လိၵ်ႈပိုတ်ႇပၼ်ပိုၼ်ႉႁူႉ မၢႆသၢမ်/ဝၼ်းမိူဝ်းၼႃႈ သၢႆႁႅင်းလိၼ် ၼမ်ႉ လူမ်း

တေႃႇထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ပုၼ်ႈတႃႇလွင်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇၸႂ်ႉတိုဝ်းဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇတင်းသၢႆႁႅင်း တီႈႁဝ်းၶဝ်ၼႆႉ တိုၵ်ႉလႆႈ ဢိင်ပိုင်ႈၵိူဝ်းလီတေႃႇ ယိူဝ်ႇၾႆးတူဝ်ၵိုတ်းၶဝ် ဢၼ်မိူၼ်ၼင်ႇ ၼမ်ႉမဵၼ်၊ ၵႂၢၼ်းဢၢႆႊထၢတ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉဝႆႉယူႇ တင်းၼမ် တင်းလၢႆၵွၼ်ႇ။

ပေႃးၼႂ်းၶၢဝ်းဝၼ်းမိူဝ်းၼႃႈမႃးၼႆ တေႃႇလွင်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇၸႂ်ႉတိုဝ်းဢၼ်ၵပ်းၵၢႆးတင်းသၢႆႁႅင်းတီႈႁဝ်းၶဝ်ၼႆႉ တႃႇတေၸၢင်ႊဢိင်ပိုင်ႈၵိူဝ်းလီလႆႈတေႃႇငိူၼ်ႈငဝ်ႈတိုၼ်းလၢင်းလူင်သၢမ်ဢၼ် ဢၼ်ပဵၼ်ပိူင်လူင်သေ သမ်ႉတေၸၢင်ႊ လႆႈလႆႈတင်းၼမ်တင်းလၢႆ တီႈၼိူဝ်လိၼ်မိူင်းလုမ်ႈၾႃႉႁဝ်းလႆႈၼႆႉ တၵ်းတေလႆႈဢွၼ်ၵၼ်တႄႇဝႆႉ လွင်ႈမူၼ်ႉမႄး လႅၵ်ႈလၢႆႊၵႂႃႇၸဵမ်ယၢမ်းမိူဝ်ႈလဵဝ်ယူႇယဝ်ႉ။ တိုၼ်းလၢင်းတိုၼ်းပဵၼ်လူင်လုမ်ႈၾႃႉသၢမ်ဢၼ် ဢၼ်ပဵၼ်လိၼ်၊ ၼမ်ႉ လႄႈ လူမ်း သၢႆႁႅင်းလူင်ၸိူဝ်း ၼႆႉ ၼႆႉ ၵပ်းၵၢႆႇတင်းလွင်ႈၶုတ်ႉဢွၵ်ႇဢဝ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းမၼ်းသေယဝ်ႉ ၸုမ်းမူႇတမ်းထၢၼ်ႈပိုၼ်ႉၾၢႆႇပၢႆးသၢႆႊၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ တီႈၸိုင်ႈမိူင်းဢမႄႇရီႇၵႅၼ်ႇၶဝ် ၸင်ႇဢွၼ်ႁူဝ်သေ၊ ၸဝ်ႈႁူႉမေႃၸိူဝ်းလူင်ႉလႅၼ်ႇ တီႈမုၵ်ႉၸုမ်းၸၢင်ႊၾူးၵၢၼ် ၾၢႆႇၵၼ်ႊၸၢၵ်ႈဢမႄႇရီႇၵႅၼ်ႇၶဝ်သမ်ႉ ႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝႆႉ တႃႇၸၢင်ႊတၢင်ႇလၢတ်ႈၼေလႆႈ တင်းလိူင်ႈၶဝ်ႈတၢင်းၵၢၼ် တေႃႇၸုမ်းလူင်ပွင်ႊၸိုင်ႈဢမႄႇရီႇၵႅၼ်ႇ လူၺ်ႈသၢႆငၢႆငဝ်းလၢႆးလွင်ႈၸၢင်ႊႁဵတ်းဢွၵ်ႇလႆႈ ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇတင်းသၢႆႁႅင်း လူင်သၢမ်ပိူင် ဢၼ်ပဵၼ်တိုၼ်းလၢင်းတိုၼ်းပဵၼ်ပိူင်လူင်ၼၼ်ႉ ဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။

1) သၢႆႁႅင်းလိၼ် (မိူင်း)

