ဝိလ်းလျႅမ်း သျဵၵ်ႉသပီးယႂ်း

ဝိလ်းလႅမ်း သျၵ်ႉသပီးယႂ်း (1564-1616) ၼႆ ပဵၼ်ၵေႃႉဢၼ်ပၢႆၼမ်ၶဝ် ဢဝ်သႂ်ႇ ၸႂ်ဝႆဝႃႈ ပဵၼ်ၸဝ်ႈလဵၼ်ႈၸၢတ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းဝၼ်းတူၵ်း ဢၼ်ၶိုၵ်ႉၶၢႆလိုဝ်းလင်ႊသေပိူၼ်ႈထီႈသုတ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ၊ မၼ်းၵိူတ်ႇတီႈသတတ်ႉၽွတ်ႉ ဢွၼ်ဢေဝွၼ်း၊ ဢိင်ႇၵလႅၼ်ႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈလႆႈ 18 ၶူပ်ႇၼၼ်ႉ မၼ်းသွၼ်ႉမိင်ႈၵၼ်တင်း ဢႅၼ်ႇၼီႇႁႅတ်ႉတဝေး၊ ၶဝ်မီးလုၵ်ႈလၢင်းသၢမ်ၵေႃႉယဝ်ႉ။ ၽိူဝ်ႇၽႅဝ် 1592မႃး မၼ်းပေႃးႁဵတ်းၸၢႆၸိူင်းသေ တင်းတႅမ်ႈၸိူင်းၸၢတ်ႈပၼ် တႃႇၵွမ်ႇပၼ်ႇၼီႇႁူင်းယဵမ်ႈပွႆလၼ်ႇတၼ်ႇ ဢၼ်ၼိူင်ႈဝႆယူႇယဝ်ႉ။

သျဵၵ်ႉသပီးယႂ်း တႅမ်ႈၸၢတ်ႈၸိူင်းမၼ်းၵမ်ႈၼမ်ၼႆ ပဵၼ်မိူဝ်ႈၵႄႈ 1590 တင်း 1610 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ၊ ၸၢတ်ႈၸိူင်းမၼ်းၼႆ ၽိုၼ်ႉၼႄလႆ လွင်ႈတၢင်းမုင်ႈၼႃႈႁၼ်ၵႆ ဢၼ်မၼ်းပွင်ႇၸႂ် လႆတေႃႇၼိူဝ်ၾိင်ႈတိုၼ်းပဵၼ်ၵူၼ်းဝႆယူႇ၊ တူဝ်တၢင် ဢၼ်မီးတၢင်ႁႅင်းဢၼ်မၼ်းၶူင်ႊသၢင်ႈၼၼ်ႉ ၼေတၢင်းၶႆႈၸႂ်ပၢႆးႁၼ်၊ ဢိၵ်ႇတၢင်းတူင်ႉတဵၼ်ႈၸႂ်တီႈၼႂ်းၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ ဢၼ်ပႃးတၢင်ႉႁႅင်းလူင်လၢင်လႄႈ ႁၢင်ႊလီႁၢင်ႊငၢမ်းၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ သျဵၵ်ႉသပီးယႂ်း တႅမ်ႈလွင်ႈၶပ်းတူင်ႉၵူၼ်းၵူႊမဵဝ်းမဵဝ်း တႄႇဢဝ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း တင်းၵူၼ်းသိုၵ်းသိူဝ် တေႃႇၽူႈလၵ်ႉ ၵူၼ်းယွင်ႇ၊ ၵေႃႉႁၵ်ႉၵၼ် ဢိၵ်ႇၽူႈၶႃႈဢဝ်တၢႆၵူၼ်းၶဝ်လႂ်ယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်း တႅမ်ႈမၢႆမၼ်းၼၼ်ႉ၊ မၼ်းၼႄဝႆလွင်ႈ ပၢႆးႁူႉႁၼ်လႅၼ်ႇလႅတ်းတေႃႇၵူႊလၢႆၸၢဝ်းပၢႆ၊ ႁူမ်ႈပႃးသဵင်မူၼ်ႊ ပိူင်မီႈ၊ တေႃႇသူႈသိုၵ်းသိူဝ်၊ ၽိုၼ်လိၵ်ႈထမ်းဢိၵ်ႇတင်းပၢႆးမိူင်းလႂ်ၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ သျဵၵ်ႉသပီးယႂ်းတႅမ်ႈဝႆ တီႈဢေႇမၼ်းၸိူင်းၸၢတ်ႈႁူဝ်ယဝ်ႉ၊ ယဝ်ႉၵေႃႈ ဝွၵ်းၵပ်းထုၵ်ႇ 150 ႁူဝ်လိူဝ် ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ သွၼ်းၼႅတ်ႉသ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ၊ ၸၢတ်ႈၸိူင်းမၼ်းၼႆ လႆဢဝ်မႃးလုမ်းၵၼ်ပဵၼ်မူႇ ႁႂ်ႈပဵၼ်ဢၼ်လီႁုၼ်ႉၼူဝ်မိူၼ်ၼင်ႇ တႂႅလ်ႉၾ်ႉတ်ႉၼၢႆတ်ႉ (ၶမ်ႈထူၼ်ႈသိပ်းသွင်)တင်း ဢႅသ်ႉယူႇလၢႆၵ်ႉဢိတ်ႉ (ၼင်ႇမႂ်းထုၵ်ႇၸႂ်) ၼၼ်ႉလႂ်၊ ၾၢႆႇပိုၼ်းၼႆၵေႃႈ မိူၼ်ၼင်ႇ ႁႅၼ်ႇၼရီႇထူၼ်ႈႁႃႈတင်းၸူးလီးယသ်ႉသီးသႂ်းလႂ်၊ သမ်ႉတင်း ၾၢႆႇၶီမွင်ၼႆၵေႃႈ မိူၼ်ၼင်ႇႁႅမ်းမလႅတ်ႉ တင်းမႅၵ်ႉပႅတ်ႉလႂ်ၶဝ်ယဝ်ႉ။

ၸၢတ်ႈၸိူင်းတင်းဝွၵ်းၵပ်းထုၵ်ႇသဵၵ်ႉသပီးယႂ်းၼႆ လႆၶၢမ်ႇဢဝ်ပိၼ်ႇပဵၼ်ၵႂႃႇလၢႆၸၢဝ်းၵႂၢမ်း တေႉတေႉသေ တေႃႇထိုင်ၸင်ႇၼႆၵေႃႈ တိုၵ်ႉလႆႁၼ်ၸုမ်းၸၢတ်ႈၸိူင်းၶဝ်ဢဝ်လဵၼ်ႈၼေၵၼ်ဝႆယူႇတီႈလၢႆမိူင်းတေႉတေႉယဝ်ႉ။

ၽိုၼ်ဢၢင်ႈဢိင်

1. သိူဝ်ႁူႉၶေႃႈ။ (၂၀၀၇)။ ၽူႈထႅၼ်ႈ (ၵူၼ်းၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်ႊ ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ)