လိၵ်ႈပိုတ်ႇပၼ်ပိုၼ်ႉႁူႉ မၢႆသီႇ/ပၵ်းပိူင်ပၢႆးႁူႉမေႃ ၸိုင်ႈမိူင်းဝဵင်းဢွၼ်ႇ သိင်ႇၵပူရ်း
သိင်းၵပူရ်းၼႆႉ ပိူၼ်ႈၵူၺ်းဢွၼ်ၵၼ်ႁွင်ႉဝႃႈပဵၼ်ၸိုင်ႈမိူင်းဝဵင်းဢွၼ်ႇ ဢၼ်ၼိူင်ႈၼႆယဝ်ႉ။ ၸႂ်ႈတေႉယဝ်ႉ ပဵၼ်မိူင်းဝဵင်းဢၼ်ၼိူင်ႈ ဢၼ်မီးတီႈၼိူဝ်ၵုၼ်ၼမ်ႉဢွၼ်ႇ တီႈပၢႆပႅၼ်သုတ်းသုတ်း ၵုၼ်ယွၼ်ႇမလေးၼၼ်ႉဢိူဝ်ႈ။ ၵူၺ်းၵႃႊ ၵွပ်ႈတီႈတင်ႈမီးမၼ်းလၢၵ်ႇလၢႆး သမ်ႉပဵၼ်တီႈတႃႈတႅၼ်းဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ တႃႇၵႂႃႇမႃးၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းၵႃႉၶၢႆ လူင်လုမ်ႈၾႃႉဝႆႉလႄႈ ႁူမ်ႊဝႃႈလဵၵ်ႉဢွၼ်ႇယူႇသေတႃႉ ၸိုဝ်ႈသဵင်ၸင်ႇလႆႈလိုဝ်းလင်ႊဝႆႉ တီႈၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉဝႆႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႊလွင်ႈတၢင်းငိူၼ်ႈငဝ်ႈလူင်ဢၼ်ၼိူင်ႈ ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းဝဵင်းဢွၼ်ႇသိင်းၵပူရ်း လႆႈတၢင်းဢွင်ႇမၢၼ် ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇႁိူဝ်ႈႁိူင်းမႃးၼၼ်ႉၸမ်း- တီႈၼႂ်းပၢႆးႁူႉမေႃပၺ်ႇၺႃႇၸိုင်ႈမိူင်းၶဝ်ၼၼ်ႉ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၶဝ် လီးၵွၼ်းယူႈလႄႈ ၵူၼ်းၸိူဝ်းသိုပ်ႇပုတ်ႈမၼ်းမႃး ၸိူဝ်းသိုပ်ႈလင်ၶဝ်ၼႆႉ လႆႈဢွၼ်ၵၼ်သႂ်ႇဢဵၼ်သႂ်ႇႁႅင်းၶတ်းၸႂ် ၾၢႆႇၾင်ပႅင်ႈတိုၼ်း လၢင်းပၢႆးႁူႉမေႃမႃးၼႆၼၼ်ႉ ၵူၼ်းႁူႉမေႃဢၼ်လၢတ်ႈၸွမ်းလွင်ႈၼႆႉ ဢေႇတေႉတေႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းတႆးႁဝ်း ၶႅၼ်းလႆႈဝႃႈ ဢမ်ႇမီးၵွၼ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈတေႉမၼ်း ငိူၼ်ႈငဝ်ႈတိုၼ်းလၢင်းလူင်ဢၼ်လဵဝ်လဵဝ် ဢၼ်ၸိုင်ႈမိူင်းသိင်းၵပူရ်း လႆႈပိူင်ႇမီးဝႆႉၼၼ်ႉတႄႉ ၵူၺ်းပဵၼ်တိုၼ်းလၢင်းၵူၼ်းၵွၺ်းယဝ်ႉ။ လိၼ်ဢမ်ႇၵႂၢင်ႈၵေႃႈ မိူင်းဢမ်ႇယႂ်ႇ ၼမ်ႉၵိၼ်ၵေႃႈ တင်းဢမ်ႇမီး၊ ပႃႇထိူၼ်ႇႁူၺ်ႈလွၺ်၊ မေႃႇသႅင်ငိုၼ်းၶမ်း ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶႅၼ်းၵႆယဝ်ႉ တေႃႈတင်းဢမ်ႇယၢမ်ႈ လႆႈၽၼ်ၸွမ်းၵွၼ်ႇ။ ၵွပ်ႈၼႆသေ ၶဝ်ၸင်ႇလႆႈတမ်းမၢႆမႃး ၽႅၼ်ၵၢၼ်လူင် တႃႇသိုပ်ႇသိုပ်ႇသေ ၶတ်းၸႂ်ဝႆႉပုၼ်ႈတႃႇလႆႈ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမုၼ်းႁိူင်းဝႆႉၼၼ်ႉ မႃးယူႇယဝ်ႉ။ မုၼ်းႁိူင်းတီႈၶူဝ်းတူဝ်ၼႆႉငၢႆႈဢိူဝ်ႈ ၵွပ်ႈမၼ်းၵွင်ႉၵၢႆႇဝႆႉတင်းသၢႆတႃႁၼ် လႄႈ ပဵၼ်တၢင်းၽႂ်ႇၶႂ်ႈ ၵူၼ်းၵူႊၵေႃႉယဝ်ႉလူး။ မုၼ်းလႅင်းတီႈပၢႆးၸႂ်တူၼ်ၵေႃႉၵူၼ်းၼႆႉတႄႉ ယၢပ်ႇယၢၵ်ႈဢိူဝ်ႈ ၵွပ်ႈမၼ်းဢမ်ႇၸၢင်ႊႁၼ်လႆႈငၢႆႈငၢႆႈလႄႈ သမ်ႉၵွင်ႉၵၢႆႇဝႆႉတင်း တၢင်းၽိုၵ်းယၢမ်ႈတိုဝ်းၵမ်ႊၵူၼ်း ဢၼ်ၾႃႁွမ်းဝႆႉ တၢင်းၶတ်းၸႂ်ႁဵတ်းသၢင်ႈ ပႃးယိူင်းဢၢၼ်းလီလႅၼ်ႈၼႃႈယူႇတႃႇသေႇၼၼ်ႉ လႄႈဢိူဝ်ႈ။