သၢႆႁႅင်းလိၼ် ဢမ်ႇၼၼ် သၢႆႁႅင်းတၢင်းမႆႈလိၼ်မိူင်းၼႆႉ ၶဝ်ပေႃးတင်ႉမီးဝႆႉယူႇတီႈၽၢႆႇတႂ်ႈ ၾႃႇတိၼ်ႁဝ်း ၶဝ်မႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈၶၢဝ်းယၢဝ်းတေႉတေႉယူႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ သေတႃႉၵေႃႈ ပုၼ်ႈတႃႇဢဝ်ၶဝ်လႅၵ်ႈလၢႆႊ ႁႂ်ႈပဵၼ်မႃးလႆႈ သၢႆႁႅင်းၾႆးၾႃႉ တေႃႇဢမ်ႇၶၢတ်ႇၵႂႃႇတင်းႁႂ်ႈသိုပ်ႇပဵၼ်ဝႆႉလႆႈယူႇၶိူဝ်းၶိူဝ်းၼၼ်ႉ ႁူမ်ႊဝႃႈ ပေႃးႁိုင်ၵႂႃႇလႆႈ ပဵၼ်ႁူဝ်ပၢၵ်ႇ ပီႊယဝ်ႉၵေႃႈ တိုၵ်ႉလႆႈသိုပ်ႇသေၶတ်းၸႂ်ၸွမ်းဝႆႉယူႇၵွၼ်ႇဢိူဝ်ႈ။ ဢၼ်ဢိင်ဢဝ်ၼမ်ႉမႆႈ (လိူတ်ႇ) တႂ်ႈလိၼ်ပဵၼ်ငဝ်ႈ ပိုၼ်ႉသေယဝ်ႉ တၢင်းႁဵတ်းဢွၵ်ႇသၢႆႁႅင်းၾႆးၾႃႉ တီႈၸိုင်ႈမိူင်းဢမႄႇရီႇၵႅၼ်ႇၼႆႉ ၵူၺ်းမီးတႃႇမွၵ်ႈ 16 တီႇရႃႇဝၢတ်ႉ ၵွၺ်းလႄႈ တေႃႇၼိူင်ႈဝၢၵ်ႈ ဢၼ်ႁူမ်ႈႁွမ်းတင်း သဵင်ႈသဵင်ႈ သၢႆႁႅင်းၾႆးၾႃႉ ဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇတီႈၸိုင်ႈမိူင်းဢမႄးရီးၵႂ်း တင်းဢၼ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးၵွၼ်ႇသႄႈ။ ၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ ၾၢႆႇႁဵတ်းဢွၵ်ႇသၢႆႁႅင်း ဢၼ်ဢိင်ပိုင်ႈဝႆႉတီႈၼိူဝ်တိုၼ်းလၢင်းလူမ်း ၼႆၵေႃႈ ၶႂ်ႈမိူၼ်တင်း လွင်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇသၢႆႁႅင်းလိၼ်ၼၼ်ႉ လွင်ႈပဵၼ်လီဢွင်ႇမၢၼ်မၼ်းတိုၵ်ႉဢေႇမၢင်ႊဝႆႉယူႇ ၵွၼ်ႇဢိူဝ်ႈ။ တွၼ်ႊတႃႇႁႂ်ႈလႆႈသၢႆႁႅင်းတၢင်းမႆႈတီႈလိၼ်သေ လွင်ႈလႄႇႁႃၶုတ်ႉလမ်ႇလူးလိၼ်သေ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇၶဝ်ၼႆႉ မိူဝ်ႈ 1႙7႙ ၼၼ်ႉၼႆ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇလႆႈမႃးတႃႇၵႃႊၶၼ်မၼ်းမွၵ်ႈ ၻွလ်ႇလႃႇလၢၼ်ႉ 450 ယူႇသေတႃႉၵေႃႈ ၽိူဝ်ႇၽႅဝ်မႃးၼႂ်းပီႊ 12011 ၼႆႉ သမ်ႉတူၵ်းၵႂႃႇထိုင်ၵႃႊၶၼ်မၼ်းတေႃႇ ၻွလ်ႇလႃႇလၢၼ်ႉ 50 ပႅတ်ႈ ယူႇ ယဝ်ႉ။

ပေႃးၵပ်းၵၢႆတင်း သၢႆငၢႆငဝ်းလၢႆးဝၼ်းမိူဝ်းၼႃႈ ၾၢႆႇသၢႆႁႅင်းလိၼ်မိူင်းမႃးၼႆ ၻေးဝိတ်ႉပလႅၵ်ႉဝႅလ်း ဢၼ် ပဵၼ်ၸဝ်ႈႁူႉမေႃၾၢႆႇပၢႆးလႅင်ႊလိၼ် တီႈၸၼ်ႉၸွမ်မႅတ်ႉတတိတ်ႉပွတ်းၸၢၼ်းၼၼ်ႉတႄႉဝႃႈ ထုၵ်ႇလီလႆႈသွၵ်ႈႁႃ လဵပ်ႈႁဵၼ်း တင်းသႂ်ႇၸႂ်ပၵ်းၶေႃးတေႃႇ လွင်ႈသၢႆႁႅင်းလိၼ်မိူင်းဢိူဝ်ႈၼႆယဝ်ႉ၊ ၸွမ်း ၼင်ႇၶေႃႈတၢင်းၶၢတ်ႈလၢမ်း မၼ်းတႄႉဝႃႈ တီႈၼႂ်းၸိုင်ႈမိူင်းဢမႄးရီးၵႂ်းၼႆႉ တေၸၢင်ႊဢဝ်ဢွၵ်ႇလႆႈ သၢႆႁႅင်းၽႅင်ၼႂ်းလိၼ်မိူင်း ၸွမ်းၼင်ႇ သၢႆငၢႆငဝ်းလၢႆးမၼ်းၼႆႉ မီးၼႂ်းၵႄႈ 100 တေႃႇ 100 ၸိၵ်ႈၵႃႇဝၢတ်ႉ ယူႇၼႆ လၢတ်ႈၵႂႃႇၼင်ႇၼႆ။ ၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ ၸဝ်ႈႁူႉ မေႃၾၢႆႇပၢႆးလႅင်ႊလိၼ်ၵေႃႉၼိူင်ႈ ဢၼ်ပဵၼ်ၸႅမ်းသ်ၾွၵ်ႉ တီႈၸေႊမိူင်းၼီမႃးတႃး ၼၼ်ႉၵေႃႈ တႅမ်ႈၸၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ပဵၼ်ႁၢင်ႊၽႅၼ်ႇတီႈ သႅၼ်းတူၺ်းႁၼ်သၢမ်ၽၢႆႇ (ၼႃႈ) သေ ၼႄဝႆႉပၼ်လၢႆးႁၢင်ႊသၢင်ႇတင်ႈမီးပိူင်လိၼ်မိူင်း တီႈၸိူဝ်းလႅၼ်ႊတွၼ်ႊ ဢၼ်ဢွၵ်ႇဝႆႉၼမ်ႉဢုၼ်ႇသေ သမ်ႉတိုၵ်ႉမီးလွင်ႈလုၵ်ႉႁိုၼ်ႇၶၢႆႉတူင်ႉဝႆႉ တေႃႇဝၼ်းၸင်ႇၼႆႉ ယူႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေယဝ်ႉ လၢတ်ႈဢွၵ်ႇတိုၵ်းသူၼ်းမႃး လွင်ႈထုၵ်ႇလီလႆႈႁဵတ်းသၢင်ႈတၢင်းလဵပ်ႈႁဵၼ်းသွပ်ႇႁူႉထႅင်ႈ တေႃႇႁူဝ် ယွၺ်ႈမၼ်းယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။

