လိၵ်ႈပိုတ်ႇပၼ်ပိုၼ်ႉႁူႉ မၢႆသၢမ်/ၶေႃႈလမ်ႇလွင်ႈလူင် ၵၢၼ်ပဵၼ်တႃႇတင်းသဵင်ႈ

ၼင်ႇဢၼ်ၵေႃႉပဵၼ်ဢူႈမႄႈၶဝ်ၼႆႉ တေလႆႈမေႃယူႇသၢင်ႈသဝ်း ႁႂ်ႈပဵၼ်လႆႈၼင်ႇလၵ်းၸဵင်ဢၼ် လီလူလီယိူင်ႈ တေႃႇၸိူဝ်းဢၼ်ပဵၼ်လုၵ်ႈလၢင်းၸၢႆးယိင်း တီႈတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉ၊ ၸိူဝ်းၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၶဝ်ၼႆၵေႃႈ ထုၵ်ႇလႆႈမေႃယူႇ သဝ်းႁဵတ်းသၢင်ႈတိုဝ်းၵမ်ႊ ႁႂ်ႈပဵၼ်လႆႈတူဝ်ယၢင်ႇလၵ်းၸဵင် တႃႇၸိူဝ်းလုၵ်ႈၼွင်ႈ ပွင်ႈပၢႆၶဝ် လႆႈလူလႆႈယိူင်ႈၸွမ်းယူႇ ၼၼ်ႉဢိူဝ်ႈ။

မီးဝၼ်းၼိူင်ႈ လႆႈလူၺႃးပပ်ႉဢွၼ်ႇဢၼ်ၼိူင်ႈဢိူဝ်ႈ။ ပဵၼ်ပပ်ႉဢွၼ်ႇဢၼ်သွၼ်ပၼ်   ႁႂ်ႈလႆႈလၵ်းလႅမ်ၵၼ် ၵူႊၵေႃႉၼၼ်ႉၼႃႇ။ တႃႇႁႂ်ႈၵူၼ်းၸိူဝ်းယူႇသဝ်းမုင်ႉႁေႃႁူမ်ႈႁိူၼ်းၵၼ်ၶဝ် ပေႃးလႆႈမီးတၢင်းၸႂ်ယဵၼ်ၵတ်းလီၼၼ်ႉ၊ တၵ်းႁႂ်ႈတူဝ်လႆႈယူႇလီၶႅင်လႅင်းသေယဝ်ႉ မီးတၢင်းလွင်ႈႁႂ်ႈဢွင်ႇမၢၼ်လႆႈၼၼ်ႉ ပၼ်တၢင်းဝူၼ်ႉၸွၺ်ႈဝႆႉႁႂ်ႈလႄႈ ၸင်ႇလႆႈဢဝ်လူၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႊလွင်ႈၶေႃႈၸိူဝ်းလမ်ႇ လွင်ႈၼၼ်ႉ တေဢဝ်တၢင်းၶႆႊၼႄပၼ်ၵႂႃႇတင်းသၢႆမၢႆၶပ်ႉ သေဢိူဝ်ႈ။

႑ ) ပဵၼ်တၢင်းမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈ(သႅၸ်ႈၸႃႇ) မီးၵႂၢမ်းမၼ်ႈ(ၵတီႉ) ၼႆဝႃႈ

မုင်ႉႁေႃႁိူၼ်းဢၼ်လႆႈပၼ်ဝႆႉႁဵတ်းဝႆႉ တၢင်းမၼ်ႈမႅၼ်ႈၵတီႉ(ၵႂၢမ်းမၼ်ႈ) ၼၼ်ႉ ၶဝ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈၼႃႈႁိူၼ်းၶဝ် ၸၢင်ႊၶုၺ်ႉထူပ်းႁၼ်လႆႈလွင်ႈဝႃႈ မီးတၢင်းႁူမ်ႇလူမ်ႈလီဢိူဝ်ႈၼႆဝႃႈ၊ ပေႃးမီးတၢင်းယၢပ်ႇမႃးၵေႃႈ   ၸၢင်ႊၸင်ႈမၼ်ႈလႆႈ တင်းၶိုင်ႇၶမ်ႉၵႅၼ်ႇၼဵဝ်လီ ၼႆယဝ်ႉ။ မုင်ႉႁေႃႁိူၼ်းမၢင်ႊၸိူဝ်းၶဝ်တႄႉ  ဢမ်ႇလိူဝ်လႆႈလႄႈ လႆႈပွင်းၵၼ်ဝႆႉၵွၺ်းၼႆ ယဝ်ႉ။ ၵေႃႉၼိူင်ႈတင်းၵေႃႉၼိူင်ႈ ဢမ်ႇမီးၸႂ်ႁၵ်ႉၽႂ်ႇ (မဵတ်ႈတႃႇ) ပိၼ်ႇဝၢႆႇလၢႆႇၸူးၵၼ်ၼႆဝႃႈ။ ၼႃႈႁိူၼ်း ဢၼ်ဢမ်ႇမီး လွင်ႈၼပ်ႉထိုဝ်တေႃႇၵၼ်ၼၼ်ႉ    ဢမ်ႇမီးလႆႈလွင်ႈၶိုင်ႇမၼ်ႈၼႆၵေႃႈ ဝႃႈဝႆႉဢိူဝ်ႈ။