ၼႂ်းဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉၼႆႉ ၸိုင်ႈမိူင်းဢွၼ်ႇသိင်းၵပူရ်း ဢၼ်တင်းလဵၵ်ႉဢွၼ်ႇသေၸေႊမိူင်းတႆးႁဝ်း ပဵၼ် လၢႆလၢႆသိပ်းပုၼ်ႈၵွၼ်ႇၼၼ်ႉ လႆႈပဵၼ်ဝႆႉ၊ ပႃးဝႆႉၼႂ်းသဵၼ်ႈသၢႆမၢႆၸိုင်ႈမိူင်း ဢၼ်လမ်ႉလီပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ သုင်ထီႈသုတ်း ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉဝႆႉ၊ ဢၼ်ပႃးဝႆႉလႆႈၼႂ်းထၢၼ်ႈပွတ်းတွၼ်ႊၽၢႆႇၼိူဝ်ဝႆႉယူႇတႃႇသေႇၼၼ်ႉ မိူင်းၼိူင်ႈ ဝႆႉယဝ်ႉဢိူဝ်ႈ။ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်းၶဝ် ၵွၺ်းမီးႁႃႈလၢၼ်ႉပၢႆသေ ၊ သမ်ႉၵွၺ်းပဵၼ်ၸိုင်ႈမိူင်းဝဵင်းဢွၼ်ႇဢၼ်ၼိူင်ႈၵွၺ်းသေတႃႉၵေႃႈ သမ်ႉၸၢင်ႊယုၵ်ႉပႆလႆႈ ႁႂ်ႈႁူဝ်မႃႇၽဵင်ႇပဵင်းၵၼ်တင်း ၸိုင်ႈမိူင်းလူင်တၢင်ႇၸိူဝ်း၊ မိူၼ်ၼင်ႇ - ၶႄႇၶဝ်၊ ၸပ်ႇပၢၼ်ႇၶဝ်၊ ၸမ်ႇမၼီႇၶဝ်လႆႈ သေယဝ်ႉ၊ ၼႂ်းၵႃႊႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ်လူင် ဢၼ်လီထီႈသုတ်းၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႇ 75 ဢၼ်ၼၼ်ႉ၊ ၸၼ်ႉၸွမ်မိူင်းဢွၼ်ႇသိၵ်းၵပူရ်းၶဝ် ပႃးလႆႈပဵၼ်သွင်ၸၼ်ႉၸွမ်ၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ ဢၼ်ႁႂ်ႈလႆႈတၢင်းဢွင်ႇမၢၼ်မႃး ၼင်ႇၼႆ ၼႆႉ ပဵၼ်ယွၼ်ႉၵွပ်ႈ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၶဝ် ဝႆႉၵႃႊၶၼ်တေႃႇ ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇလႄႈ ၶဝ်တင်းၶိူဝ်းတင်းမိူင်း ဢွၼ်ၵၼ်ၶတ်း ၸႂ်မႃး တင်းသႂ်ႇႁႅင်းလီငၢမ်း ၶၢဝ်းယၢဝ်းပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ်လႄႈဢိူဝ်ႈ။ ၸွင်ႇဢမ်ႇလီၶဝ်ႈၸႂ်ႁိုဝ်။ ၶၢဝ်ႇဢွၼ်ႇၼႆႉ ၸွင်ႇဢမ်ႇလီၶဝ်ႈထိုင်ႁူတႆး၊ တႃတႆး၊ တေႃႇဢွၵ်းဢေႃတႆးလႄႈ ႁူဝ်ၸႂ်တႆးႁိုဝ်။ ၸွင်ႇဢမ်ႇလီပဵၼ် သၢႆလႅင်းႁိူဝ်ႈ တႃႇ ၼႄပၼ်သၢႆတၢင်းၶၢဝ်းၼႃႈ ပုၼ်ႈဢူႈမႄႈတႆး၊ ၽူႈယႂ်ႇတႆး လႄႈ လုၵ်ႈလၢင်းၸၢႆးယိင်း ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆးႁဝ်းၶဝ်ႁိုဝ်။
ပၵ်းပိူင်ပၢႆးႁူႉမေႃပၺ်ႇၺႃႇ ၸိုင်ႈမိူင်းသိင်းၵပူရ်းၼႆႉ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၶဝ်လႄႈ တင်းၵူၼ်းၸိူဝ်းဢူၺ်းၵေႃႉလီ ႁူမ်ႈ မိုဝ်းသၢင်ႈပွင်ၸွမ်းၵၼ်ၶဝ်ၵွၺ်းၵေႃႈ တင်ႈႁႂ်ႈပဵၼ်မႂ်ႇမႃးဢမ်ႇၸႂ်ႈသႄႈ ။ ၶဝ်လႆႈဢိင်ဢဝ် ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ မိူဝ်ႈၵၢပ်ႈပၢၼ် ပဵၼ်မိူင်းႁၢႆးဢွၼ်ႇ ဢိင်းၵလဵတ်ႈၶဝ်ၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈပဵၼ်ပိုၼ်ႉငဝ်ႈပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇၶဝ် ၼင်ႇၶွင်ပူၺ်ႈၶူဝ်းပုတ်ႈ ၶဝ်လႆႈႁပ်ႉဝႆႉ မီးဝႆႉၼၼ်ႉသေယဝ်ႉ ၸင်ႇသိုပ်ႇၶူင်ႊသၢင်ႈၵေႃႇတင်ႈမႃး ႁႂ်ႈပဵၼ်ဢၼ်မႂ်ႇၼၼ်ႉၵွၺ်းၼႆ ၵူၼ်းၸိူဝ်းလႃႈၸိူဝ်းလိုၼ်း လင်ၶဝ် ဢမ်ႇလီလႆႈလိုမ်းႁၼ်ပႅတ်ႈသႄႈ ။ ၼႂ်းၵႃႊၶူဝ်းပူၺ်ႈသိုပ်ႇပုတ်ႈဢဝ်တီႈဢိင်းၵလဵတ်ႈၶဝ် မိူဝ်ႈၵၢပ်ႈပၢၼ်ပဵၼ် မိူင်းႁၢႆး