ၵၢလ်းၵႃႇဝႅလ်း ဢၼ်ပဵၼ်ၽူႈၸီႉၼၢမ်းၸုမ်းပွင်ၵၢၼ် တီႈမုၵ်ႉၸုမ်းသၢႆႁႅင်းတၢင်းမႆႈလိၼ်မိူင်း ၼၼ်ႉတႄႉဝႃႈ လီလႆႈဢိင်ဢဝ်ႁူးဢၢႆႊၵႂၼ်းထၢတ်ႈ ဢၼ်ၸိူဝ်းယၢမ်ႈလႆႈၶုတ်ႉမႃးမိူဝ်ႈၸိူဝ်းပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉသေ ၶိုၼ်းႁဵတ်းသၢင်ႈ လွင်ႈ သွၵ်ႈႁႃတေႃႇႁူးၼမ်ႉမႆႈယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈႁူးထၢင်ၵဝ်ႇဢၢႆႊၵႂၼ်းထၢတ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ ၵွပ်ႈဢွၵ်ႇဝႆႉၼမ်ႉမႆႈၶဝ် တင်းၼမ်တင်းလၢႆဝႆႉယူႇလႄႈ ပေႃးၸွမ်းဢဝ်လွၵ်းလၢႆးပၢႆးၸၢင်ႊသေ သင်ၶိုၼ်းမႄးႁဵတ်းဢွၵ်ႇတင်းမူၼ်ႉမႄးၵုမ်း ၶိုၼ်းၵႂႃႇၼႆ တေၸၢင်ႊမီးလႆႈ လွင်ႈၸိူဝ်းသၢႆႁႅင်းတၢင်းမႆႈ တီႈလိၼ်ယူႇၼႆ ပၼ်တၢင်းဝူၼ်ႉၸွၺ်ႈလၢတ်ႈၼေၵႂႃႇ ယူႇယဝ်ႉ။

12) သၢႆႁႅင်းၼမ်ႉ

ၼႂ်းၵႃႊၼမ်ႉဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းယူႇၵူႊမိူဝ်ႈၵူႊဝၼ်း ဢၼ်ပဵၼ်လၢႆလၢႆၵၢလ်းလၼ်ႇတေႉတေႉၶဝ်ၼၼ်ႉ ၼမ်ႉၵမ်ႈ ၼမ်ၼႆႉ လႆႈဢွၼ်ၵၼ်ပဵၼ်ၵႃႇၽႅဝ်ၵႃႇ ထၢၼ်ႈၼမ်ႉပၢႆႇပႅတ်ႈလၢႆႊၵွၺ်းသေတႃႉၵေႃႈ လွင်ႈဢၼ်တႃႇတေဢဝ်ၼမ်ႉပၢႆႇ ပႅတ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉသေ ႁဵတ်းပဵၼ်သၢႆႁႅင်းမႃးၼင်ႇတိုၼ်းလၢင်းတိုၼ်းပဵၼ် ငဝ်ႈပိုၼ်ႉၼၼ်ႉတႄႉ ၵေႃႉဢၼ်ၶႆႈၸႂ်မႅၼ်ႈ မၼ်းၵႅၼ်ႇဢေႇမၢင်ႊ တေႉယဝ်ႉ။

တႃႇဝၢၵ်ႈမၼ်း 1႙% ဝၢၵ်ႈ တီႈလွင်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇႁႅင်းထၢတ်ႈၾႆးၾႃႉၼႆႉ လႆႈဢိင်ဢဝ်ငဝ်ႈပိုၼ်ႉဢၼ် ပဵၼ် တိုၼ်းလၢင်းတိုၼ်းပဵၼ်ၼမ်ႉၼၼ်ႉသေလႄႈသင်၊ တႃႇလွင်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇႁႂ်ႈပဵၼ်မႃး သၢႆႁႅင်းၾႆးၾႃႉ ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၵႂၼ်းဢၢႆႊထၢတ်ႈသေႁဵတ်းဢွၵ်ႇၼၼ်ႉသမ်ႉ လႆႈၸႂ်ႉၸိုဝ်းတိုၼ်းလၢင်းၼမ်ႉ ၼင်ႇဢၼ်လူဝ်ႇၼၼ်ႉ တႃႇ 30% ဝၢၵ်ႈ မွၵ်ႈၶၼႆႉသေယဝ်ႉ လႆႈပိုင်ႈဢိင်ဝႆႉၼမ်ႉသေယဝ်ႉ ၸင်ႇပဵၼ်မႃးလႆႈလႄႈ တၢင်းလမ်ႇလွင်ႈၼမ်ႉ ဢၼ်တီႈၶဝ်ႈတၢင်း တိုဝ်းၼႆႉ ၵႅၼ်ႇပဵၼ်ဢၼ်ထၢင်ႇၸႅင်ႈႁူႉငၢႆႈလႆႈယူႇတေႉယဝ်ႉ။