႒) ပဵၼ်လွင်ႈမေႃႁူမ်ႈႁွမ်းၵၼ်ႁဵတ်းသၢင်ႈ

တီႈၼႃႈႁိူၼ်းယေႈဢၼ် ပူႇဢွၵ်ႇၽူဝ်မေးၵၼ်သွင်ၵေႃႉၼႆႉ တၵ်းလႆႈမီးလွင်ႈႁူမ်ႈႁွမ်းၵၼ် ႁဵတ်းသၢင်ႈယူႇ ၼႆဢိူဝ်ႈ။ မၼ်းမိူၼ်ၼင်ႇၽူႈၶပ်းႁိူဝ်းဝိၼ်တင်း ၽူႈၽၢၵ်ႈၶပ်းႁိူဝ်းဝိၼ်ၶဝ်သွင်ၵေႃႉ ဢၼ်လႆႈဝိၼ်ၸွမ်းၵၼ်ၵႂႃႇယူႇ တီႈၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းဢၼ်ၼိူင်ႈၼၼ်ႉဢိူဝ်ႈ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ပေႃးတင်းဝႃႈ ၶႂ်ႈပဵၼ်ၼႃႈႁေႃတေႃႁိူၼ်း ဢၼ်မီးတၢင်းဢွင်ႇ မၢၼ်ၼၼ်ႉဢၼ်ၼိူင်ႈၼႆ ၽူဝ်မေးၼႆႉ တၵ်းတေလႆႈႁူမ်ႈႁွမ်းၵၼ်ႁဵတ်းသၢင်ႈယူႇ ဢမ်ႇႁၢင်ႉယဝ်ႉ။ ၽူဝ်မေး ဢၼ်ၸိူဝ်းဢမ်ႇမီးလွင်ႈႁူမ်ႈႁွမ်းႁဵတ်းသၢင်ႈၶဝ်ၼႆႉ ပေႃးဝႃႈလႆႈမီးမႃးတၢင်းၶွင်ႈၶမ်ယဝ်ႉၼႆ တေဢမ်ႇၵေႈလိတ်ႈတေႃႇ တၢင်းၶွင်ႈၶမ်သေ ၵေႃႉၼိူင်ႈတင်းၵေႃႉၼိူင်ႈ တေၸၢင်ႊမေႃထၢင်ႇထိူမ်ၽိတ်းသႂ်ႇၵၼ် ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈဢၼ်လဵၵ်ႉဢၼ်ၼွၺ်ႉဢွၼ်ႇသေ တေၸၢင်ႊပဵၼ်မႃးလႆႈ တၢင်းၶွင်ႈၶမ်လူင်ဢၼ်ယႂ်ႇယႂ်ႇၵွၼ်ႇဢိူဝ်ႈ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။

႓) ပဵၼ်လွင်ႈလူဝ်ႇမီးပၼ်တၢင်းၼပ်ႉယမ်ထိုဝ်တေႃႇၵၼ်ဝႃႈ

ၵူႈၽၢၵ်ႈႁေႃႁိူၼ်း ဢၼ်ၵေႃႉၼိူင်ႈတင်းၵေႃႉၼိူင်ႈ မီးတၢင်းလွင်ႈၼပ်ႉယမ်ထိုဝ်တေႃႇၵၼ်ၼၼ်ႉၼႆ တေႃႈ ပဵၼ်မိူဝ်ႈဢၼ်ၶဝ် မီးတၢင်းလၢႆးဝႆႉဝၢင်းၸႂ်ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶဝ်ယင်းမေႃ တူၺ်းထိုင်တေႃႇၵၼ်ၶိုၼ်းၵွၼ်ႇဢိူဝ်ႈ ၼႆဝႃႈ။ ၶဝ်ၼႆႉ ဢမ်ႇမီးတၢင်းၶဵင်ႈၶႅင်တေႃႇၵၼ် တေႃႇပေႃးဢမ်ႇပၼ်ယွၼ်ႇယွမ်းၼၼ်ႉသႄႈ။ တေႃႇၵၢင်ၸႂ်လၢႆးဝႆႉဝၢင်း ၽၢႆႇတၢင်းပုၼ်ႉၼႆႉ ၶဝ်မေႃၾင်းထွမ်ႇပၼ်   တင်းၼပ်ႉၼပ်ႉထိုဝ်ယဝ်ႉ။ တင်းသွင်ပႃႈသွင်ၽၢႆႇၼႆႉ  ဢွၼ်ၵၼ်မေႃ ယွၼ်ႇယွမ်းပၼ်ၵၼ်ဢိူဝ်ႈ။ ဢၼ်တင်းၼပ်ႉၼပ်ႉယမ်ယမ်သေလၢတ်ႈတေႃႇၵၼ်ၼႆႉ  မၼ်းမိူၼ်ၼင်ႇ တင်းယၢင်ႊ ပုၼ် (ၽီႉလၢတ်ႉမေႇ) ယဝ်ႉၼႆဝႃႈ။ ၼင်ႇဢၼ်ၶဝ်ၸၢင်ႊမေႃႁဵတ်းႁႂ်ႈမၢၵ်ႇဢုတ်ႇမၢၵ်ႇၶၢၼ်   ဢၼ်ၸိူဝ်းလႆႈၶပ်ႉဝႆႉ ၼၼ်ႉ ယႃႇႁႂ်ႈလႆႈၽၢတ်ႇၵၼ်ယၢၼ်ၵၼ်ၵႃႇၵေႃႈ   ႁဵတ်းလႆႈၼၼ်ႉ   ႁႂ်ႈမီးလွင်ႈၶိူင်ႇၵိုမ်းၵေႃႈ  သၢင်ႈပၼ်ယဝ်ႉ  ဝႃႈၼႆ ဢိူဝ်ႈ။