ဢၼ်ပူၼ်ႉမႃးၸိူဝ်းၼၼ်ႉၼၼ်ႉ ပေႃးတၵ်းဝႃႈတေပဵၼ်ၽွၼ်းလီ တေပဵၼ်တၢင်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ တႃႇမိူင်းပေႃးဝႃႈ ၼႆ ၶဝ်ၼႆႉမီးၸႂ်ပႃးၸႂ်ပႃးၶေႃးသေ ႁပ်ႉဢဝ်ၽိုၵ်းၵမ်ႊၸႂ်ႉတိုဝ်းၵၼ်မႃးယဝ်ႉ၊ ၼႆႉၸမ်း- ပဵၼ်တၢင်းပႅၵ်ႇပိူင်ႈ လၢၵ်ႇလၢႆး လူင် လွင်ႈၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၶဝ် ၼႂ်းၵၢပ်ႈပၢၼ်သဵင်ႇတင်းတၢင်ႇမိူင်းၶဝ်ဝႆႉ ဝၢႆးလႆႈလွတ်ႈလႅဝ်း သဝ်းၶေႃမႃးၼၼ်ႉၵွၺ်း ယဝ်ႉ။
ၼႂ်းၵႃႊလွင်ႈတၢင်းႁိုၼ်ႇသူင် ဢၼ်လႆႈသိုပ်ႇပုတ်ႈဢဝ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းမႃးပဵၼ်ၽိင်ႈလီ တမ်ႈတီႈပၵ်းပိူင်မိူင်းႁၢႆး ဢိင်းၵလဵတ်ႈ ဢၼ်ထၢင်ႇၸႅင်ႈသေပိူၼ်ႈထီႈသုတ်းၼၼ်ႉၸမ်း ပဵၼ်ၾၢႆႇ ပၢႆးႁူႉမေႃပၺ်ႇၺႃႇယဝ်ႉၼႆ လႆႈႁၼ်လီယူႇ။ ၸၼ်ႉၸွမ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ သိင်းၵပူရ်းၼႆႉ တႄႇတင်ႈမႃးမိူဝ်ႈပီႊ 1905 - ၼီႈ ဢိင်ဢဝ်တီႈ ႁူင်းႁဵၼ်းရႃႇၽလ်းဢိၼ်ႇ သတီႇတျုတ်ႉ ဢၼ်တႄႇတင်ႈမႃးမိူဝ်ႈပီႊ ႑႘႒႓ ၼီႈ ၊ တင်းႁူင်းႁဵၼ်းသွၼ်ပၢႆးဢိင်းလလဵတ်ႈ - ပၢႆးၶႄႇ ဢၼ်တႄႇ တင်ႈမႃးမိူဝ်ႈပီႊ 1886 - ၼီႈ ဢၼ်လႆႈပဵၼ်မႃး ဝူင်းဝိူင်းလူင် ၾၢႆႇပၢႆးႁူႉမေႃပၺ်ႇၺႃႇထၢၼ်ႈသုင် တီႈသိင်းၵပူရ်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ ပေႃးလႆႈမီးမႃးၶၢဝ်းယၢဝ်း ၸဵမ်မိူဝ်ႈပႆႇလႆႈလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃ သိင်ႇၵပူရ်း 1963-ၼၼ်ႉၵွၼ်ႇယဝ်ႉၼႆ လႆႈႁူႉလွင်ႈၵေႃႇတင်ႈၶဝ် ၼင်ႇၼႆယူႇယဝ်ႉ။ ၼွၵ်ႈသေၼႆႉ ဢၼ်ပဵၼ်ၾၢႆႇလၵ်းႁဵၼ်း ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇႁူင်း ႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶဝ်ပိုင်ႈဢဝ်ပိူင်ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈ ပၢင်ထတ်းထိၼ် ထၢၼ်ႈဢူဝ်ႇ၊ ထၢၼ်ႈဢေႊ( O-level , A – level)ဢိင်းလလဵတ်ႈၶဝ်သေ တႅမ်ႈၸၼ်ဝႆႉယူႇၵွၺ်းယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၵွပ်ႈလၵ်းၸဵင်မၢႆဝၢၵ်ႈ ၸူပ်းလႆႈၾၢႆႇပၢႆးပၺ်ႇ ၺႃႇ ၽတ်ႉၽဵင်ႇတီႈၵူၼ်းႁဵၼ်းသိင်းၵပူရ်းၶဝ်ၼႆႉ တိူဝ်းလႆႈသုင်ဝႆႉလႄႈ ၶဝ်ၸင်ႇၶိုၼ်းယုၵ်ႉၶိုၼ်ႈဝႆႉၸၼ်ႉထၢၼ်ႈ လၵ်းႁဵၼ်းၶဝ်ဢိတ်းဢီႈဝႆႉၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။
ႁူင်းႁဵၼ်း ႁွင်ႈႁဵၼ်းသွၼ်လိၵ်ႈ၊ ၶူဝ်းၶိူင်ႈၶွင်ၾၢႆႇၵမ်ႉၸွၺ်ႈၵၢၼ်ႁဵၼ်း၊ တႄႇဢဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉၵႂႃႇ ဢၼ်ပဵၼ် ၾၢႆႇ ႁူင်းၵေႃႇၵၢႆႇငဝ်ႈပိုၼ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉ ၶဝ်ဢမ်ႇဝႆႉဝဵၼ်ႉပႅတ်ႈမဝ်ႊမၢင်ႊသေတႃႉၵေႃႈ တီႈပၵ်းပိူင်ပၢႆးႁူႉမေႃပၺ်ႇၺႃႇ ၶဝ်ၼႆႉ ပွတ်းတွၼ်ႊငဝ်ႈပိူင်လူင် ဢၼ်ဝႆႉပဵၼ်လိူင်ႈယႂ်ႇ လမ်ႇလွင်ႈထီႈသုတ်းသေပိူၼ်ႈၼႆႉ ၶဝ်ဝႆႉပဵၼ်ၸိူဝ်းမေႃသွၼ်လႄႈ လုၵ်ႈႁဵၼ်းၶဝ် တႃႇႁႂ်ႈလမ်ႉလီပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇၶဝ် ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇဝႆႉယူႇၼၼ်ႉပဵၼ်ပိူင်လူင်သေ ဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်းသၢင်ႈ ၶတ်းၸႂ် သႂ်ႇႁႅင်းမႃးဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
