ပၢႆးမၢၵ်ႈမုၼ်း လုမ်ႈၾႃႉ

ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမုၼ်းလုမ်ႈၾႃႉ ပွင်ႇသင်

တီႈၼႂ်းၵၢၼ်မၢၵ်ႈမုၼ်းၼႆႉ ႁဝ်းၶဝ်ၼႆၵေႃႈ လူၺ်ႈလၢႆးတၢင်းၵူႊ ဢၼ်ဢၼ်သေၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်းပွတ်းတွၼ်ႊ ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမုၼ်းလုမ်ႈ ၾႃႉဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ သင်ၶိုၼ်းမႃးတူၺ်းပွတ်း တွၼ်ႊၵၢင်ၼႂ်ၸဝ်ႉဢၼ်ႁဝ်းၶဝ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၵူႊဝၼ်းဝၼ်းၼႆၸိုင် တႄႇဢဝ်ဢၼ်ႁဝ်းၶဝ်ၵိၼ် ၵေႃႇၾီႇ၊ ၽဵင်းၵႂၢမ်းၼွၵ်ႈမိူင်း ဢၼ်ႁဝ်းၶဝ်ထွမ်ႇၽဵင်းၵႂၢမ်းၵေႃႈၶဝ်ႈပႃး ဝႆႉၼႂ်းၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမုၼ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ သင်ပဵၼ်ဝၼ်းလိုဝ်ႈ မႃးၸိုင် ႁဝ်းၶဝ်ဢွၼ်ၵၼ်မီးၵၢၼ်ၸႂ်ႉ တိုဝ်းၼႅင်ႈၾႃႉသေ ႁဵတ်းလွင်ႈ ၵပ်းသိုပ်ႇၵၼ်တင်းၵူၼ်း ဢၼ်မီးတီႈၵႆတင်းတီႈၸမ် လႄႈ ၵၢၼ်သူင်ႇငိုၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉၼႂ်းၵၢၼ်ငိုၼ်းလူင် ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ ဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။

ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမုၼ်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ မၢင်ႊတွၼ်ႊၼႆ ႁဝ်းၶဝ်ႁဵတ်းၵၢၼ်တေႃႉသူင်ႇ တွၼ်ႊတႃႇတီႈၼႂ်းမိူင်းႁဝ်းယဝ်ႉသေဢမ်ႇၵႃး မၼ်း ပဵၼ်တႃႇၵူၼ်းသိုဝ်ႉမၼ်းၵေႃႈသၢၵ်ႈသႃႇၵွၺ်း ၵေႃႈဢမ်ႇၸႂ်ႈ။ လုၵ်ႉတီႈၵၢၼ်ၾင်တိုၼ်းလၢင်းတီႈၼႂ်းမိူင်းႁဝ်းၸိူဝ်းၼႆႉသေ ၸၢင်ႊလႆႈမႃးတႃႇၵေႃႇတင်ႈၸၼ်ႉၸွမ်ၶဝ်လႂ်၊ ငိုၼ်းၵွင်ၵၢင်ႊဢၼ်တႃႇ ပၼ်ၵူၼ်းဢၼ်ၵႃႊသဝ်းႁႅင်း (ပင်စင်)၊ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈဢၼ်မႂ်ႇ တီႈလိၼ်ၸၼ်ႉၸွမ်ၶဝ်လႂ် ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်းၶဝ် ဢၼ်မႃးၾင်တိုၼ်းလၢင်းၶဝ်ၼႆႉၵေႃႈ တႄႇႁဵတ်းသၢင်ႈႁႃပၼ်ၵၢၼ်တီႈၼႂ်းႁူင်းၵၢၼ်ၶဝ် တွၼ်ႊတႃႇၵူၼ်းတီႈၼႂ်းမိူင်းႁဝ်းၶဝ်၊ ဢူၺ်းလီႁဝ်းၶဝ်၊ မုင်ႉႁေႃႁိူၼ်းႁဝ်းၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမုၼ်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ မီးလွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇၵၼ်တင်းမိူင်းႁိမ်းႁွမ်းႁဝ်းလႄႈ မိူင်းၵူႊမိူင်းမိူင်းသေ လႆႈလတ်းၽၢၼ်ႇမႃး ၼႂ်းၵႄႈၵူၼ်းၶဝ်လႂ်၊ ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမုၼ်းၶဝ်လႂ်၊ လူင်ပွင်ႊၸိုင်ႈၶဝ်လႂ်ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းႁဵတ်း ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမုၼ်းၶဝ်ၼႆႉ မၢင်ႊၵေႃႉၵေႃႈၶဝ် တေႁဵတ်း ဢၼ်ဢမ်ႇၶဝ်ႈပိူင်တြႃးၵေႃႈတေမီးယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်ၵေႃႇတင်ႈၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမုၼ်းၼႆႉ မၼ်းတိုၼ်းမီးလွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇၵၼ် တင်းလုမ်ႈၾႃႉယဝ်ႉ။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ ႁဝ်းတေႁဵတ်းၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမုၼ်းၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈယႃႈမဝ်းၵမ်ႊၼႆၸိုင် မၼ်းပဵၼ်ၵၢၼ်မၢၵ်ႈမုၼ်းဢၼ်ဢမ်ႇၶဝ်ႈပိူင်၊ ဢၼ်ၵူၼ်းတင်းလုမ်ႈၾႃႉ ႁပ်ႉႁၼ်ဝႃႈမၼ်းဢမ်ႇၶဝ်ႈပိူင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သင်ႁဝ်းဢမ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမုၼ်းလူၺ်ႈ ယႃႈမဝ်းၵမ်ႊၼႆႉသေ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆၵပ်းသိုပ်ႇၵၼ်လူၺ်ႈ ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၶဝ်ႁိုဝ် ဢမ်ႇၼၼ် ႁဵတ်းၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆမၢၵ်ႇၶဝ်ႈတဝ်ႈၼမ်ႉ တၢင်းၵိၼ်ၶဝ်လႂ်ၼႆၵေႃႈ မၼ်းႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ်ၵၢၼ်တိုၵ်းတေႃး ပႅတ်ႈၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆယႃႈမဝ်းၵမ်ႊ ပွတ်းဢွၼ်ႇတွၼ်ႊၼိူင်ႈတီႈၼႂ်းၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမုၼ်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉၼင်ႇၵဝ်ႇယဝ်ႉ။

ပေႃးတေလၢတ်ႈမႃးလွင်ႈပိုၼ်ႉငဝ်ႈမၼ်းၸိုင် ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈ မုၼ်းၵူႊမိူင်းမိူင်းၼႆႉ မၼ်းလႆႈလတ်းၽၢၼ်ႇ  မိူင်းႁိမ်းႁွမ်းႁဝ်းၵူႊဢၼ် ဢၼ် မိူၼ်ၼင်ႇ ၵၢၼ်တေႃႉၵုၼ်ႇၶဝ်လႂ်၊ ၵၢၼ်ၸွင်းၸေးၶဝ်လႂ်(ဝန် ဆောင်မှု)၊ ငိုၼ်းၵွင်ၵၢင်ၶဝ်လႂ်(ရန်ပုံငွေ)တႄႇၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ပွတ်း ဢွၼ်ႇတွၼ်ႈၼိူင်ႈ တွၼ်ႊတႃႇၵူၼ်းဢၼ် ႁဵတ်းၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမုၼ်းၶဝ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးတေသူင်ၶူဝ်း ဢွၵ်ႇၶဝ်လႂ်၊ တေသူင်ႇ ၶူဝ်းၶဝ်ႈၶဝ်လႂ်၊ ၵူၼ်းဢၼ်ၽင်တိုၼ်းလၢင်း တႃႇတေႁဵတ်းၵၢၼ် မၢၵ်ႈမုၼ်းၶဝ်လႂ်၊ လွင်ႈ တေဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၶဝ်လႂ် တႄႇၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ႁဝ်းၶဝ်လႆႈပၼ် လွင်ႈၸွင်းၸေး (ဝန်ဆောင်မှု)ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ၵူႊမိူင်းမိူင်းယူႇ ယဝ်ႉ။