႔) ပဵၼ်လွင်ႈပွၺ်ႇဝၢင်းၶႂၢင်းလွတ်ႈပၼ်ၵၼ်ဝႃႈ

ပွၺ်ႇဝၢင်းၶႂၢင်းလွတ်ႈပၼ်ၵၼ်ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပွင်ႇဝႃႈဢမ်ႇမၢႆဢဝ်ပဵၼ်ၶွတ်း၊ ဢမ်ႇဝႆႉၸႂ်ၼႂ်းၸႂ်တွင်းမၢႆၶူတ်း ၶွတ်း ဢမ်ႇမႅၼ်ႈတေႃႇၵၼ်ၼၼ်ႉဢီႈသင်ယဝ်ႉ ၼၼ်ႉဢိူဝ်ႈ။ ၵူၺ်းၵႃႊ သမ်ႉဢမ်ႇၸႂ်ႈလွင်ႈ ဢၼ်ယွၼ်ႇယွမ်းပၼ် တၢင်းၽိတ်းႁႂ်ႈမဝ်ၼၼ်ႉလႂ်၊ ဢၼ်ႁဵတ်းၵႅင်ႈၼင်ႇလႅပ်ႈသၢင်ႇဢမ်ႇပဵၼ်သင်ယဝ်ႉၼၼ်ႉလႂ်တႄႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၼႆ ဝႃႈဝႆႉ ၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။ ပဵၼ်လွင်ႈဢၼ်ၶၢမ်ႈပူၼ်ႉလႆႈတေႃႇ တၢင်းၶေႃႈႁႅင်းဢေႇၶဝ်သေယဝ်ႉ သမ်ႉမေႃတူၺ်းႁႂ်ႈႁၼ်လႆႈတေႃႇ ဢၼ်လွင်ႈဝႃႈပဵၼ်    ၵူၼ်းမဵဝ်းၼင်ႇႁိုဝ်ၼၼ်ႉဢိူဝ်ႈ     ၼႆယဝ်ႉ။

႕) ပဵၼ်လွင်ႈမေႃဢုပ်ႇလၢတ်ႈတိတ်းတေႃႇၼႆယဝ်ႉ

           လွင်ႈမေႃဢုပ်ႇလၢတ်ႈတိတ်းတေႃႇ တင်းဢၼ်ၸိုဝ်ႈၸႂ်ႈမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈၼႆႉၸမ်း မၼ်းမိူၼ်ၵၼ်တင်း ၶူဝ်တၢင်တႃႈ ယဝ်ႉဝႃႈၼႆဢိူဝ်ႈ။ ၸၢင်ႊဢဝ်တၢင်းဝူၼ်ႉၶွပ်ႈၶႆႈၸႂ်ၶဝ်၊ ၶေႃႈၶုၺ်ႉႁၼ်တူဝ်ထူပ်းၺႃးဝႆႉၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉသေ တင်းပိၼ်ႇဝၢႆႇ လႅၵ်ႈလၢႆႊၵၼ်လႆႈ၊ ၽႄမႅင်ႇပၼ်ၵၼ်လႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

႖) ပဵၼ်လွင်ႈသင်ႇသွၼ်ပွၼ်ႈလီပၼ် ၼႆယဝ်ႉ

           သင်ႇသွၼ်ပွၼ်ႈလီပၼ်ဢိူဝ်ႈဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈၸီႉၸႅင်ႈပၼ် သၢႆတၢင်းမူၼ်ႉမႄးပၼ်လၢႆးသၢင်ႈ၊ ၼင်ႇ လၢတ်ႈၼေပၼ်လုၵ်ႈလၢင်းတူဝ်ၵဝ်ႇ၊ ၼေလၢႆးပၼ်လုၵ်ႈႁဵၼ်း ၸိူဝ်းလုၵ်ႈလၢၼ်ၶဝ်ၼၼ်ႉၵွၺ်းဢိူဝ်ႈ။ ၵမ်ႈၼမ်ၼမ် တႄႉ ပဵၼ်လွင်ႈၽိုၵ်းယၢမ်ႈပၼ် တႃႇႁႂ်ႈတၢင်းတိုဝ်းၵမ်ႊလီငၢမ်းမႃး ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တႃႇႁႂ်ႈယႂ်ႇသုင်ပဵၼ်မႃး ၽူႈလီၵူၼ်း ၵတ်ႉၵူၼ်းၵႃႊဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ တၵ်းတေလႆႈမီးပၼ် မၢႆမီႈပၵ်းပိူင်ၶဝ်ၵွၼ်ႇဢိူဝ်ႈ။ ပေႃးတင်းဝႃႈဢမ်ႇမီး လွင်ႈသင်ႇသွၼ် ပွၼ်ႈလီပၼ်သင်ၼႆ တေမိူၼ်ၵၼ်တင်းၼင်ႇ ႁိူဝ်းပႄးဢမ်ႇမီးလၢမ်ႈၾၢႆးလၢမ်ႈလတ်းသင်ၼၼ်ႉ ၵွၺ်းယဝ်ႉ၊ ၶႂ်ႈၽႅဝ် တီႈလႂ်ၵေႃႈလေႇၽႅဝ်လူင်ၵႂႃႇသေယဝ်ႉ မီးတႃႇလူႉလႅဝ်ၼၼ်ႉၵွၺ်းယဝ်ႉ။ တီႈၼႆႈၼႆႉ တေႃႇၸိူဝ်းၽူႈၵေႃႉဢၼ် ၸၢင်ႊ မေႃၸွမ်းဢဝ်ထွမ်ႇလႆႈတေႃႇမၢႆမီႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ထုၵ်ႇလႆႈယွင်ႈယေႃးပၼ်ယူႇဢိူဝ်ႈ လွင်ႈယွင်ႈယေႃးပၼ်ၼႆႉ မၼ်း ႁဵတ်းႁႂ်ႈ    မိူဝ်ႈဢၼ်သင်ႇသွၼ်ပွၼ်ႈလီပၼ်ၼၼ်ႉ  တႃႇႁႂ်ႈႁပ်ႉဢဝ်လႆႈၼၼ်ႉ   ငၢႆႈငႅမ်ႈၵႂႃႇၼၼ်ႉဢိူဝ်ႈ။

႗) ပဵၼ်ထၢၼ်ႈလၵ်းၸဵင်ၶဝ်ဢိူဝ်ႈ

           ထၢၼ်ႈလၵ်းၸဵင်ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၸၼ်ႉလၵ်းၸဵင်ၽိင်ႈတိုဝ်းၵမ်ႊ   ဢၼ်ၸိူဝ်းလႆႈလိူၵ်ႈဢဝ်ဝႆႉသေယဝ်ႉ ပဵၼ်ဝႆႉဢၼ်တႃႇထုၵ်ႇလႆႈၸွမ်းဢဝ်ႁဵတ်းသၢင်ႈၼၼ်ႉ ၵွၺ်းယဝ်ႉ။ တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်း မိူၼ်ၼင်ႇဢၼ်ၶတ်းၸႂ် တႃႇႁႂ်ႈ ယူႇလႆႈတင်းသိုဝ်ႈယူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းထၢၼ်ႈလၵ်းၸဵင်ၼၼ်ႉၼႆ  မၼ်းပႃးဝႆႉၽိင်ႈတိုဝ်းၵမ်ႊၵူၼ်းႁဝ်းၶဝ် ယဝ်ႉ။ ၼင်ႇဢၼ် တႃႇႁႂ်ႈမီးတၢင်းၶၵ်းၵႆႉ (ယႃႇယူႇၶၢၼ်ႉဢိူၼ်ဢၵ်း) လႂ်၊ ႁႂ်ႈမီးတၢင်းၽဵင်ႇၽဵင်ႈၵၼ်လႂ်၊ ႁႂ်ႈမီးတၢင်း မေႃဝူၼ်ႉသွၼ်ႇတေႃႇပၼ်ပိူၼ်ႈၼၼ်ႉလႂ် ၸိူဝ်းၼႆႉၼႆႉ ပဵၼ်ၶေႃႈလွင်ႈတၢင်းမၼ်းၽွင်ႈယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၵၢပ်ႈပၢၼ်လူင် ၼႂ်းၽွင်းယၢမ်း ၶၢဝ်းၵၢပ်ႈပၢၼ်ပၢႆးၸၢင်ႊပၢႆးသႅၼ်ႉၼႆႉတႄႉ ထၢၼ်ႈလၵ်းၸဵင်ၽိင်ႈတိုဝ်းၵမ်ႊၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉၼႆႉ ဢမ်ႇမီး ဢမ်ႇပဵၼ်  ႁူႉတၵ်းတေလႆႈမီးပၼ်ယူႇ ဢမ်ႇႁၢင်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးတင်းဝႃႈဢမ်ႇႁူႉ တႃႇတေၸႅၵ်ႇၽႄႁူႉလႆႈတေႃႇ ဢၼ်ၽိတ်း၊ ဢၼ်မႅၼ်ႈပေႃးၼႆ တႃႇတေလိူၵ်ႈဢဝ်ၼၼ်ႉ တေယၢပ်ႇယဝ်ႉလေႃႇ ထၢၼ်ႈလၵ်းၸဵင်လီၶဝ်ၼႆႉ မၼ်းမိူၼ် ၼင်ႇၶဵမ်တၢင်ႉၼႄၼႃႈမိူင်းၼၼ်ႉသေယဝ်ႉ    ၸၢင်ႊၸီႉၼေပၼ်လႆႈသဵၼ်ႈသၢႆတၢင်း   ဢၼ်ထုၵ်ႇလႆႈၵႂႃႇပႆ ၼၼ်ႉ ဢိူဝ်ႈ။