တီႈဢၼ်လွင်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ႁႅင်းထၢတ်ႈၾႆးၾႃႉၼႆႉ ၵွပ်ႈၵႆႉလႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၼမ်ႉၼမ်ၼမ်လၢႆလၢႆၼႃႇလႄႈ ၼမ်ႉ ဢၼ်ဢဝ်ပၢႆႇပႅတ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းဢဝ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းသေယဝ်ႉ ႁဵတ်းပဵၼ်ပၵ်းပိူင် လွင်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇႁႅင်းထၢတ်ႈၾႆးၾႃႉ မႃးၼႆႉ တႄႇၸႂ်ႉတိုဝ်းမႃးတီႈဝဵင်းလူင် လႅသ်ႉဝီးၵသ်ႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃပီႊမိူင်း 120 ပၢႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼႆသေ လုၵ်ႉတီႈတၢင်းၼမ်ၼမ်ႉ တီႈၼွင်ၼမ်ႉလူင်လိတ်ႉ ဢၼ်မီးတႃႇၼမ်ႉၸႂ်ႉယဝ်ႉ ပဵၼ်ၵၢလ်းလၼ်း၊ မၼ်းမွၵ်ႈ 70 လၢၼ်ႉလိၼ်ႉ ( ပိလ်းလီးယၼ်း) ၼၼ်ႉ ဢဝ်မူၼ်ႉမႄးလႅၵ်ႈလၢႆႊသေယဝ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းမႃးလႆႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်သေလႄႈ တႃႇၵူႊပီႊပီႊ တႃႇႁႅင်းထၢတ်ႈၾႆးၾႃႉ ႙0% ဝၢၵ်ႈ ဢၼ်လူဝ်ႇၸႂ်ႉဝႆႉ တႃႇဝဵင်းလူင် လႅသ်ႉဝီးၵသ်ႉ ၼၼ်ႉ လႆႈပဵၼ်သၢႆႁႅင်း ဢၼ်လႆႈမႃးတီႈ ၼမ်ႉႁင်ႈဝူၺ်ႇ ၸိူဝ်းၶိုၼ်းဢဝ်မူၼ်ႉမႄးသေ ၸႂ်ႉတိုဝ်းမႃးၼၼ်ႉၵွၺ်း ယူႇ ယဝ်ႉ။

ပိူင်ၽဵၼ်ႈမၼ်းတႄႉ တီႈၼႂ်းၼမ်ႉႁင်ႈ ယေႈၵၢလ်းလၼ်း (ၵႃႇလၢၼ်ႇ) ၼႆႉ ၵႆႉၸၢင်ႊၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ ထၢတ်ႈႁူမ်ႈ ႁွမ်းၸႂ်တူဝ်ႊ (ဢေႃႇၵႅၼ်းၼိၵ်ႉ) တင်းထၢတ်ႈၶဵဝ်ၸိင်း(ၼၢႆႇထရူဝ်ႇၸိၼ်ႇ) ၶဝ် ပေႃးႁၢမ်ႉၶႂ်ႈၵုမ်ႇလုမ်ႇတဵမ်ထူၼ်ႈဝႆႉ ယူႇယဝ်ႉလႄႈ ပေႃးၸၢင်ႊဢဝ်ၶဝ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းႁဵတ်းဢွၵ်ႇပဵၼ်မႃးလႆႈ သၢႆႁႅင်းၾႆးၾႃႉၸိုင် ၼႂ်းၵႃႊမၢၵ်ႇသႅင်ၾႆး ဢၼ်မီးႁႅင်းမၼ်းတႃႇဝၢတ်ႉ 100 ၼၼ်ႉ တေၸၢင်ႊပၼ်ႁႂ်ႈလႅင်းလႆႈ တၢင်းလႅင်းတႃႇမွၵ်ႈႁႃႈမဵတ်ႉ (မိၼိတ်ႉ) ယူႇၼႆ ယဝ်ႉ။

ပေႃးၸႂ်ႉတိုဝ်းလွၵ်ႈလၢႆးပၢႆးၸၢင်ႊမႂ်ႇၶဝ်သေ တေႁဵတ်းႁႂ်ႈၼမ်ႉႁင်ႈဝူၺ်ႇၶဝ် မူၼ်ႉမႄးလႅၵ်ႈလၢႆႊ မႃးလႆႈၼၼ်ႉ ၼႆ တေၸၢင်ႊဢဝ်လမ်ႉၵတ်ႉ တီႈတူဝ်မၢႆႉတ်ႉၶရူပ်ႉၶဝ်သေ ၶူင်ႊသၢင်ႈႁဵတ်းပဵၼ်လႆႈ ႁႂ်ႈလၢႆႊပဵၼ်မႃးတွမ်ႇတွမ်ႊ ယိူဝ်ႇၾႆး ဢၼ်မီးသၢႆႁႅင်းၼၼ်ႉလႆႈယူႇဢိူဝ်ႈ။ တီႈၼႂ်းၼမ်ႉႁင်ႈဝူၺ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉၼႆ ပေႃးပႃးမီးဝႆႉထၢတ်ႈမီႇတဵၼ်း ထၢတ်ႈႁၢႆးထရူဝ်းၸိၼ်း လႄႈ သၢႆႁႅင်းယိူဝ်ႇၾႆးတၢင်ႇၸိူဝ်းၸိူဝ်းၶဝ်ဝႆႉယူႇယဝ်ႉလႄႈ၊ လုၵ်ႉတီႈၸိူဝ်းၶဝ်သေၵေႃႈ တႃႇတေႁဵတ်းဢွၵ်ႇဢဝ်လႆႈ သၢႆႁႅင်းၾႆးၾႃႉ ဢၼ်လမ်ႉလီမၼ်းထၢၼ်ႈသုင်ၼၼ်ႉၼႆၵေႃႈ ၵႃႊ တၢင်းတူၵ်းမႅၼ်ႈသဵင်ႈ ၸၢႆႇမၼ်း ဢမ်ႇပေႃးယႂ်ႇသုင်သင်သႄႈ။ ၸွမ်းလူၺ်းပၢႆးၸၢင်ႊ ၾၢႆႇလွင်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇသေယဝ်ႉ ဢၼ်တေႁႂ်ႈမႃး ၵိုင်ႇငမ်ႇၽဵင်ႇလႅပ်ႈတင်း မၼ်းၼၼ်ႉၵွၺ်း တေပဵၼ်ပိူင်လူင်ဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