လၢႆးတႅပ်းတတ်း လွင်ႈမၢၵ်ႈမီးလီပဵၼ် ၼႂ်းလုမ်ႈ ၾႃႉ

မိူင်းၼိူင်ႈမိူင်းၼႆႉ ႁဝ်းၸၢင်ႊတူၺ်းတီႈၶူဝ်းၶွင် ငိုၼ်းၶမ်းၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ဢၼ်မီးတီႈၼႂ်းမိူင်းၼၼ်ႉသေ ႁဝ်းၸၢင်ႊ တႅပ်းတတ်းလႆႈယူႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႊ ႁဝ်းသမ်ႉ တေလႆႈပိုင်ႈဢိင်တူဝ် ၼပ်ႉဢၼ်လႂ် ဢၼ်တႅတ်ႈတေႃးမၼ်းလႃႇ။ တူဝ်ယၢင်ႇ- မိူၼ်ၼင်ႇ မိူင်းပရႃႇသိလ်း ၶဝ်ၼႆႉ ငိုၼ်းၶဝ်ႈၼႂ်းမိူင်းၶဝ် ၶဝ်ႈၼမ်လိူဝ်သေ မိူင်းၵူႇဝိတ်ႉၼႆသေ ၸွင်ႇႁဝ်းလၢတ်ႈလႆႈဝႃႈ ၶဝ်မၢၵ်ႈမီးယူႇႁႃႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇ - မုင်ႉႁေႃႁိူၼ်းၼိူင်ႈလင် ၼႂ်းမိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇၶဝ်ၼႆႉ မီးၽွင်ႊၽႅင်ႊ(ၾူင်း) ၼမ်လိူဝ်သေ  မိူင်းၾရင်ႇသဵတ်ႈၶဝ်ၼႆ ၸွင်ႇႁဝ်းၸၢင်ႊလၢတ်ႈ လႆႈဝႃႈၶဝ်မၢၵ်ႈမုၼ်းယူႇႁိုဝ်။

တႃႇတေတႅၵ်ႈၼိူင်း ၶူဝ်းၶွင်ငိုၼ်းၶမ်းၼႆႉ လၢႆးတၢင်းမၼ်း မီးတၢင်းၼမ်ယူႇ။ မိူင်းၼိူင်ႈမိူင်းၼႆႉ  မီးသဵၼ်ႈသၢႆမၢႆငိုၼ်းၶဝ်ႈငိုၼ်းဢွၵ်ႇမၼ်းဝႆႉယူႇ။ ၸဝ်ႈပၢႆးမၢၵ်ႈမုၼ်းၶဝ်ၵမ်ႉၼမ်ၼႆႉ ၶူဝ်းၶွင်ငိုၼ်းၶမ်းၶဝ်ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၶဝ်တႅၵ်ႈတူၺ်းတီႈၶူဝ်းၶွင်ဢၼ် ၶဝ်ပိူင်ႇဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇ ၽူႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈၼႃႈၵၢၼ် ၼႂ်းႁူင်းၵၢၼ်ၶဝ်  ဢမ်ႇၼၼ် လွင်ႈတီႈယူႇလွၵ်းလိၼ်ၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႊ ၵူၼ်းၵမ်ႉပႃႈၼမ်သမ်ႉ ၶဝ်တေဢဝ်ငိုၼ်းလိူၼ်၊ ငိုၼ်းၶဝ်ႈၶဝ်သေတႅပ်းတတ်းဝႃႈ ၶဝ်မၢၵ်ႈမီးၸိူင်ႉႁိုဝ်ၼႆယဝ်ႉ။

ၵူႊမိူင်းမိူင်းၼႆႉ ပေႃးတေတႅၵ်ႈၼိူင်းတူၺ်း ငိုၼ်းလိူၼ်ၶဝ်ၼႆၸိုင်မၼ်းဢမ်ႇပဵင်းၵၼ်။ တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်း- တေတႅၵ်ႈတူၺ်းမၢၵ်ႇၵႅမ်ႈၶွင်ႇတင်းမၢၵ်ႇၵေႃႈၼႆၸိုင် မၼ်းမိူၼ်ၵၼ်ယူႇသေတႃႉ ၵႃႊၶၼ်မၼ်းတႄႉ ဢမ်ႇပဵင်းၵၼ်ၼင်ႇၵဝ်ႇ။ မိူၼ်ၼၼ်ၼင်ႇၵဝ်ႇ မိူင်းၼိူင်ႈတင်းမိူင်းၼိူင်ႈၼႆႉ ပၼ်ၶၼ်ငိုၼ်းလိူၼ်ၶဝ် မၼ်းဢမ်ႇပဵင်းၵၼ်။ ယွၼ်ႉၼၼ် ငိုၼ်းၶဝ်ႈၵူၼ်းၵေႃႉၼိူင်းတင်းၵေႃႉၼိူင်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇပဵင်းၵၼ်လႄႈ ဢမ်ႇၵိုင်ႇလီဢဝ်ငိုၼ်းလိူၼ်ဢၼ်လႆႈမႃးၼၼ်ႉ မႃးတႅၵ်ႈၵၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝႃႈၼၼ်သေတႃႉ ငိုၼ်းလိူၼ်ၵမ်ႈၼမ်ၼႆႉ မၼ်းၸၢင်ႊလႅၵ်ႈလၢႆႊ လၢႆးတၢင်းမၼ်းသေ တႅၵ်ႈလႆႈယူႇဢမ်ႇၸႂ်ႈႁိုဝ်။ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်းတူဝ် ငိုၼ်းဢၼ်မီးၵႃႊၶၼ်ၼၼ်ႉ ဢဝ်မႃးတႅၵ်ႈၵၼ်တူၺ်း။ ဢၼ် ၵႆႉၸႂ်ႉလိူဝ်ပိူၼ်ႈတႄႉၵေႃႈ ပဵၼ်လၢႆးတၢင်းဢဝ်ၽတ်ႉၽဵင်ႇငိုၼ်းၸိူဝ်းဢၼ် ပဵၼ်ငိုၼ်းလုၵ်ႉတီႈၼွၵ်ႈမိူင်းမႃး ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ၵူၺ်းၵႃႊ ငိုၼ်းလိူၼ်ၶဝ်ၼၼ်ႉ သိုဝ်ႉလႆႈသင်လၢႆလၢႆလႃႇ။ မိူင်းၼိူင်ႈတင်းမိူင်းၼိူင်ႈၼႆႉ ၵႃႊၸႂ်ႉၸၢႆႇၵၢၼ်ယူႇၵိၼ်မၼ်းဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ လၢႆးၸႂ်ႉၸၢႆႇၶၼ်လႅၵ်ႈငိုၼ်းၶဝ်ၼႆႉ မၼ်းလႆႈယၢပ်ႇမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်း - တီႈဝဵင်းတူဝ်ႇၵဵဝ်ႇၼႆႉ ငိုၼ်းလိူၼ်ၵျႃႇပၢၼ်ႇၶဝ်သုင်သေ ငိုၼ်းလိူၼ်ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် ဢမႄႇရီႇၵၼ်ႇၶဝ် သၢမ်ပုၼ်ႈၼႆသေတႃႉ ဢမ်ႇၸၢင်ႊလၢတ်ႈလႆႈဝႃႈ ၵျႃႇပၢၼ်ၶဝ်မၢၵ်ႈမီးလူးၵွၼ်ႇ။