႘) ပဵၼ်ႁႂ်ႈလႆႈပဵၼ်ဝႆႉ (ပဵၼ်လႆႈ) တူဝ်ယၢင်ႇၸဵင်

ၼင်ႇဢၼ်ဢူႈတင်းမႄႈၶဝ်ၼႆႉ တေလႆႈမေႃယူႇႁႂ်ႈပဵၼ်လႆႈၼင်ႇတူဝ်ယၢင်ႇလၵ်းၸဵင် (လီလူလီယိူင်ႈ) ၼၼ်ႉ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၶဝ်ၼႆၵေႃႈ ထုၵ်ႇလႆႈမေႃယူႇသဝ်းႁဵတ်းသၢင်ႈၽိုၵ်းလီတိုဝ်းၵမ်ႊ ႁႂ်ႈပေႃး ပဵၼ်လႆႈတူဝ်ယၢင်ႇလၵ်းၸဵင် တႃႇလုၵ်ႈၼွင်ႈတူဝ်ၵဝ်ႇ ၸိူဝ်းၸွမ်းလင်ၶဝ်ယူႇဢိူဝ်ႈ။ ႁဵတ်းၼင်ႇဢၼ်ၵဝ်လၢတ်ႈၼၼ်ႉလႄႈ။ ယႃႇႁဵတ်းၼင်ႇဢၼ်ၵဝ် ႁဵတ်း ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉတႄႉ တိုၼ်းပဵၼ်လွင်ႈသုတ်ႈပၵ်း မဵဝ်းဢၼ်ဢမ်ႇလီလႆႈႁဵတ်း လႆႈမီးလႃးလႃး ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်တူဝ်ၵဝ်ႇယင်းဢမ်ႇၸွမ်းဢဝ်လႆႈ ဢမ်ႇႁဵတ်းပဵၼ်လႆႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇလီလႆႈႁႂ်ႈပိူၼ်ႈတၢင်ႇၵေႃႉၶဝ်ၵႂႃႇၸွမ်း ဢဝ်ႁဵတ်းသၢင်ႈသႄႈ။

႙) ပဵၼ်ပိူင်ၾၢင်ႁၢင်ႊသၢင်ႇႁင်းတူဝ်ၵဝ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ

ပိူင်ၾၢင်ႁၢင်ႊသၢင်ႇႁင်းတူဝ်ၵဝ်ႇဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉၸမ်း မၼ်းဢမ်ႇၵႃးၵူၺ်းပဵၼ်ၸိုဝ်ႈသဵင်လႄႈ တင်းႁၢင်ႊၾၢင် သၢင်ႇတူဝ်ၶိင်းသႄႈ။ လွင်ႈထၢၼ်ႈလၵ်းၸဵင် လွင်ႈတၢင်းယုမ်ႇယမ်ၼပ်ႉဢဝ်လႆႈ၊ လမ်ႉၵတ်ႉတၢင်းသၢင်ႈ တူၼ်တူဝ် ဢၼ်ပွင်ပဵၼ်လႆႈၸိူဝ်းၼႆႉၼႆၵေႃႈ ၶဝ်ႈပႃးၵွၼ်ႇဢိူဝ်ႈ။ ပေႃးတၵ်းဝႃႈ လႆႈမီးဝႆႉပိူင်ၾၢင်ႁၢင်ႊသၢင်ႇႁင်းတူဝ်ၵဝ်ႇ ဢၼ်လီ မီးႁႅင်းၶိုင်ႇၵိုမ်းဝႆႉယူႇပေႃးၼႆတႄႉ တေၸၢင်ႊႁႄႉၵင်ႈၵႅတ်ႇၶႄလႆႈတေႃႇ ႁႅင်းဢီးယႃႈဝိပ်ႇၸိူဝ်းတၢင်းၼွၵ်ႈၶဝ်လႆႈ ယူႇယဝ်ႉ။ ၽူႈၵေႃႉၵူၼ်း ၸိူဝ်း ဢၼ်မီးပိူင်ၾၢင်ႁၢင်ႊသၢင်ႇႁင်းတူဝ်ၵဝ်ႇၶဝ်ၼႆႉ ၶဝ်ဢမ်ႇႁပ်ႉၶၢမ်ႇလွင်ႈၵႂၢၼ်းၵႅမ်း ၸိူဝ်းပိူၼ်ႈတၢင်ႇၵေႃႉၶဝ်သႄႈ။ ၶဝ်မေႃၸုၵ်းၸင်ႈယူႇတင်းတၢင်းယုမ်ႇယမ်ႁင်းတူဝ်ၵဝ်ႇဢိူဝ်ႈ။

