တပ်ႉသိုၵ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး (Shan State National Army)

တပ်ႉသိုၵ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆးၼႆႉ ပဵၼ်ၸုမ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈတႆး ဢၼ်တိုၵ်းတေႃး သၢၼ်ၶတ်းတင်း လၢႆးဢုပ်ႉပိူင်ႇၸိုင်ႈမိူင်းငမ်းယဵၼ် မိူဝ်ႈၼၼ်ႉလႄႈ လွင်ႈႁုၼ်ႈမုၼ်းပွင်ႊသၢင်ႈလၢႆးဢုပ်ႉ ပိူင်ႇသိုၵ်းၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႊၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ ၽူႈၵႂၼ်းတပ်ႉ SSNAၼႆႉပဵၼ် ၸဝ်ႈသိုၵ်းလူင်ၵၼ်ႇယွတ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။ ပိုၼ်းဝၼ်းလင် SSNAၼႆႉတႄႇမႃးမိူဝ်ႈ 7.7. 1995 လႄႈ ၽူႈၶဝ်ႈမုၵ်ႉၸုမ်း ၸဝ်ႈၶုၼ်သႃႇ ၽူႈၵေႃႇတင်ႈ တပ်ႉသိုၵ်းမိူင်းတႆး MTA ၼႆယူႇယဝ်ႉ။ ၸုမ်းMTAၼႆႉ ပဵၼ်ၸုမ်းၵႃႉၶၢႆယႃႉ မိူင်းၶႄႇတေႃႇၸူး မိူင်းမၢၼ်ႊ တႅၼ်းတီႈ တေပၵ်းၸႂ် လွင်ႈတႅပ်းတတ်းႁင်းၶေႃ ၶွင်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆးၼႆယဝ်ႉ။ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ၸဝ်ႈၵၼ်ႇယွတ်ႈ (Colonel Kan Yod) လႄႈ ၸဝ်ႈတေးဝဵင်ႇ(Colonel Dae Wain) ၵူၼ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ 500ၵေႃႉ ၸင်ႇတႅပ်းတတ်းၽၢၵ်ႇဢွၵ်ႇ တပ်ႉသိုၵ်းမိူင်းတႆးMTAၵႂႃႇပႅတ်ႈၼႆယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃးလိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ 1995 ၼၼ်ႉ ၸုမ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ႁိမ်းႁွမ်း2000ပၢႆ ၽၢၵ်ႇဢွၵ်ႇတီႈ ငဝ်ႈငုၼ်းၸုမ်းတပ်ႉသိုၵ်းမိူင်တႆး MTA တီႈႁူဝ်မိူင်းသေ ၶိုၼ်းၶဝ်ႈႁူမ်ႈတပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး SSNAသေလႄႈ တင်ႈတပ်ႉဝႆႉတီႈသီႇပေႃႉၼႆယဝ်ႉ။ လိုၼ်းသုတ်းမႃးၵေႃႈ တပ်ႉသိုၵ်းမိူင်းတႆး ဝၢင်းၶိူင်ႈပၼ် တပ်ႉသိုၵ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ သေၽၢၵ်ႇဢွၵ်ႇၵႂႃႇၼႆယဝ်ႉ။ တပ်ႉသိုၵ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး (SSNA) ၼႆႉ လူင်းလၢႆးမိုဝ်းၵိုတ်းတိုၵ်းၵၼ်တင်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူဝ်ႈပီ 1995 တေသုတ်းၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ လွင်ႈတူင်ႉၼိုင်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ပီႊ2005 မိူဝ်ႈပီႊ 2005 လိူၼ်ထူၼ်ႈ4ၼၼ်ႉ တပ်ႉသိုၵ်းတပ်ႉမတေႃႇ လႄႈ တပ်ႉသိုၵ်းမိူင်းဝႃႉၽွမ်ႉႁူမ်ႈ ႁူမ်ႈၵၼ် ၵႂႃႇၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉ ငဝ်ႈငုၼ်း တပ်ႉသိုၵ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး (SSNA) လႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် တပ်ႉသိုၵ်းလႆႈထုၵ်ႇၺွပ်းဝႆႉၼႆယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႈ 11.4.2005 လႄႈ ဝၼ်းထီႈ 19.5.2005 