ယွၼ်ႉၼၼ် ငိုၼ်းလိူၼ်ၶွင်မိူင်းၼိူင်ႈဢၼ်ၼႆ မၼ်းလွင်ႈယႂ်ႇတႃႇတေတူၺ်းဝႃႈတေသိုဝ်ႉသင်လၢႆလၢႆၼႆယဝ်ႉ။ ငိုၼ်လိူၼ်ဢၼ် လႆႈမႃးတၢင်ႉႁႅင်းသိုဝ်ႉမၼ်း(Purchasing Power)ၼႆႉ ငိုၼ်းဢၼ်ၼၼ်ႉ မၼ်းၼႄႁႅင်းသိုဝ်ႉလႆႈ ၶူဝ်းၵႃႉလႄႈၵၢၼ်ၸွင်းၸေးၵႃႊႁိုဝ်ၼႆယဝ်ႉ။  ပေႃးတေၼိူင်းတူၺ်းၵႃႊၸႂ်ႉၸၢႆႇၶွင် ၸွင်းၸေးလႄႈ ၶူဝ်းၵႃႉၼိူင်ႈ ဢၼ်ၼႆၸိုင် တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်း-ၶူဝ်းၸႂ်ႉၼႂ်းႁိူၼ်း၊ ၵႃႊၵႅတ်းၶူၼ်ႁူဝ်၊ တၢင်းၵိၼ်တၢင်းယႅမ်ႉ တႄႇဢဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉမၼ်းပဵၼ် ၶူဝ်းဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ငိုၼ်းဢၼ်ႁဝ်းႁွမ်ဝႆႉၼၼ်ႉ ဢွၵ်ႇၵႂႃႇမဵဝ်းၼိူင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တွၼ်ႊတႃႇႁဝ်းတေတႅၵ်ႈၼိူင်းလႆႈ ၵႃႊၸႂ်ႉၸၢႆႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉၼႆ လႆႈပိုင်ႈဢိင်ၼိူဝ် ၶၼ်ဢၼ်ႁဝ်းလႅၵ်ႈငိုၼ်းလႆႈမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တၢင်ႉတႅၵ်ႈၶွင်ၶၼ် ဢၼ်ႁဝ်းလႅၵ်ႈငိုၼ်းလႆႈၼႆႉႁွင်ႉဝႃႈ ( PPP - Purchasing Power Parity) ၼႆ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ပေႃးတေဝႃႈတေႉမၼ်း ၶၼ်လႅၵ်ႈငိုၼ်းၶွင်ၼွၵ်ႈမိူင်း(PPP)ၼႆႉ ငိုၼ်းလိူၼ်မိူင်းၼိူင်ႈတင်းမိူင်းၼိူင်ႈၼႆႉ ၵႃႊၶၼ်ဢၼ်ၽဵၼ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် တွၼ်ႊတႃႇတေတႅၵ်ႈၼိူင်းလႆႈ တၢင်ႉတႅၵ်ႈၶွင်ၶၼ်သိုဝ်ႉမၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းမိူင်းၼိူင်ႈၵေႃႉ ဢၼ်မီးၼႂ်းမိူင်းၼိူင်ႈဢၼ်ၼႆႉ မၼ်းတိူဝ်းမီးၶွင်ပိူင်ႇလိူဝ်ၵူၼ်းတၢင်ႇမိူင်းဝႆႉ၊ မၼ်းတိူဝ်းမီးလႆႈငိုၼ်း ၶဝ်ႈၼမ်ယဝ်ႉ။ သင်ႁဝ်းမႃးၼပ်ႉတူၺ်းတီႈ ၶၼ်လႅၵ်ႈငိုၼ်းၼႆၵေႃႈ လၢတ်ႈလႆႈဝႃႈမၼ်းတိူဝ်းမၢၵ်ႈမီးလႆႈၼႆသေတႃႉၵေႃႈ ၶူဝ်းၶွင်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ သင်ပဵၼ်တွၼ်ႊတႃႇၶၢဝ်းယၢဝ်းၼႆၸိုင် မၼ်းတေႁဵတ်းသင်ၼႆၵေႃႈလမ်ႇလွင်ႈမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

         

လၢႆးႁဵတ်းၵၢၼ် ပိူင်ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆၵူႊမိူင်းမိူင်း

