ်ထၢတ်ႈၸႂ်လူႉယၢႆႈၵႂႃႇ သေ ၸင်ႇပိုၼ်ႊၽၢဝ်ႇၵႂႃႇ လွင်ႈဝႃႈၶၢမ်ႇသုမ်းဝၢင်းၶိူင်ႈလၢၵ်ႈလုမ်းလုမ်းယဝ်ႉ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႈ -( ႑႔ ) လိူၼ် ဢွၵ်ႉၵသ်ႉၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။
ပီႊ႑႙႔႕-ၼီႈ ၊ လိူၼ်ထူၼ်ႈ ( ႙ )(သႅပ်ႈတႅမ်ႇၿႂ်း)လႆႈ( ႒) ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၸင်ႇလူင်းလၢႆးမိုဝ်းတီႈ ၼႂ်း လိၵ်ႈႁပ်ႉပဝ်ႊၵိၼ်ၵႅၼ်ႇ လွင်ႈဝၢင်းၶိူင်ႈလၢၵ်ႈယဝ်ႉ တီႈၼိူဝ်ႁိူဝ်းတိုၵ်းသိုၵ်းလူင်မိသ်ႉသူဝ်ႇရီႇဢမႄႇ ရီႇၵႅၼ်ႇၶဝ် ဢၼ်ၸွတ်ႇၸပ်းဝႆႉတီႈဢၢဝ်ႇပၢင်ႇလၢႆႇတူၵ်ႈၵဵဝ်ႇၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။
မၢၵ်ႇပုင်းမုင်ႇမုၼ်ႊဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၵမ်းဢွၼ်တၢင်းသုတ်း တီႈၼႂ်းသၢႆပိုၼ်းလုမ်ႈၾႃႉ
မၢၵ်ႇပုင်းမုင်ႇမုၼ်ႊ ဢၼ်မီးပဵၼ်ၽေးၶဵၼ်ယႂ်ႇၼမ်ႁႅင်းၼႃႇၼႃႇတေႃႇၸိူဝ်းၵူၼ်းၶူင်းၵၢင်ႁဝ်း ၶဝ်ၼႆႉ ဢမႄႇရီႇၵႅၼ်ႇၶဝ် တႄႇဢဝ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းမႃးတေႃႇၼိူဝ်မိူင်းၸပ်ႇပၢၼ်ႇၶဝ် တီႈၼႂ်းသိုၵ်းလုမ်ႈၾႃႉ ၵမ်းသွင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉဢိူဝ်ႈ။
ဢမႄႇရီႇၵႅၼ်ႇၶဝ်ၼႆႉ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႈ ( ႑႖ ) လိူၼ်ထူၼ်ႈ ( ႗ ) (ၸူႇလၢႆႇ) ပီႊ ႑႙႔႕ -ၼီႈၼၼ်ႉ တႄႇၸၢမ်းပွၺ်ႇတႅၵ်ႇမၢၵ်ႇပုင်းမုင်ႇမုၼ်ႊဢၼ်ဢွၼ်တၢင်းသုတ်းသေပိူၼ်ႈ တီႈၼႂ်းပႃႇပၢင်ႇႁၢတ်ႇသႃႊ သၢႆးလူင် တီႈၸေႊမိူင်းၼိဝ်းမႅၵ်ႈသီးၵူဝ်းၼၼ်ႉမႃးဢိူဝ်ႈ။
မၢၵ်ႇပုင်းမုင်ႇမုၼ်ႊဢၼ်ၼႆႉၼႆႉ ပဵၼ်မၢၵ်ႇမုင်ႇမုၼ်ႊဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းမႃး ၵမ်းဢွၼ်တၢင်းသေ ပိူၼ်ႈသုတ်း တႃႇလွင်ႈပၢႆးသိုၵ်း တီႈၼႂ်းသၢႆပိုၼ်းလုမ်ႈၾႃႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
( ၵွပ်ႈၽိင်ႈပၵ်းပိူင် ဢၼ်ၽိတ်းဢၼ်ၽူၼ်လႄႈ ၊ ဢၼ်ၶႂ်ႈႁဵတ်းသိုၵ်းသေ။ ၵူၼ်းတင်းၼမ်လၢႆ လႆႈသုမ်းသၢႆၸႂ်ယဝ်ႉဢိူဝ်ႉ။ ၼႃႇၵႃႇသႃႇၵီႇ တင်း ႁီႇရူဝ်းသီးမႃး ၊ ပဵၼ်မႃးသၢၵ်ႈသေႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႊဢမ်ႇ ၵႃးၼႆႉၵွၺ်းယဝ်ႉ။
လုင်းၸၢႆးၾႃႈ (ၵဵပ်းႁွမ်တွမ်ႊတႅမ်ႈ) ဝႆႉပၼ်
* (႑႕:႐႐) ၵၢၼ်း ၊ (႒႑.႑႑.႒႐႒႓) လ.တ.လ -တ. လ.ၽ။
[[Category:General Knowledge]]