မိူဝ်ႈၼႂ်းမိူင်းသိင်းၵပူရ်း တိုၵ်ႉၵေႃႇသၢင်ႈလွင်ႈမုၼ်းႁိူင်း ၾၢႆႇၸၼ်ႉၸွမ်ၶဝ်၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၶဝ် တႃႇႁႂ်ႈၶိုတ်းလႆႈ ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈလုမ်ႈၾႃႉဝႆႉယူႇၼၼ်ႉ၊ လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸိူဝ်းၵတ်ႉၶွင်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၶဝ်ပွၺ်ႇၵႂႃႇ တႃႇႁႂ်ႈသိုပ်ႇႁဵၼ်းလႆႈ ပၢႆးပၺ်ႇ ၺႃႇ တီႈၸၼ်ႉၸွမ်ၸိူဝ်းပဵၼ်ဝႆႉၸိၵ်းၸွမ် ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼၼ်ႉဝႆႉယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းၼႆႉ ၶဝ်ၸွၺ်ႈထႅမ်ယွင်ႈယေႃးပၼ် တင်းသူးပၢႆးႁဵၼ်း ၾၢႆႇပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇလူင်ပွင်ႊၸိုင်ႈၶဝ်သေၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ ၼွၵ်ႈသေၼႆႉ မေႃသွၼ်ၸိူဝ်းၼႂ်းလူၵ်ႈၶူင်း ပၢႆး ပၺ်ႇၺႃႇလႄႈ ၵူၼ်းႁၢပ်ႇသၢင်ႈၵၢၼ် တၢင်ႇၸိူဝ်းၸိူဝ်းၶဝ်ၼႆၵေႃႈ ၶဝ်ပၼ်ႁႅင်းယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႊ ပေႃးတေႃႇမေႃသွၼ် ၶဝ်ၼႆတႄႉ ၶဝ်ပၼ်ငိုၼ်းႁူဝ်လိူၼ်တိူဝ်းလီသေယဝ်ႉ၊ ပေႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈႁူႉမေႃ ဢၼ်လူင်းမႃးတီႈၸၼ်ႉၸွမ် ဢၼ်ၵတ်ႉ လႅၼ်ႇထီႈသုတ်းၼၼ်ႉၼႆ ၶဝ်ၸၼ်ၸႂ်ဝႆႉတင်းလွင်ႈပၼ်ၵၢၼ် ႁႂ်ႈမႃးႁဵတ်းၵၢၼ်ၶိုၼ်း တီႈႁွင်ႈၵၢၼ်ၾၢႆႇပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ မိူင်းၶဝ်ယူႇယဝ်ႉ။
ပၵ်းပိူင်ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇသိင်းၵပူရ်းၼႆႉ ပဵၼ်ပၵ်းပိူင်ဢၼ်ပၼ်ႁႅင်း ဢဝ်ၼႃႈပၼ်တႃႇၸိူဝ်းၽူႈသႅမ်းၵႃႊ ၵတ်ႉၶွင်ႇ ၶဝ်သေယဝ်ႉ၊ ၶဝ်သွၵ်ႈႁႃ ႁႂ်ႈလႆႈလုၵ်ႈႁဵၼ်း ၼႂ်းၵႃႊလုၵ်ႈႁဵၼ်းတင်းလၢႆၶဝ်ၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈလႆႈၵေႃႉဢၼ်မီးလမ်ႉၵတ်ႉတူဝ် ၵဝ်ႇ ၸဵမ်ပိုင်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ ၶိုၼ်းသႂ်ႇႁႅင်းပူင်သွၼ်ပၼ် ႁႂ်ႈလႆႈတိူဝ်းသႅမ်းၵႃႊလိူဝ်ၵႂႃႇသေယဝ်ႉ ၶိုၼ်းႁႂ်ႈၶဝ်ႈႁၢပ်ႇ ၵၢၼ်တီႈ ၼႂ်းႁွင်ႈၵၢၼ်ၾၢႆႇလူင်ပွင်ႊၸိုင်ႈ တႃႇပဵၼ်ၽူႈႁၢပ်ႇသၢင်ႈၵၢၼ်ၵူၼ်းမိူင်း ပဵၼ်ပၵ်းပိူင်ၼင်ႇၼႆ ၵေႃႈၸႂ်ႈယဝ်ႉ။