မိူဝ်ႈၽွင်း ၶႅၵ်ႉၶဝ်ၼႆႉ ဢဝ်ၶျွၵ်းၵလႅတ်ႉသူင်ႇၶၢႆတီႈမိူင်းႁွၼ်ႇတူႇရိတ်ႉသေ ၶျႅၵ်ႉၶဝ်ၸင်ႇၸၢင်ႊဢဝ်ငိုၼ်းဢၼ်လႆႈမႃးၼၼ်ႉ သေ ၶိုၼ်းသိုဝ်ႉၵူၺ်ႈလႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ ငိုၼ်းၼၼ်ႉ ၶဝ်ၸၢင်ႊသိုဝ်ႉၼမ်ႉမၼ်း မဵၼ်လႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သင်ဢမ်ႇၼၼ် ငိုၼ်းဢၼ်ၼၼ်ႉ ၸႂ်ႉၸၢႆႇလႆႈတႃႇတေၵႂႃႇလိုဝ်ႈႁိူဝ်ႉလႆႈတီႈ ၵုၼ်ႁႃႇဝၢႆႇဢီႇ ၼၼ်ႉၵေႃႈလႆႈယူႇယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်ၾင်တိုၼ်းလၢင်း လႄႈ ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ တွၼ်ႊတႃႇၵူႊမိူင်းမိူင်းၼၼ်ႉ သင်မႃးတူၺ်းပိုၼ်ႉငဝ်ႈမၼ်းတေႉတေႉၸိုင် မၼ်းလႆႈႁၼ်ၸႅင်ႈလႅင်းဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ၵူႊမိူင်းမိူင်းၼႆႉ ၶဝ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇၶူဝ်းၶွင်တႃႇၼႂ်းမိူင်းၸႂ်ႉသေဢမ်ႇၵႃး ၶဝ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇပႃးတႃႇသူင်ႇၶဝ်ႈမိူင်းပိူၼ်ႈပႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈၶူဝ်းဢၼ်ႁဝ်းသူင်ႇၶဝ်ႈမိူင်း ပိူၼ်ႈၼၼ်ႉသေ လႆႈငိုၼ်းမႃးၼၼ်ႉ ႁဝ်းဢဝ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းတွၼ်ႊတႃႇၸွင်း ၸေးၵုၼ်ႇၶဝ်ႈၵုၼ်ႇဢွၵ်ႇၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ။

လွင်ႈပႅၵ်ႇပိူင်ႈၶွင် လၢႆးတၢင်းၵႃႉၶၢႆၵုၼ်ႇသူင်ႇဢွၵ်ႇ လႄႈ  လၢႆး တၢင်းၵႃႉၶၢႆၵုၼ်ႇ တင်းမိူင်းတင်းၼမ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၵၢၼ် ၸႂ်ႉၸၢႆႇၶွင် ငိုၼ်း ၼွၵ်ႈမိူင်းၵွၺ်းယဝ်ႉ။ ၶူဝ်းၵုၼ်ႇဢၼ်ႁဝ်းသူင်ႇၼၼ်ႉ သင်လတ်းၵႂႃႇတၢင်းမိူင်းႁိမ်းႁွမ်းႁဝ်းၼႆၸိုင် ႁဝ်းၸၢင်ႊပၼ်လႆႈငိုၼ်း ၼႂ်းမိူင်းႁဝ်း လႄႈသင်၊ ပၼ်ငိုၼ်းဢၼ်ၵူႊမိူင်းမိူင်း ႁပ်ႉၶၢမ်ႇၼၼ်ႉလႄႈသင် ႁဝ်း ၸၢင်ႊပၼ်လႆႈငိုၼ်းယူႇယဝ်ႉ။

ပိူင်ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆၵူႊမိူင်းမိူင်းၼႆႉ ၵမ်ႈပႃႈၼမ် ၸႂ်ႉတိုဝ်းငိုၼ်း ၻွလ်ႇလႃႇ(ငိုၼ်းဢမႄႇရီႇၵၼ်ႇ) ၼႆသေတႃႉၵေႃႈ သင်ႁဵတ်းလၢႆးၵၢၼ် ၵႃႉၶၢႆ ပိူင်ပဵၼ်တေႉတေႉၼႆၸိုင် ငိုၼ်းၼႆႉ မၼ်းၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ ငိုၼ်းၵူႊမဵဝ်းမဵဝ်းယဝ်ႉ။ တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်း- ၵူၼ်းမိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇၶဝ် ႁဵတ်းၸၢၵ်ႈတီႉသဵင် သေသူင်ၸူးၵူၼ်းၵႃႉတီႈတူဝ်ႇၸူဝ်ႇၼၼ်ႉ ၶဝ်ဢဝ်ငိုၼ်းယွၼ်ႇသေ သိုဝ်ႉဢဝ်ယဝ်ႉ။ၽိူဝ်ႇသူင်ႇၸူး တီႈမိူင်းၾရင်ႇသဵတ်ႈၼၼ်ႉ  ဢဝ်ငိုၼ်းမိူင်းၾရင်ႇသဵတ်ႈသေသိုဝ်ႉယူႇယဝ်ႉ။