3) သၢႆႁႅင်းလူမ်း

ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း ၸူဝ်ႊပီႊဢွၼ်ႇဢိတ်းဢီႈ ဢၼ်ပူၼ်ႉမႃးၸိူဝ်းၼႆႉၼႆႉ ၸိုင်ႈမိူင်းဢမႄးရီးၵႂ်းၼႆႉ လႆႈပဵၼ်မႃး ၸိုင်ႈမိူင်းၼၢမ်းၼႃႈ ၾၢႆႇလွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈဢွၵ်ႇသၢႆႁႅင်းလူမ်းလုမ်ႈၾႃႉဝႆႉ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸႂ်ႉတိုဝ်းသၢႆႁႅင်းလူမ်းသေ ယဝ်ႉ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇလႆႈမႃး တႃႇဝၢတ်ႉၸူဝ်ႊမူင်းတီႇရႃႇ 100 သေယဝ်ႉ ပဵၼ်တႃႇ 12.5 % ဝၢၵ်းသၢႆႁႅင်းၾႆးၾႃႉ ဢၼ်လူဝ်ႇဝႆႉ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးမႃးတႅၵ်ႈၵၼ်တူၺ်း သၢႆႁႅင်းၾႆးၾႃႉတင်း 45% ဝၢၵ်ႈ ဢၼ်လႆႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇတီႈ ထၢၼ်ႇငိူၵ်ႈၼၼ်ႉပေႃးၼႆ လႆႈဝႃႈတိုၵ်ႉဢေႇတေႉတေႉယူႇ ၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ တႃႇတေယွၼ်ႇယွမ်းလႆႈ သၢႆႁႅင်းဢၼ်ပဵၼ်မႃး တီႈ ယိူဝ်ႇၾႆးၶူဝ်းၵိုတ်းၸႂ်တူဝ်ၼၼ်ႉတႄႉ တေႃႇထိုင်ဝၼ်း ၸင်ႇၼႆႉၵေႃႈ လွၵ်းလၢႆးပၢႆးၸၢင်ႊ ၾၢႆႇလွင်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇ တင်းသၢႆႁႅင်းလူမ်းၼႆႉ ယင်းပႆႇၸၢင်ႊႁဵတ်းႁိုဝ်ၵႃႇ တႃႉသဵင်ႇလႆႈၵွၼ်ႇ၊ ၵွပ်ႈပႆႇမီးလွင်ႈၵုမ်ႇလုမ်ႇတဵမ်ထူၼ်ႈလီသင်တေႉ ၵွၼ်ႇလႄႈယဝ်ႉ။

တႃႇတေလႆႈသၢႆႁႅင်းလူမ်း ဢၼ်ၼိမ်ၽဵၼ်ႈသေ မၢၼ်ႇတႅတ်ႈလီ တင်း တႃႇၸုၵ်းမၼ်ႈလႆႈတီႈ ၼိူဝ်သၢႆတၢင်း လူမ်း ဢၼ်မီးတၢင်းပဝ်ႇထွင်း တီႈသၢႆတၢင်းၵႄႈၵၢင်မွၵ်ႈ 1200 တေႃႇထိုင် 400 ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၼႆႉ လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႊ ပဵၼ်ဢွၵ်ႇသၢႆတၢင်းလူမ်းၶဝ်ၼႆႉ တိုၵ်ႉလႆႈပဵၼ်ဢၼ်ၼပ်ႉတၢၵ်ႈသွၵ်ႇတႅၵ်ႈသေ သွပ်ႇႁႃလဵပ်ႈႁဵၼ်းဝႆႉယူႇၵွၼ်ႇဢိူဝ်ႈၼႆ ဝိလ်းလီးယမ်းမႃႇႁွၼ်ႇၼီႇ (3) ဢၼ်ပဵၼ်ၽူႈၵမ်ႉၾၢႆႇ ၸီႉၼၢမ်းတီႈၵၢၼ်ငၢၼ်းလွင်ႈလမ်းႁဵၼ်း ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇ ၾၢႆႇ သိုင်ႇႁိမ်းႁွမ်းလႅင်ႊလူမ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၼၼ်ႉ ႁဵတ်းၵေႃႉလၢတ်ႈၼေၵႂႃႇယူႇ။