တပ်ႉသိုၵ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး (SSNA) 2 တပ်ႉၵွင် ဝၢင်းၶိူင်ႈ လႄႈ ပူတ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ ယွၼ်ႉတပ်ႉသိုၵ်းတပ်ႉမတေႃႇ ပၼ်ၶေႃႈသင်ႇ ႁႂ်ႈၽၢၵ်ႇဢွၵ်ႇ ၼႃႈတီႈ တပ်ႉသိုၵ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ ႁဵတ်းသၢင်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉသေ ၽူႈၵွၼ်းတပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး SSNA သၢႆႇယီႇ ဢိၵ်ႇတင်း ၵူၼ်းသိုၵ်း မွၵ်ႈ 5,000 တေႃႇ 6,000 ၵေႃႉ ၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇSSNA ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး - ပွတ်းၸၢၼ်း (SSA-S) ဢၼ်ၸဝ်ႈႁၢၼ် ယွတ်ႈသိုၵ်း ဢွၼ်ႁူဝ်ဝႆႉၼႆယဝ်ႉ။ လွင်ႈၵူၼ်ႇပင်းတပ်ႉသိုၵ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး ဝၢႆးသေ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၶဝ် ၵမ်ႈၼမ် လႆႈတူၵ်းၶွၵ်ႈယဝ်ႉ တပ်ႉၸုမ်း SSNA ၶဝ် ဝၢင်းၶိူင်ႈသေ ယိုတ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ ဢမ်ႇၼၼ် ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း SSA-S မိူဝ်ႈလိူၼ်မေႇ ပီႊ 2005 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တပ်ႉၸုမ်း 1 လႆႈယိုတ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇသေ လႅၵ်ႈလၢႆႊပဵၼ် တပ်ႉၸုမ်းဢၼ်ဢမ်ႇၸႂ်ႈသိုၵ်းၵႂႃႇၼႆယူႇ။ တပ်ႉၸုမ်း 6 လႄႈ တပ်ႉၸုမ်း 9တႄႉ ဢမ်ႇယွမ်းဝၢင်းၶိူင်ႈၵွင်ႈၵၢင်ႇသေ ၶီႇသိုၵ်းမႃးတၢင်းၸၢၼ်းသေ မႃးၶဝ်ႈၸုမ်းတပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး SSA-S ဢၼ်ပဵၼ် ၸဝ်ႈယွတ်ႈသိုၵ်းဢွၼ်ႁူဝ်ဝႆႉၼႆယူႇ။ တပ်ႉၸုမ်း 11 ဢၼ်ဢူးၵၼ်ႇၼႃႇ ဢွၼ်ႁူဝ်ၼၼ်ႉ လိူၵ်ႈတႃႇယိုတ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇႁႂ်ႈပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်သေ ဢဝ်လွင်ႈငမ်းယဵၼ် တႅၼ်းတေ တေႁဵတ်းပၢင်တိုၵ်းတင်း ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႊၶဝ်ၼၼ်ႉယူႇ။ တပ်ႉၸုမ်းလူင် (16)ၼႆႉပဵၼ် ၸဝ်ႈႁၢၼ် သၢႆးယီႇၵေႃႉဢွၼ်ႁူဝ်သေ တပ်ႉၸုမ်းၸဝ်ႈႁၢၼ်ၼႆႉ ဢိၵ်ႇပႃးတင်း သိုၵ်းမွၵ်ႈ 5,000 တေႃႇ 6,000 ၵေႃႉ ဢမ်ႇယွမ်းႁပ်ႉ ၶေႃႈၵိုတ်းတိုၵ်းသေ ၶီႇသိုၵ်းၵႂႃႇတၢင်းႁွင်ႇ ၶၢမ်ႈၼႃႈလိၼ်ၼမ်ႉတဵင်း လႄႈ ၼမ်ႉၶူင်းသေ မႃးၶဝ်ႈၸုမ်းတပ်ႉသိုၵ်း ၸိုင်ႈတႆး SSA-S လူၺ်ႈပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႈ 2 လိူၼ်မေႇ 2015ၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ တပ်ႉၸုမ်း 19 ဝၢင်းၶိူင်ႈၵူၺ်း သေဢဝ်လွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၵွၺ်း ဢမ်ႇတမ်းဝၢင်းတႃႇတေဢၢပ်ႈၵွင်ႈၵၢင်ႇဢဝ်ၼႆ ယူႇ။ (Wikipedia contributors, 2026) References Wikipedia contributors. (2026, June 23). Shan State National Army. Retrieved from Wikipedia: https://en.wikipedia.org/wiki/Shan_State_National_Army