သီႇရတႄး မိူင်းဢမႄႇရီႇၶၢၼ်ႇၼႆႉ ႁဵတ်းၵႅဝ်ႈတႃႁႄႉလႅတ်ႇ မိူၼ်ၼင်ႇ ၾၢင်ႁၢင်ႊၵႅဝ်ႈတႃၾရင်ႇသဵတ်ႈၶဝ်သေ ၶၢႆၸွမ်းလူၺ်ႈငိုၼ်းတေႃႇလႃႇၶဝ်ယဝ်ႉ။ သင်ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ သူင်ႇပၼ်ၵူၼ်းၵႃႉမိူင်း ၾရင်ႇသဵတ်ႈသေ ဢဝ်ငိုၼ်းၾရင်ႇလၢင်ႇသဵတ်ႈသေပၼ်ၵေႃႈလႆႈ ယူႇယဝ်ႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇၼၼ်ႉ ၵေႃႇၾီႇတီႈမိူင်းပရႃႇသိလ်း၊ ငဝ်းတူင်ႉမိူင်းဢမႄႇရီႇၵၼ်ႇၶဝ်၊ လူတ်ႉ(ၵႃး)မိူင်းၵျႃႇမၢၼ်ႇၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ မၼ်းၸွတ်ႇတူဝ်ႈလုမ်ႈၾႃႉ လႄႈ ဢဝ်ငိုၼ်းၵူႊ မဵဝ်းမဵဝ်းသေ သိုဝ်ႉၶၢႆလႆႈယူႇယဝ်ႉ။

မိူင်းၼိူင်ႈဢၼ်ၼႆႉ ၸွမ်းၼင်ႇၸွင်းၸေးလႄႈ ၶူဝ်းၶွင် သူင်ႇ ၶဝ်ႈလႄႈသင်၊ သူင်ႇဢွၵ်ႇၶဝ် လႄႈသင် မၼ်းတိုၼ်းမီးငိုၼ်း ဢၼ် ၶဝ်ႈဢၼ်ဢွၵ်ႇဝႆႉယူႇတႃႇသေယဝ်ႉ။ ၶူဝ်းၶွင်ႁဝ်းသူင်ႇၵႂႃႇ မိူင်းလႂ်ၵေႃႈ ငိုၼ်းမၼ်း တိုၼ်းၶဝ်ႈမႃးၶိုၼ်းၼႂ်းမိူင်းႁဝ်းယူႇသေ သင်ပဵၼ် ၶူဝ်း ဢၼ်ပိူၼ်ႈသူင်ႇမႃးၼႂ်းမိူင်းႁဝ်းၸမ်ႉ ႁဝ်းလၢတ်ႈ ဝႃႈမၼ်းပဵၼ်ငိုၼ်း ဢၼ် လုၵ်ႉတီႈၼႂ်းမိူင်းႁဝ်းဢွၵ်ႇၵႂႃႇၼႆယူႇယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်ၽင်တိုၼ်း လၢင်းလႄႈ ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆၼႆႉ မၼ်းမီးလၢႆးတၢင်းသွင် ဢၼ်ယူႇယဝ်ႉ။ ငိုၼ်းဢၼ်ၶဝ်ႈ တီႈမိူင်းတူဝ်ႇၵဵဝ်ႇ(Tokyo) ၼႆႉ ၶဝ်ဢမ်ႇပႂ်ႉႁပ်ႉငိုၼ်းလၢႆ လၢႆၵူၺ်း။ မၼ်းပဵၼ် တႃႇၽင်တိုၼ်းလၢင်း ၶိုၼ်းၼႂ်းမိူင်းပိူၼ်ႈ လႄႈ သင်၊ မၼ်းပဵၼ်လၢႆးတၢင်း တႃႇၵႃႉၶၢႆမိူင်းပိူၼ်ႈ လႄႈ တႃႇသိုဝ်ႉဢဝ် ၶိုၼ်းၶူဝ်း ၵုၼ်ႇ မိူင်းပိူၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ၵၢၼ်ႁၢမ်ႈတၢပ်ႈ ၶူဝ်းၵုၼ်ႇၵႃႉမၼ်းဢေႇၵႃႊႁိုဝ်ၵေႃႈ  ၵူၼ်းဢၼ်ၶႂ်ႈလူင်းတိုၼ်းလၢင်းႁဵတ်းၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီး တႃႇႁႂ်ႈ မၼ်းတိူဝ်းမၢၵ်ႈမီးၼၼ်ႉ တိူဝ်းၼမ်မႃးယူႇယဝ်ႉ။ ပေႃးတေဝႃႈတေႉတေႉၼႆၸိုင် ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆၵပ်းသိုပ်ႇတင်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ သင်ပဵၼ်ၶူဝ်းၶွင်ဢၼ်လီမၼ်းၼႆၸိုင် ၵူၼ်းသိုဝ်ႉမၼ်း တိူဝ်းၶႂ်ႈသိုဝ်ႉဢၼ်ၵႃႊၶၼ်မၼ်းသၢၵ်ႈသႃႇ ၵႃႊ ႁိုဝ်ၵေႃႈတိူဝ်းလီယဝ်ႉ။ လွင်ႈဢၼ်ပိုတ်ႇလွၵ်းၵၢတ်ႇၼိူင်ႈဢၼ်ၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်းၶဝ်ႁူႉဝႃႈ ၶူဝ်းၶွင်ၼႂ်းမိူင်းႁဝ်းၼၼ်ႉၶႅမ်ႉၵႃႊႁိုဝ်ၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ဢဝ်ၶူဝ်းၶွင်ၼႂ်းမိူင်းႁဝ်းသေ လိူၵ်ႈသူင်ႇပၼ်ၼွၵ်ႈမိူင်းယဝ်ႉ။