တႃႇတေၵေႃႇသၢင်ႈလႆႈပၢင်သဝ်း ၸိူဝ်းပၵ်းမၼ်ႈဝႆႉ တႃႇႁဵတ်းဢွၵ်ႇတင်းသၢႆႁႅင်းလူမ်းၼၼ်ႉ တေလႆႈႁူႉဝႆႉထႃႈ လူင်ႈၼႃႈ လွင်ႈၸိူဝ်းၶေႃႈမၢႆၶေႃႈၵႅမ်းမၼ်း တင်းတႅတ်ႈၼႅတ်ႈတႅတ်ႈတေႃးလီငၢမ်းသေ ၵွၼ်ႇဢိူဝ်ႈ။ ၵွပ်ႈဝႃႈ လွင်ႈလူမ်းထွင်းပဝ်ႇၼႆႉ ပေႃးဝႃႈပဵၼ်ၵႃႇ လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႊဢိတ်းဢွတ်းၼိူင်ႈၵွၺ်းၵေႃႈ တီႈဢၼ်တေႁဵတ်းဢွၵ်ႇပဵၼ် သၢႆႁႅင်းလူမ်းၼၼ်ႉ လႆႈပဵၼ်ဢွၵ်ႇ လွင်ႈပႅၵ်ႇပိူင်ႈတီႈၽွၼ်းပၢင်ႈမၼ်း ဢၼ်ယႂ်ႇလူင်လႆႈၼၼ်ႉလႄႈယဝ်ႉ။ တူဝ်ယၢင်ႇ မၼ်း မိူၼ်ၼင်ႇဝႃႈ - တီႈသၢႆတၢင်းလူမ်း ဢၼ်ထွင်းပဝ်ႇယူႇတႃႇယေႈၸူဝ်ႊမူင်း 10 - လၵ်းၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ ၵၢဝ်ႉပၼ်ႇ ( တႂ်းၿၢႆၼ်း) ၾၢႆႇႁဵတ်းဢွၵ်ႇပဵၼ်မႃး ႁႅင်းထၢတ်ႈၼၼ်ႉသမ်ႉ ပဵၼ်ဝႆႉ 65 ၵီးလူဝ်းဝၢတ်ႉယူႇသေတႃႉၵေႃႈ၊ ပေႃးပဵၼ်တီႈသၢႆတၢင်းလူမ်းဢၼ်ပဝ်ႇထွင်းယူႇ တႃႇတၢင်းဝႆး15- လၵ်းၼၼ်ႉပေႃးၼႆ တီႈၸၢၵ်ႈၵၢဝ်ႉပၼ်ႇ (တႂ်းၿၢႆးၼ်း) ဢၼ်ၼၼ်ႉၼၼ်ႉ ၵွၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ တၢင်းပဵၼ်ဢွၵ်ႇႁႅင်းထၢတ်ႈၼႆႉ တေလုၵ်ႉၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၵႃႇ တေႃႇထၢၼ်ႈ 300 - ၵီးလူဝ်းဝၢတ်ႉပႅတ်ႈလႄႈ၊ ပေႃးဝႃႈႁႅင်းလၢႆႇလူမ်းလႅၵ်ႈလၢႆႊၵႃႇ ဢိတ်းဢွၼ်ႇၼိူင်ႈၵွၺ်းၵေႃႈ ႁႅင်းႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ႁႅင်းထၢတ်ႈၾႆးၾႃႉၼႆႉ တေမီးလွင်ႈတၢင်းပဵၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ၵႃႇ တင်းထၢင်ႇၸႅင်ႈႁႅင်းၼႃႇၼႃႇပႅတ်ႈလႄႈ လွင်ႈၾိင်ႈတႅၵ်ႈ ၾိင်ႈတိုၼ်းပဵၼ် တီႈသၢႆႁႅင်းလူမ်းၼႆႉ လႆႈပဵၼ်ဢၼ်ႁူႉထိုင်ယၢပ်ႇတေႉတေႉသေ သမ်ႉသုၵ်ႉသၢၵ်ႉၼႃႇၼႃႇဝႆႉ ၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ။

ၵွပ်ႈၼႆသေယဝ်ႉ တႃႇၸိူဝ်းၸဝ်ႈႁူႉမေႃ ၾၢႆႇပၢႆးသၢႆႊၶဝ်ၼႆႉ ၵႃႊၶဝ်ၸဝ်ႈယင်းပႆႇၸၢင်ႊႁူႉလႆႈတေႃႇ လွင်ႈၾိင်ႈ တႅၵ်ႈၾိင်ႈတိုၼ်းပဵၼ် လွင်ႈသၢႆတၢင်းလၢႆႇလူမ်းလႄႈ ႁႅင်းထွင်းပဝ်ႇလူမ်းလႆႈတဵမ်တဵမ်ထူၼ်ႈထူၼ်ႈၵွၼ်ႇၼၼ်ႉ ဢၼ်ဝႃႈတႃႇတေႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၸိူဝ်းၵၢဝ်ႉပၼ်ႇ (တႂ်းၿၢႆးၼ်း)ၾႆးၾႃႉ ဢၼ်တေလႆႈပၼ်ႇၵၢဝ်ႉ တင်းသၢႆႁႅင်းလူမ်း ဢၼ်ဝႃႈ ၼၼ်ႉ တိုၵ်ႉတေလႆႈႁူပ်ႉတေႃႇတၢင်းယၢပ်ႇယၢၵ်ႈ တႃႇတႅမ်ႈၸၼ်ႊ ပဵၼ်ဢွၵ်ႇလႆႈပိူင်သၢင်ႇႁၢင်ႊၾၢင်မၼ်း ဢၼ်ၸိုဝ်ႈၸႂ်ႈၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉဢိူဝ်ႈ။ သၢႆပိူင်ပဵၼ်ဢၼ်ၼႆႉၼႆႉၸမ်း မႃးမိူၼ်ဝႆႉတင်းသၢႆငၢႆငဝ်းလၢႆးမဵဝ်းၼင်ႇ မိူဝ်ႈၸင်ႇ တႄႇတင်ႈၵၢၼ်ငၢၼ်း လွင်ႈသွၵ်ႈႁႃသွပ်ႇႁူႉ ၾၢႆႇလိူင်ႈတႃႇဝိၼ်ဝၢႆႈၵႃႇၼႂ်းသၢႆလူမ်းၼၼ်ႉဝႆႉ ယူႇယဝ်ႉ။

လွင်ႈၽွၼ်းပၢင်ႈယွၼ်ႈထိုင်လႄႈ ၶေႃႈဢၢင်ႈဢၢၼ်းဝၼ်းမိူဝ်းၼႃႈ

ၵပ်းၵၢႆႇတင်းလွင်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇသၢႆႁႅင်းဢၼ်သူတ်းသႂ်(သႅၼ်ႈၸၢင်ႇ) သေယဝ်ႉ တႃႇတေၸႂ်ႉတိုဝ်း လွၵ်းလၢႆး ပၢႆးၸၢင်ႊ ၸိူဝ်းဢၼ်ထိုင်တီႈလႆႈလႄႈ ၶူဝ်းတိုၼ်းလၢင်းတိုၼ်းပဵၼ် ဢၼ်ပဵၼ်ငဝ်ႈပိုၼ်ႉၶဝ်သေ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇပဵၼ်မႃး လႆႈသၢႆႁႅင်းမႂ်ႇၼၼ်ႉတႄႉ တင်းတေလႆႈဢွၼ်ၵၼ်ၶတ်းၸႂ်ထႅင်ႈၼမ်ၼမ် တေႃႇႁႂ်ႈ ၵူၼ်းတင်းလၢႆၶဝ် ပေႃးၶဝ်ႈၸႂ် သူၼ်ၸႂ်မႃးၼၼ်ႉၵွၼ်ႇ ယဝ်ႉဢိူဝ်ႈ။

ငိူၼ်ႈငဝ်ႈလွင်ႈတၢင်းၶွင်ႈၶမ်လူင်မၼ်းဢၼ်ၼိူင်ႈၸမ်း- ယွၼ်ႉၵွပ်ႈလွင်ႈတၢင်းထတ်းႁၼ် ဢၼ် လၢမ်းလိမ်းဢဝ် တင်းဝဝ်းဝိဝ်းဝႆႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေယဝ်ႉ ၶေႃႈမုၼ်းဢၼ်မၢႆဢၼ်ၵႅမ်း ဢၼ်တႅတ်ႈတေႃး ၶိူင်ႇမၼ်ႈလီ ၶဝ်ယင်းပႆႇမီး တႃႇၽုတ်းဢွၵ်ႇမႃး ၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်ဝႆႉတေႃႇထိုင်ယၢမ်းမိူဝ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။ ဢႅလ်ႇၵီႇၵႅပ်းၿႂ်းး ဢၼ်ပဵၼ်ၸဝ်ႈ ႁူႉမေႃ ၾၢႆႇပၢႆးလႅင်ႊၸႂ် ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇၾၢႆႇပၢႆးမၢၵ်ႈမုၼ်း တီႈၸၼ်ႉၸွမ်ၶူဝ်ႇလမ်းၿီးယႂ်းၼၼ်ႉဝႃႈတႄႉ- တိုၵ်ႉမီးဝႆႉလွင်ႈ လူဝ်ႇၶႂ်ႈတႃႇပၼ်ႁႅင်းဢီးႁဵတ်းသၢင်ႈ ပုၼ်ႈတၢင်းႁူႉတၢင်းႁၼ်ၶဝ် ႁႂ်ႈလႆႈလႅၵ်ႈလၢႆႊမႃးၼၼ်ႉ တင်းလွင်ႈပွင်ႇၸႂ်ႁူႉထိုင် တေႃႇ တီႈၼိူဝ်လၵ်းၼမ်းယုမ်ႇဢဝ် +ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇတင်း သၢႆႁႅင်းၼၼ်ႉ တီႈၵူၼ်းၼမ်ၶဝ်ၵွၼ်ႇဢိူဝ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။

ပေႃးၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈဢွၵ်ႇလၢတ်ႈထတ်းႁၼ် တီႈဢႅလ်ႇၵီႇၵႅပ်ႈၿႂ်းသေဝႃႈတႄႉ- ပေႃးၵပ်းၵၢႆႇတင်း လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း သၢႆႁႅင်းၾႆးၾႃႉ ႁႂ်ႈလႆႈမီးၽွၼ်းလီတင်းထိုင်တီႈၼၼ်ႉသေယဝ်ႉ မၼ်းပိုၼ်ႊဢွၵ်ႇဢဝ်ၼေမႃး ၶေႃႈတႅၵ်ႈၼိူင်းၵိုၵ်း သဵင်ႇဢၼ်ၼိူင်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈထတ်းႁၼ် ဢၼ်မၼ်းတႅၵ်ႈၼိူင်းၼႄၼၼ်ႉၸမ်း - မၼ်းဢဝ်ၼပ်ႉ တၢၵ်ႈၼႄပၼ်မႃးၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။ မၢၵ်ႇသႅင်ၾႆးလုၵ်ႈၼိူင်ႈ ဢၼ်လႆႈပၼ်မွၵ်ႈၶိုင်ႈၻွလ်ႇလႃႇ တင်းလွတ်ႇၾႆး လွတ်ႇၼိူင်ႈ ဢၼ်လႆႈပၼ်မွၵ်ႈသၢမ်ၻွလ်ႇလႃႇၼၼ်ႉ တၢင်းၸႂ်ႉတိုဝ်း ဢၼ်သဵင်ႈမႅၼ်ႈၶဝ်ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်ၼႆ မၼ်းၼပ်ႉ ၸႅင်ႈၼႄပၼ်ယူႇယဝ်ႉ။ မၢၵ်ႇသႅင်ၾႆး ဢၼ်ၵႃႊၶၼ်ထုၵ်ႇၼၼ်ႉ ပေႃးဝႃႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၵႂႃႇမွၵ်ႈၸူဝ်ႊမူင်းမၼ်း 10,000 ယဝ်ႉၼႆၵေႃႈ ၵႃႊၶၼ်ႁႅင်းထၢတ်ႈၾႆးၾႃႉ ဢၼ်တူၵ်းမႅၼ်ႈယွၼ်ႉမၼ်းၼၼ်ႉပဵၼ် 4႙- ၻွလ်ႇလႃႇ ယဝ်ႉ။ လွင်ႈၸႂ်ႉ တိုဝ်းလွတ်ႇၾႆးသမ်ႉ တႃႇၶၢဝ်းၸူဝ်ႊမူင်း 10,000 ယဝ်ႉၵႂႃႇၼၼ်ႉ တၢင်းသဵင်ႈမၼ်းၵွၺ်းတူၵ်းမႅၼ်ႈ 11 ၻွလ်ႇလႃႇ ၵွၺ်းလႄႈ ၸၢင်ႊမႃးတႅၵ်ႈၼိူင်းၵၼ်လႆႈ လွင်ႈပႅၵ်ႇပ်ူင်ႈၶဝ်ယူႇ ဝႃႈၼေၼင်ႇၼႆ။