ၽူႈၵေႃႉၵူၼ်း ဢၼ်ၸိူဝ်းလႆႈဝႆႉတၢင်းၵမ်ႉထႅမ် ၾၢႆႇၵၢၼ်ႁဵၼ်းပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇလူင်ပွင်ႊၸိုင်ႈ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉသမ်ႉ တႃႇပီႊၸိူဝ်းဢၼ်ၶဝ် လႆႈႁဵၼ်းပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇၼၼ်ႉ လႆႈၶိုၼ်းၶဝ်ႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ပၼ်ၵူၼ်းမိူင်း တီႈဢေႇသုတ်းမၼ်း တႃႇ သွင်ပီႊၼႆသေ ၶိုၼ်းမၵ်းမၢႆဝႆႉပၼ် ၸူဝ်ႊၶၢဝ်းႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၶဝ်ယူႇယဝ်ႉ။
ပၵ်းပိူင်ဢၼ်ပၼ်ႁႅင်းတူၺ်းထိုင်တေႃႇ ၸိူဝ်းၽူႈၵတ်ႉၶွင်ႇသႅမ်းၵႃႊၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈၵွၺ်းတႃႇလုၵ်ႈႁဵၼ်းၶဝ်၊ တေႃႇတီႈၼိူဝ်မေႃသွၼ်ၶဝ်ၼႆၵေႃႈ ႁႂ်ႈလႆႈမီးလွင်ႈယွၼ်ႈထိုင်ယူႇယဝ်ႉ။ ပေႃးပဵၼ်မေႃသွၼ် ဢၼ်ပူင်သွၼ်ပၼ်လႆႈ ႁႂ်ႈ လႆႈမီးတၢင်းဢွင်ႇပူၼ်ႉလီထီႈသုတ်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၼႆ ၶဝ်ဢမ်ႇတူၺ်းတေႃႇၸူဝ်ႊသၢၵ်ႈ ႁဵတ်းၵၢၼ် ၼမ်ႁိုဝ်ဢေႇသင် သေယဝ်ႉ ၸၢင်ႊဢွၼ်ၵၼ်လႆႈတၢင်း ၶိုၼ်ႈသင်ႉၸၼ်ႉတႃႊၶုၼ် ၼႂ်းၵၢၼ်ငၢၼ်းၶဝ်ယူႇယဝ်ႉ။ ၼွၵ်ႈသေၼႆႉ မေႃသွၼ်ၶဝ်ၼႆႉ ၵႆႉလႆႈၶၢႆႉလၢႆႊဢွင်ႈတီႈသေ ႁၢပ်ႇၵၢၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း မိူၼ်ၼင်ႇ - တီႈႁွင်ႈၵၢၼ်လုမ်း ႁွင်ႈၵၢၼ် ၾၢႆႇၶုၼ်ၽွင်း လူင်ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇၶဝ်လႂ်၊ ၸိူဝ်းတီႈႁွင်ႈႁဵၼ်းၶဝ်လႂ်၊ ၾၢႆႇလုမ်းဢုပ်ႉပွင် ၵႂၢၼ်းႁူင်းႁဵၼ်းလူင်ၶဝ်လႂ်ၼႆသေ လႆႈၶၢႆႉတီႈ ၵၢၼ်သေ ႁၢပ်ႇသၢင်ႈယဝ်ႉ။ တေႃႇၵၢၼ်ငၢၼ်းပုၼ်ႈၽွၼ်းၾၢႆႇလုမ်းလႄႈ ၾၢႆႇပူင်ႇသွၼ်ၼႂ်းပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇၼႆႉ တၵ်းလႆႈ ပၼ်ႇပုတ်ႈၵၼ်သေ ႁၢပ်ႇသၢင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ပၵ်းပိူင်ၼင်ႇၼႆ ၵေႃႈၸႂ်ႈ။
ပၵ်းပိူင်ပၢႆးႁူႉမေႃပၺ်ႇၺႃႇသိင်းၵပူရ်းၼႆႉ ႁူမ်ႊဝႃႈပဵၼ်ပၵ်းပိူင် ဢၼ်ယွင်ႈယေႃးယုၵ်ႉတၢင်ႇ ၽူႈၸိူဝ်းဢၼ်မီး လမ်ႉၵတ်ႉလီၼႆသေတႃႉၵေႃႈ တေႃႇလုၵ်ႈႁဵၼ်းၶဝ်တင်းသဵင်ႈ ဢၼ်ပဵၼ်မီးဝႆႉလမ်ႉၵတ်ႉပၺ်ႇၺႃႇ တႅမ်ႇသုင်ၵူႊမဵဝ်း မဵဝ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၼင်ႇႁိုဝ်ၶဝ်တင်းသဵင်ႈပေႃးတေ ၸၢင်ႊႁဵၼ်းဢဝ်လႆႈပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇၸၼ်ႉထၢၼ်ႈသုင်ၼၼ်ႉၵေႃႈ သမ်ႉဢမ်ႇပွၺ်ႇပႅတ်ႈဝႆႉၼင်ႇၵဝ်ႇ။ သိင်းၵပူရ်းၼႆႉ ၵႆႉလႄႇဢဝ်ၵုင်ၵုၼ်းတေႃႇဢၼ်ပဵၼ် ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈသုင်ၾၢႆႇထၢၼ်ႈ ၸၼ်ႉၸွမ်မၼ်းဢၼ်ပဵၼ်ၼင်ႇ လူင်ႈၼႃႈၸၼ်ႉၶူး၊ ဝၢႆးပူၼ်ႉႁပ်ႉၸၼ်ႉၶူး ၸိူဝ်းၼႆႉယူႇသေတႃႉၵေႃႈ တေႃႇပၢႆး ပၺ်ႇ ၺႃႇဢၼ်မီး လမ်ႉလီထၢၼ်ႈပိုၼ်ႉငဝ်ႈၶဝ်ၼၼ်ႉလႂ် ၊တေႃႇၵၢၼ်သွၼ်ၵၢၼ်ႁဵၼ်းၾၢႆႇပၢႆးၸၢင်ႊ လွင်ႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၶဝ် ၸိူဝ်းၼၼ်ႉလႂ်၊ တေႃႇႁူင်းႁဵၼ်း ၾၢႆႇပၢႆးသႅၼ်ႉပၢႆးၸၢင်ႊ ၵူႊပၢႆးပၢႆးၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၼႆၵေႃႈ လႆႈပဵၼ်ဝႆႉၼႂ်းပၵ်းပိူင် ပၢႆး ပၺ်ႇၺႃႇသိင်းၵပူရ်း ဢၼ်ၵူၼ်းႁူႉတိုၵ်ႉဢေႇသေ သမ်ႉပဵၼ်ဝႆႉၵႅဝ်ႈသႅင်လီ လူင်မိူင်းၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပၵ်းပိူင်ပၢႆးႁူႉမေႃပၺ်ႇၺႃႇ သိင်းၵပူရ်းၼႆႉ ပဵၼ်ပၵ်းပိူင်ဢၼ်ႁႂ်ႈလႅၼ်ႈၽၢႆႇၼႃႈပိူၼ်ႈဝႆႉ တီႈၼႂ်းသၢႆၶၢဝ်း တၢင်း ၵၢပ်ႈပၢၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶဝ်ၼႆႉၸႂ်ႉတိုဝ်းပၢႆးၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ ဢၼ်ပဵၼ်ၵႂၢမ်းငိူၼ်ႈတိုၼ်းသၢႆၶိူဝ်း ၵူၼ်းၽႂ်မၼ်း မိူၼ်ၼင်ႇ-ၵႂၢၼ်းၶႄႇမႅၼ်ႇတရိၼ်း၊ ၵႂၢမ်းမလေးလႄႈ ၵႂၢမ်းတမိလ်းၶိူဝ်းဢိၼ်းၻီးယႂ်း ၸိူဝ်းၼႆႉဝႆႉသေ ၵွၺ်းဢမ်ႇၵႃး ပၢႆးၵႂၢမ်း လၢတ်ႈဢိင်းဢလဵတ်ႈၼႆၵေႃႈ တင်းႁူမ်ႈႁွမ်းသေ ၸႂ်ႉတိုဝ်းၵၼ်ဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ၶဝ်ၼႆႉတင်းပၵ်းၸႂ် ပူင်သွၼ်ႁဵၼ်းဢဝ် ၽိုၵ်းၽွၼ်ႉပၼ် ၾၢႆႇပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇဢၼ်ပဵၼ်ၾၢႆႇပၢႆးၸၢင်ႊပၢႆးသႅၼ်ႉလႄႈ ပၢႆးသၢႆႊၸိူဝ်းၼႆႉသေ ဢမ်ႇၵႃး၊ပၢႆးၾၢႆႇ ၸၢင်ႊၾူင်းၵၢၼ်(ဢိၼ်းၸိၼ်းၼီးယႂ်း)လႄႈ ပၢႆးၾၢႆႇၵၢၼ်ပၢႆးၼပ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉၼႆၵေႃႈ ပၼ်ႁႅင်းဝႆႉ တႃႇႁႂ်ႈလႆႈပဵၼ်ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ ၶၢဝ်းယၢဝ်းၼႆသေ ၸႂ်ႉတိုဝ်းတမ်းမၢႆမႃးလႆႈ ၽႅၼ်ၵၢၼ်ပၢႆးႁူႉမေႃပၺ်ႇၺႃႇ မဵဝ်းၼင်ႇၼႆ ဝႆႉယူႇလႆႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
လွင်ႈတၢင်းသိင်းၵပူရ်းၶဝ် လိူၵ်ႈဢဝ်ပၢႆးၵႂၢမ်းဢိင်းၵလဵတ်ႈ တႃႇၸႂ်ႉတိုဝ်းၼႆႉသမ်ႉ ယွၼ်ႉၵွပ်ႈ ပၢႆးၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ ၼႆႉ လႆႈပဵၼ်ဝႆႉပၢႆးၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ ဢၼ်ၶဝ်ႈတၢင်းၵၢၼ်သေ လႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်းမႃးၼႂ်းလုမ်း ၸဵမ်မိူဝ်ႈၵၢပ်ႈပၢၼ် ပဵၼ်မိူင်းႁၢႆး ဢိင်းၵလဵတ်ႈၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ တႃႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၵူၼ်းလၢႆၸၢဝ်းၶိူဝ်းတီႈသိင်းၵပူရ်း ဢၼ်ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ် ၼၼ်ႉသမ်ႉ ၽႂ်ႇၶႂ်ႈမီးဝႆႉပၢႆးၵႂၢမ်းသုၼ်ႇၵၢင်ႊ ဢၼ်တေပဵၼ်လႆႈတႃႇတင်းလၢႆ ၵူႊၸၢဝ်းၶိူဝ်းႁပ်ႉလႆႈၼၼ်ႉသေယဝ်ႉ ၸင်ႇလႆႈလိူၵ်ႈဢဝ် ပၢႆးၵႂၢမ်းဢိင်းဢလဵတ်ႈမႃးၵွၺ်းသေတႃႉၵေႃႈ၊ တီႈၼႂ်းၾၢႆႇၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ ပၢႆးမၢၵ်ႈမုၼ်းတင်းလုမ်ႈၾႃႉ လႂ်၊ တီႈၼႂ်းပၢႆးႁူႉမေႃ သွၼ်ၾၢႆႇပၢႆးသၢႆႊၶဝ်လႂ် တႄႇၵႂႃႇတီႈလႅၼ်ႊတွၼ်ႊၵူႊပၢႆးပၢႆးၼႆၵေႃႈ ဢၼ်ၵူၼ်းတင်းၼမ်ၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းမႃး တႃႇႁႂ်ႈမႃးပဵၼ်လၵ်းၸဵင် တႃႇၵူၼ်းတင်းၼမ်ၶဝ်လႆႈၼၼ်ႉၵေႃႈ သမ်ႉပဵၼ်ပၢႆးၵႂၢမ်းဢိင်းၵ လဵတ်ႈဝႆႉ၊ ယဝ်ႉၵေႃႈ တေႃႇပေႃးထႅင်ႈ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇႁုပ်ႈပီႊမိူင်းလၢႆလၢႆဢၼ်ၵေႃႈ လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းပၢႆးၵႂၢမ်းဢိင်းဢလဵတ်ႈၼႆႉ တိုၵ်ႉတေပဵၼ်ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းႁိူဝ်ႈႁိူင်းဝႆႉယူႇၵွၼ်ႇလႄႈ၊ ယွၼ်ႉၵွပ်ႈလူင်ႈၼႃႈသေ ၼပ်ႉႁၼ်ဝႆႉ လွင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉမႃးလႄႈ ပၢႆးဢိင်ႈၵလဵတ်ႈ ဢၼ်လႆႈပဵၼ်လွင်ႈၶဝ်ႈတၢင်းၵၢၼ်လႄႈ ႁူမ်ႈပႃးပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇမႂ်ႇ သိင်းၵပူရ်း ၸင်ႇလႆႈပဵၼ်ႁႅင်းၶိုၼ်ႈ ယႂ်ႇမႃးဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၶဝ်ဢမ်ႇပၼ်ႁႅင်းတေႃႇလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈ ပၢႆးၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ ဢိၵ်ႇတင်းလွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈၶႄႇဢၼ် ၸပ်းပႅၼ်းတေႃႇ ၽိင်ႈထုင်းငိူၼ်ႈၶိူဝ်းသေ သမ်ႉပဵၼ်ဝႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းၵမ်ႈပႃႈၼမ်ဝႆႉၼၼ်ႉ၊ ဢမ်ႇၸပ်းပႅၼ်း တေႃႇလွင်ႈၸႂ်တိပ်ႇၵႅပ်ႈ လူၺ်ႈၶိူဝ်းၵူၼ်းလႂ်၊ ထၢတ်ႈၸႂ်ၸပ်းပႅၼ်းတေႃႇၸိုင်ႈ မိူင်းၵဝ်ႇၶဝ်လႂ်ၼၼ်ႉသေ ၊ ဝဵင်းလူင်သိင်းၵပူရ်းၼႆႉ ႁႂ်ႈလႆႈၶဝ်ႈ ပဵၼ်တီႈ ၵူၼ်းၵူႊၶိူဝ်းၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ ၸၢင်ႊလႆႈၵႂႃႇမႃးၶဝ်ႈဢွၵ်ႇ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၶဝ်ဝႃႈၼင်ႇၼႆသေ ၸင်ႇလိူၵ်ႈဢဝ်မႃး၊ ႁပ်ႉမႃး၊ ၸႂ်ႉတိုဝ်းမႃးပၢႆး ၵႂၢမ်းဢိင်းၵလဵတ်ႈၼႆႉၵေႃႈ လႆႈပဵၼ်လွင်ႈလီတႃႇၶဝ်သေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၶဝ်လႆႈပႅၵ်ႈပိူင်ႈၵၼ်ၵႂႃႇတင်း ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၸိူဝ်းၼႂ်းၵၢပ်ႈပၢၼ်သဵင်ႇ ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉလႄႈ ၊ ၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်တၢင်းလၢၵ်ႇလၢႆးလူင် ဢၼ်ၼိူင်ႈဝႆႉ ယူႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပၵ်းပိူင်ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇသိင်းၵပူရ်း ၼႂ်းၵၢပ်ႈပၢၼ်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉၼႆႉ မီးဝႆႉလွင်ႈမူၼ်ႉမႄးလႅၵ်ႈလၢႆႊ ႁႂ်ႈပေႃးလႆႈ ၵိုင်ႇငၢမ်ႇမႅၼ်ႈၵၼ်တင်း ၵၢပ်ႈပၢၼ်ဝႆႉယူႇ။ ပၢႆးႁူႉမေႃသိင်းၵပူရ်းၼႆႉ ဝႆႉလွင်ႈပၵ်းၸႂ်တေႃႇ ပၢႆးၼပ်ႉလႄႈ ပၢႆးၸၢင်ႊ ၾူးၵၢၼ်(ဢိၼ်းၸိၼ်းၼီးယႂ်း)လႂ်၊ ပၢႆးၸၢင်ႊပၢႆးသႅၼ်ႉလႂ်၊ ပၢႆးသၢႆႊၶဝ်လႂ်ဝႆႉၼမ်ပူၼ်ႉၼႃႇၼႆ ၸိူဝ်းၽူႈၾၢႆႇတမ်း မၢႆပၢႆးယုမ်ႇဢဝ် လွင်ႈပိူင်ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇၶဝ် လႆႈဢွၼ်ၵၼ် ႁူႉႁၼ်မႃးၼႂ်းၸိူဝ်းမိူဝ်ႈပီႊ 1990- ၸိူဝ်းၼၼ်ႉမႃးလႄႈ ၼင်ႇႁိုဝ်ပေႃးတေၸၢင်ႊ ၵွၼ်းၵိူင်ႈသေ ၽဵင်ႇလႅပ်ႈႁိူဝ်ႈႁိူင်းပႃးမႃး ၾၢႆႇပၢႆးၸၢဝ်းႁူႉႁၼ် ဢၼ်ၼင်ႇ လိၵ်ႈလၢႆးတၢင်ႇ ၸိူဝ်းၶဝ်လႂ်၊ ၾၢႆႇပၢႆးမွၼ်းၶဝ်လႂ်၊ ၾၢႆႇလဵၼ်ႈႁႅင်းၶႄႉသဵင်ႇၶဝ်လႂ်ၼႆၵေႃႈ လႆႈလႅၵ်ႈလၢႆႊၶတ်းၸႂ်ႁဵတ်းသၢင်ႈမႃးဝႆႉ ယူႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