လွင်ႈမိူင်းသွင်မိူင်းဢၼ်ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်ၼႆႉ မၼ်းၵေႃႈမီးပိူင် သွင်ဢၼ် လႄႈ လွင်ႈႁဝ်းၵႃႉၶၢႆၼႆႉ မၼ်းတိုၼ်းမီးလွင်ႈႁေႉႁၢမ်ႈယူႇ ယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႊ မိူင်းၼိူင်ႈမိူင်းၼႆႉ သင်ႁဝ်းတႅပ်းတတ်းဝႃႈ တေဢဝ် ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးႁဝ်းသေ ၽၢမ်းတႃပိူၼ်ႈဝႃႈ တႃႇတေၵႅတ်ႈၶႄၼႆၸိုင် မၼ်းၸၢင်ႊႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းႁဝ်းၵူႊၵေႃႉၼႆႉပႅတ်ႈလၢႆႊယူႇယဝ်ႉ။ လွင်ႈယိူင်းဢၢၼ်းဝႃႈ တႃႇတေႁေႉၵင်ႈမၼ်းၼႆၸိုင် မၼ်းတိုၼ်းတုမ်ႉတိူဝ်ႉ ၶိုၼ်း ၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ်ဝူၼ်ႉၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။

တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်း -သင်ႁဝ်းမႃးတူၺ်း မိူဝ်ႈၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမုၼ်း 1930 လူႉပင်းၼၼ်ႉလႆႈယူႇယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၵွပ်ႈဢၼ်ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမုၼ်း ဢၼ် လူႉပင်းၼၼ်ႉသေၵူၼ်းၼႂ်းမိူင်းဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇၶူဝ်းၶွင်ၼၼ်ႉ တႃႇ တေႁေႉၵင်ႈ လွင်ႈဝႃႈႁၢမ်ႈတၢပ်ႈၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇ ၵႃႉၶၢႆၸူးၵၼ်ၼၼ်ႉ မၼ်းပဵၼ်ယွၼ်ႉ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႊမိူင်းဢမႄႇရီးၵႃး ၶဝ်တႅပ်း တတ်းလႄႈ မၼ်းလႆႈၸွတ်ႇတူဝ်ႈၵႂႃႇတင်းလူမ်ႈၾႃႉယဝ်ႉ။ မၼ်းပဵၼ်ၶိုၼ်းတုမ်ႉ တွပ်ႇၶိုၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်း လႄႈၵၢၼ်ပၢႆးမၵ်ႈမီးလႆႈ တူၵ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။