႑႐) ပဵၼ်  လွင်ႈလႆႈယုမ်ႇယမ်တမ်းၸႂ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ

ၽူႈၵေႃႉၵူၼ်း ၸိူဝ်းဢၼ်ၵိုင်ႇထိူၵ်ႈလႆႈယုမ်ႇယမ်တမ်းၸႂ်ၶဝ်ၼၼ်ႉၸမ်း ဢွၼ်ၵၼ်လႆႈတၢင်း လွင်ႈယုမ်ႇယမ် တီႈ ၸိူဝ်းပဵၼ်ဢူႈမႄႈၶဝ်၊ ၸိူဝ်းပဵၼ်ဢူၺ်းလီၵေႃႉသေႈၶဝ်၊ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၸဝ်ႈၵၢၼ်ၸဝ်ႈငၢၼ်းၶဝ်ယဝ်ႉဢိူဝ်ႈ။ ၽူႈၵေႃႉၸိူဝ်းဢၼ်ၵိုင်ႇထိူၵ်ႈလႆႈယုမ်ႇယမ်တမ်းၸႂ်ၶဝ်ၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ်မေႃ မေႃၸွမ်းဢဝ်မၢႆမီႈပၵ်းပိူင်ဢိူဝ်ႈ။ ဢွၼ်ၵၼ် မီးလွင်ႈမၼ်ႈၵႂၢမ်း (ၵတီႉ)ဢိူဝ်ႈ။ ဢွၼ်ၵၼ်လၢတ်ႈၸႃၼင်ႇ ဢၼ်တၢင်းၸိုဝ်ႈၸႂ်ႈမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈ ၼၼ်ႉဢိူဝ်ႈ။ ယိုင်ႊပဵၼ် ၽူႈၵေႃႉဢၼ်လႆႈယုမ်ႇယမ်တမ်းၸႂ် ယိုင်ႊတိူဝ်းတေလႆႈလွင်ႈယုမ်ႇယမ်တမ်းၸႂ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽူၵေႃႉၸိူဝ်းဢၼ်လႆႈ တၢင်းယုမ်ႇယမ်တမ်းၸႂ်ၶဝ်ၼႆႉ တီႈၽၢႆႇလပ်ႉလင်ၼႆၵေႃႈ တိုၼ်းပဵၼ်ၽူႈၵေႃႉၵႄႇထူၼ်ႈယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ၽူႈၵေႃႉမေႃႁူႉ တေႃႇပုၼ်ႈၽွၼ်းၶဝ်လွၼ်ႉလွၼ်ႉယဝ်ႉ။ တႃႇႁႂ်ႈပဵၼ်လႆႈၽူႈၵေႃႉၵူၼ်း  ဢၼ်ၵိုင်ႇထိူၵ်ႈလႆႈယုမ်ႇယမ်တမ်းၸႂ်ၼၼ်ႉၼႆ တၵ်းတေလႆႈပဵၼ်ၵေႃႉဢၼ်သိုဝ်ႈယူဝ်း (သိုဝ်ႈတူဝ်ႇ) ၼၼ်ႉဢိူဝ်ႈ ပဵၼ်ၵေႃႉၵိုင်ႇထိူၵ်ႈဢိင်ပိုင်ႈလႆႈတေႉၼၼ်ႉ ၵွၼ်ႇ ဢိူဝ်ႈ။

႑႑) ပဵၼ် တႃႇႁႂ်ႈမီးတၢင်းသႂ်ႇႁႅင်းၶၵ်းၵႆႉ (မၼ်ႇၵၢၼ်သၢင်ႈ) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ

ၽူႈၵေႃႉၵူၼ်းဢၼ် ၸိူဝ်းမီးတၢင်းသႂ်ႇႁႅင်းၶၵ်းၵႆႉ (မၼ်ႈသၢင်ႈတီႈၵၢၼ်) ၶဝ်ၼၼ်ႉၼႆ ၶဝ်ဢမ်ႇ ငိူင်ႉဝႄႈတေႃႇ ၵၢၼ်သၢင်ႈၶဝ်သႄႈ။ တေႃႈပဵၼ်ၵၢၼ်ဢၼ်တေလႆႈႁဵတ်းတင်းဢမ်ႇမီးၵုင်ႇၵုၼ်းလီသင်ၼၼ်ႉၼႆၵေႃႈ ပေႃးလႆႈႁဵတ်း မႃးၼႆ ၶဝ်ဢွၼ်ၵၼ်မေႃႁဵတ်းတင်းၶတ်းၸႂ်လီငၢမ်းၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ တၢင်းဢၼ်လႆႈၶတ်းၸႂ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႆႉ မၼ်းမိူၼ်ၼင်ႇ တင်းဢၼ်လႆႈႁဵတ်းၽိုၵ်းသၼ်းလႅၼ်ႇတူဝ်ၶိင်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉၼႆဢိူဝ်ႈ။ မိူဝ်ႈၶၢဝ်းယၢမ်းၸင်ႇၼႆႉ  ၶၢဝ်ႉၶၢဝ်ႉၼႆႉလႄႈ သင်၊ တေႃႇၶၢဝ်းယၢမ်းဝၢႆးလင်မိူဝ်းၼႃႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉလႄႈ တေႃႇတင်းသွင်ၶၢဝ်းယၢမ်းၼၼ်ႉ  မၼ်းမီးၽွၼ်းပၢင်ႈလီ ဢိူဝ်ႈၼႆယဝ်ႉ။ ၶႂ်ႈထုၵ်ႇၸႂ်လႄႈသူႈမိုတ်ႈၵေႃႈလီ၊ ဢမ်ႇထုၵ်ႇၸႂ်လႄႈ ဢမ်ႇသူႈမိုတ်ႈၵေႃႈလီ တီႈၼႂ်းၸူဝ်ႊၸၢတ်ႈပၢၼ် ၼႆႉ ပုၼ်ႈၽွၼ်းတႃႇႁဵတ်းသၢင်ႈဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ မီးယူႇၼမ်လၢႆဢိူဝ်ႈ။ တီႈၼႂ်းလူၵ်ႈၶူင်းလူင် ဢၼ်မီးဝႆႉၵူၼ်းၶႂ်ႈ ၶတ်းၸႂ်ဢေႇၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်မီးတၢင်းသႂ်ႇႁႅင်းၶၵ်းၵႆႉၶဝ်ၼႆႉ လႆႈတိူဝ်းသေၶုၺ်ႉႁၼ်တေႃႇ ၽွၼ်းပၢင်ႈမၼ်း ယူႇယဝ်ႉ။

႑႒) ပဵၼ်  တႃႈယိူင်းမၢႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

တႃႈယိူင်းမၢႆ (တီႈၽႂ်ႇဢၢၼ်း) ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈတၢင်းၼွၼ်းၽၼ်လူင်ဝူၼ်ႉၸႂ်လႆ ဢၼ်ၶႂ်ႈလႆႈ ၶႂ်ႈပဵၼ်ၼၼ်ႉလဵဝ်လဵဝ်ၵွၺ်းသႄႈ။ မၼ်းပဵၼ်လွင်ႈဢၼ်မီးဝႆႉၶပ်းမၢႆသၢႆသၢင်ႈဢိူဝ်ႈ။ ပဵၼ်လွင်ႈဢၼ်မီးတၢင်းလႅၵ်ႈလၢႆႈ လႅၵ်ႈလၢႆႊဢိူဝ်ႈ။ ပဵၼ်လွင်ႈဢၼ်ၶတ်းၸႂ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၶဝ်ဢိူဝ်ႈ။ တႃႈယိူင်းမၢႆဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၼ်းမိူၼ်ၼင်ႇ ပိူင်သၢင်ႇသီသွမ်ႇ ( Blue Print) ဢၼ်ပိူၼ်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းမိူဝ်ႈတေၵေႃႇသၢင်ႈ ႁူင်းၵေႃႇၵၢႆႇလူင်ၶဝ်ၼၼ်ႉဢိူဝ်ႈ။ ပေႃးတင်းဝႃႈ မီးလွင်ႈၶတ်းၸႂ်ႁဵတ်းသၢင်ႈတေႉတေႉယူႇၸိုင် မၼ်းပဵၼ်ဢၼ်တေပဵၼ်မႃးလႆႈတေႉတေႉ  ၼၼ်ႉဢိူဝ်ႈ။ တႃႈယိူင်းမၢႆဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၸၢင်ႊမီးလႆႈၵူႊမဵဝ်းမဵဝ်းယူႇ။ တႃႈယိူင်းမၢႆၸူဝ်ႊၶၢဝ်းပွတ်းၼႆၵေႃႈမီး၊ တႃႈယိူင်းမၢႆ ထၢၼ်ႈ ပၢၼ်ၵၢင်ပၢၼ်ႁၢတ်ႈၼႆၵေႃႈမီး။ တႃႈယိူင်းမၢႆၸူဝ်ႊၶၢဝ်းယၢဝ်း ဢၼ်တေၸၢင်ႊႁိုင်ပဵၼ်ဢၢၼ်ႇႁူဝ်ပီႊမၼ်းၼႆၵေႃႈ  မီး ယူႇယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈ တႃႈယိူင်းမၢႆၸိူဝ်းဢၼ်ၶၢဝ်းပွတ်း၊ ၶၢဝ်းၵၢင်ၶၢဝ်းႁၢတ်ႈၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်လီတဵမ်ထူၼ်ႈလႆႈယူႇၼႆ ၵေႃႈ တႃႈယိူင်းမၢႆၸူဝ်ႊၶၢဝ်းယၢဝ်းၼႆၵေႃႈ ၸၢင်ႊပဵၼ်လီတဵမ်ထူၼ်ႈလႆႈယူႇ  ဢမ်ႇႁၢင်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈလႆႈ တၢင်းပဵၼ်လီ တဵမ်ထူၼ်ႈတီႈ    တႃႈယိူင်းမၢႆယဝ်ႉၼႆတႄႉ   လွင်ႈယုမ်ႇယမ်ၼႆႉ   လႆႈတိူဝ်းသေၶိုၼ်ႈသင်ႉမႃး     လိူဝ်မႃးယူႇယဝ်ႉ။