လွင်ႈၵွၼ်းၵိူင်ႈပၼ်ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇၼႆႉ လႆႈသိုပ်ႇပဵၼ်ဝႆႉတေႃႇထိုင် ၼႂ်းၵၢပ်ႈပၢၼ်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉဝႆႉသေ လႆႈသိုပ်ႇ သွၵ်ႈႁႃၸွပ်ႇႁဵၼ်းဝႆႉတႃႇလႆႈ လၢႆးတၢင်းဢၼ်တေၸၢင်ႊ ယူင်းသူၼ်းၸွၺ်ႈၽုၼ်ႇပၼ်တႃႇ လွင်ႈပူၵ်းပွင် ႁဵတ်းသၢင်ႈ လႆႈၵၢၼ်ငၢၼ်းယႂ်ႇလူင်ၶဝ်လႂ်၊ လွင်ႈၸၢင်ႊမေႃၶူင်ႊသၢင်ႈႁဵတ်းပဵၼ်လႆႈ တင်းႁၢင်းတူဝ်ၵဝ်ႇ ၼၼ်ႉလႂ်ၸိူဝ်းၼႆႉဝႆႉယူႇ။
တႃႇၸဝ်ႈႁူႉမေႃလူင်ၶဝ် ဢၼ်ပူၵ်းသၢင်ႈၸိုင်ႈမိူင်းသိင်းၵပူရ်းဝႆႉၼႆႉတႄႉ ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ ဢၼ်ပိူင်ၽဵင်ႈ ဢၼ်ႁဵတ်းသၢင်ႈၵၼ်ယူႇ ၼင်ႇမိူဝ်ႈၵူႊပွၵ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ၊ မၼ်းတေတိူဝ်းလိုၵ်ႉလမ်ႇယႂ်ႇၵႂၢင်ႈလိူဝ်သေ လွင်ႈၶိုၼ်ႈႁူင်းႁဵၼ်းသေ သွၼ်ဢဝ်ပၺ်ႇၺႃႇၼၼ်ႉယူႇ တင်းၼမ်လၢႆတေႉယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၶဝ်ႁပ်ႉဢဝ်ဝႆႉဝႃႈ- “ၵူၼ်းႁူႉမေႃ ပၺ်ႇၺႃႇဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ တေလႆႈမီးထၢတ်ႈၸႂ်ႁၢဝ်ႈႁႅင်း တႃႇလဵပ်ႈႁဵၼ်းၸွပ်ႇႁႃသေယဝ်ႉ တေလႆႈပဵၼ်ၽူႈၵေႃႉၵူၼ်း ၸိူဝ်းဢၼ်ၽိုၵ်းလႅၼ်ႇ ႁဵၼ်းဢဝ်ဝႆႉယူႇတႃႇသေႇ တေႃႇဢမ်ႇၶၢတ်ႇၼၼ်ႉၵွၼ်ႇ ၸင်ႇႁွင်ႉဝႃႈလႆႈ” ၼႆယဝ်ႉ။
တီႈၼႂ်းၶေႃႈပူင်လၢတ်ႈဢၼ်ၼိူင်ႈ မိူဝ်ႈပီႊ 1977-ၼီႈၼၼ်ႉ လီးၵွၼ်းယူႈယၢမ်ႈလႆႈလၢတ်ႈပၼ်မႃး ဝႃႈၼင်ႇၼႆ ယဝ်ႉ။ လွင်ႈၵေႃႇသၢင်ႈလႆႈ ပၵ်းပိူင်ပၢႆးႁူႉမေႃပၺ်ႇၺႃႇ သိင်းၵပူရ်းႁႂ်ႈၶိုတ်းလႆႈ ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈလုမ်ႈၾႃႉ မႃးၼႆႉၸမ်း ပဵၼ်တၢင်းႁဵတ်းသၢင်ႈမၼ်း ဢၼ်ထၢင်ႈၸႅင်ႈလီသေပိူၼ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။ လွင်ႈဢၼ်ပၢင်ပွၺ်း ၶဝ်ႈၶုမ်ႁဵဝ်ႈမၼ်း ဢၼ်ပဵၼ် ပၢင်သူင်ႇပႃႇထၢၼ်ႈၸၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ ဢဝ်ၵႂႃႇႁဵတ်းပၢင်ၵႅဝ်ႈမၼ်း တီႈၼႂ်းဝၢင်းၸၼ်ႉၸွမ်လူင် ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈ မိူင်းသိင်းၵပူရ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်လၵ်းထၢၼ်သၢၵ်ႈသေႇမၼ်း ဢၼ်ထၢင်ႇၸႅင်ႈဝႆႉယူႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
“သိူဝ်တၢႆယင်းဝႆႉလၢႆး၊ ၵႂၢၺ်းတၢႆးယင်းဝႆႉၶဝ်၊ တူဝ်လူႉၵေႃႈၸိုဝ်ႈဢမ်ႇႁၢႆ” ၼႆဢမ်ႇၸႂ်ႈၼႄႇ ၊ ၵႂၢမ်းတႆး တႆးတေ ဢဝ် တီႈပွင်ႇမၼ်းၼင်ႇႁိုဝ် ဢမ်ႇႁူႉယဝ်ႉၼေႃ။