ၸွမ်းၼင်ႇလွင်ႈထတ်းႁၼ် ဢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်းမႃးသေ လႆႈႁူႉဝႃႈလွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းႁႅင်းထၢတ်ႈၾႆးၾႃႉ တႃႇ 44% ဝၢၵ်ႈၶဝ်ၼႆႉ ၵွင်ႉၵၢႆႇမႃးတင်းၶူဝ်းၶိူင်ႈၾႆးၾႃႉ ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ဢၼ်ၸၢင်ႊလိူၵ်ႈသေ ထတ်းထိၼ်ယဝ်ႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်းၼႆ ဝႃႈလႆႈၵၼ်ယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႊ တႃႇၵူၼ်းမွၵ်ႈ 80% ဝၢၵ်ႈၶဝ်ၼႆႉသမ်ႉ ၵႆႉဢုပ်ႇ လၢတ်ႈတၢင်ႇၼေလွင်ႈၶေႃႈၸုတ်ႈယွမ်း ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇတင်း လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းလွတ်ႇၾႆးယူႇလႄႈ၊ ပေႃးတူၺ်းတေႃႇၶေႃႈဢၼ်ၼႆႉသေ တႃႇၸိူဝ်းလွင်ႈတၢင်း ၵၢၼ်ငၢၼ်း ဢၼ်တေမီးတၢင်းလႅၵ်ႈလၢႆႊၵႃႇ သေၸိူဝ်ႉသေလွင်ႈၼၼ်ႉတႄႉ တိုၵ်ႉၵိုတ်းမီးဝႆႉတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ ဢၼ်ၵိတ်ႇဢၼ်ႁႄႉႁၢမ်ႈဝႆႉယူႇ ဢၼ်ဝႃႈ ၼၼ်ႉ ထၢင်ႇၸႅင်ႈဝႆႉယူႇယဝ်ႉဢိူဝ်ႈ။

ၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈထတ်းႁၼ်ဢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်းမႃး ဢၼ်ႁၢၼ်ႉဢွလ်ႇၵွတ်ႉ ၸဝ်ႈႁူႉမေႃၾၢႆႇပၢႆးမၢၵ်ႈမုၼ်း တီႈ ၸၼ်ႉၸွမ်ၼိဝ်းယွၵ်ႉၼၼ်ႉဝႃႈတႄႉ- ၼင်ႇဢၼ်မႃးတီႈ ဢဝ်ၶေႃႈထတ်းသၢင်မႃးႁူမ်ႈတုမ်ႊၵၼ် တင်းၶေႃႈမုၼ်းၶၢဝ်ႇ ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇလွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းသၢႆႁႅင်းတီႈၶဝ် တီႈမုင်ႉႁေႃႁိူၼ်း 15 လၢၼ်ႉၼၼ်ႉတႄႉ လႆႈႁူႉဝႃႈ တၢင်းႁူႉတၢင်းႁၼ် ၾၢႆႇသၢႆႁႅင်းတီႈၶဝ်ၼႆႉ တိူဝ်းသေၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၼမ်လိူဝ်မႃးဝႆႉယူႇသေယဝ်ႉ၊ ဢၼ်ၶၢမ်ႇသဵင်ႈငိုၼ်းတွင်းၼမ်လၢႆသေ ၸႂ်ႉတိုဝ်းသၢႆႁႅင်းၾႆးၾႃႉ ၼမ်လူၼ်ႉပူၼ်ႉလိူဝ်သေ ၸၢႆႇလၢႆႊပႅတ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မႃးတႅၵ်ႈသဵင်ႇၵၼ်တူၺ်းၼႆ ၊ ယွၼ်ႉ ၵွပ်ႈၽူႈၸိူဝ်းဢၼ်ႁူႉပွင်ႇတေႃႇ ၵႃႊၶၼ်သၢႆႁႅင်းၶဝ် မီးလွင်ႈလိူဝ်တိူဝ်းၼမ်မႃးဝႆႉယူႇလႄႈ လွင်ႈၸႂ်ႉၸၢႆႇပႅတ်ႈသၢႆႁႅင်း ၾႆးၾႃႉၼႆႉ လႆႈဝႃႈႁၼ်ယွမ်းလူင်းမႃး မွၵ်ႈ 12% ဝၢၵ်ႈယူႇယဝ်ႉၼႆ ၸဝ်ႈႁူႉမေႃၾၢႆႇပၢႆးမၢၵ်ႈမုၼ်း ႁၢၼ်ႉဢႅလ်ႇၵွတ်ႉ တႄႉ တႅၵ်ႈၼိူင်းထတ်းႁၼ် ၼႄပၼ်မႃးၼင်ႇၼႆ ယူႇယဝ်ႉဢေႃႈ။

ၶၢဝ်းတၢင်းဝၼ်းမိူဝ်းၼႃႈ ဢမ်ႇၽႃႈႁူမ်ႈၵၼ်ပႆဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ -----------

လုင်းၸၢႆးၾႃႈ (ၵဵပ်းႁွမ်တွမ်ႊတႅမ်ႈ)
(14:55)တိတ်ႉ။ 08.08.120121 (လ.တ.လ - တ.လ.ၽ) (14)

← လိုၼ်း · လမ်းၼႂ်း · ထႅင်ႈ →