ၶေႃႈမၢႆၶေႃႈၵႅမ်းၸိူဝ်းဢၼ်ပဵၼ်ၶေႃႈမုၼ်းမႃး တီႈၼိူဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉၶဝ်ၸမ်း မၼ်းပဵၼ်တႃႇဢွင်ႇ မၢၼ်ၢ ပုၼ်ႈၵူၼ်း ၸိူဝ်း တီႈမုင်ႉႁေႃႁိူၼ်းၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပဵၼ်မၢႆတွင်းၼႂ်းပပ်ႉဢွၼ်ႇ ဢၼ်ၸီႉၸႅင်ႈၼႄပၼ်ဝႆႉ လၢႆးတၢင်းပၼ်တၢင်း ၸွၺ်ႈဝူၼ်ႉႁၼ်ဢိူဝ်ႈ၊ ပဵၼ်ပပ်ႉဢွၼ်ႇဢၼ်ၼိူင်ႈ ဢၼ်ၵဝ်ၶႃႈလႆႈလူႁၼ်သေ ႁႂ်ႈပဵၼ်ပႃးတႃႇသူၸဝ်ႈၶႆႈၸႂ်ဢဝ် ၼၼ်ႉဢိူဝ်ႈ။ ၶႆႈၸႂ်တူၺ်းလူး။ လွင်ႈတၢင်းဢၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉၼႆႉ မၼ်းၵွၺ်းၶဝ်ႈတၢင်းတိုဝ်းတႃႇ ၸိူဝ်းမုင်ႉႁေႃႁိူၼ်း ၶဝ်ၵွၺ်းဢမ်ႇၵႃးသႄႈ။ မၼ်းပဵၼ်လီလႆႈတႃႇၵူႊမူႇမုၵ်ႉၸုမ်း ၸိူဝ်းၵူၼ်းႁဝ်းလႆႈဢိူဝ်ႈ။ ပဵၼ်တႃႇၵၢၼ်ငၢၼ်းၵူႊဢၼ် ဢၼ် ၊ ပဵၼ်ၶေႃႈဢၼ်လူဝ်ႇဝႆႉ (သႃႊဝႆႉ) တႃႇၵၢၼ်ငၢၼ်းၵူႊၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးၶိုၼ်ႈသင်ႉသေဝႃႈထႅင်ႈတႄႉ တေႃႈတႃႇၸိုင်ႈမိူင်းၼႂ်းငမ်းၼႆ ၵေႃႈ       ပဵၼ်ၶေႃႈမၢႆၵၢၼ်ၸိူဝ်းလမ်ႇလွင်ႈဝႆႉၼၼ်ႉယူႇၵွၼ်ႇယဝ်ႉၼႆ   ၶႂ်ႈဝႃႈၼင်ႇၼႆ။

ပေႃးၼႆသင်ဝႃႈတႃႇတႆးလူးၼႆ   သမ်ႉတေဝႃႈႁိုဝ်။

ၸွင်ႇတႆးမီးမုင်ႉႁေႃတေႃႁိူၼ်း၊ ၸွင်ႇတႆးမီးမၢၼ်ႈသူၼ်ဝၢၼ်ႈမိူင်း၊ ၸွင်ႇတႆးမီးၵၢၼ်ငၢၼ်းၽႂ်ႇသၢင်ႈ ဢၢင်ႈဢၢၼ်းယိူင်းမၢႆ   ႁဵတ်းၼႆႁဵတ်းၼႆ    ထၢမ်ထၢမ်တွပ်ႇတွပ်ႇၵႂႃႇယူႇပေႃးၼႆ - တႄႉ- တႄႉ - တႄႉ-လိၵ်ႈဢွၼ်ႇႁူဝ်ၼႆႉ ပဵၼ် …………… ယဝ်ႉ။

လုင်းၸၢႆးၾႃႈ ( ၵဵပ်းႁွမ်တွမ်ႊတႅမ်ႈ)

*(႑႓:႒႐) ၸၼ် ႐႒.႐႘.႒႐႒႑ (လ.တ.လ - တ.လ.ၽ) – (႙)

← လိုၼ်း · လမ်းၼႂ်း · ထႅင်ႈ →