ပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး SSPP/SSA

Shan State Army (SSPP/SSA) ပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး

တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (မၢၼ်ႊ- ရှမ်းပြည်တပ်မတော်-မြောက်ပိုင်း၊ ၸိုဝ်ႈပွတ်း SSA ဢမ်ႇၼၼ် SSPP/SSA) ဢၼ်ၵူၼ်းႁူႉၸၵ်းၼမ် ဝႃႈပဵၼ် တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး ပွတ်းႁွင်ႇ (SSA/SR-[a] or Shan ဢမ်ႇၼၼ် တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး ၼႃႈလိၼ်ၶိုၵ်ႉတွၼ်း 3 (SSA/SR-3) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸၢဝ်းတႆးဢၼ်မီးၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႊယဝ်ႉ။ ပဵၼ်ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ ပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး (SSPP) ယဝ်ႉ။

ပိုၼ်းလင်တပ်ႉၸုမ်းပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး

တပ်ႉသိုၵ်း ၸိုင်ႈတႆးၼႆႉ ၵေႃႈတင်ႈမႃး မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႈ 24/04/1964 သေ ပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆ (Shan State Progress Party) ၼႆႉၵေႃႇတင်ႈမၢးမိူဝ်ႈပီႊ 1971 ပဵၼ် ပိၵ်ႇၵၢၼ်မိူင်းၶွင်ႈ SSA ၸပ်ႉသိုၵ်း ၸိုင်ႈတႆးယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီႊ 1989 ၼၼ်ႉ ပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး (SSPP) လႆႈဢုပ်ဢူဝ်းၵၼ်တင်းၶွင်ႇသီႇငမ်းယဵၼ်လႄႈ ၵၢၼ်ပူၵ်းပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းသေ လူင်းလၢႆးမိုဝ်းၵိုတ်းတိုၵ်း မိူဝ်ႈပီႊ 1989 သေၸင်ႇလႆႈ တၢင်ႉတႅၵ်ႈ သုၼ်ႇဢုပ်ႉပိူင်ႉႁင်းတူဝ်ၵဝ်ႇ တႃႇၼႃႈလိၼ်ႈၽၢႆႇတႂ်ႈလွင်ႈၵုမ်းၵမ် လႄႈၸင်ႇ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇမႃးၼႃႈတီႈၶိုၵ်ႉတွၼ်း 3တီႈ ၼႂ်းမိူင်းတႆးၼႆႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ ဝဵင်းၼမ်ႉၶမ်း၊ ဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ဝဵင်းသီႇပေႃႇ၊ ဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄး၊ ဝဵင်းမိူင်းသူႈ၊ ဝဵင်းတၢင်ႉယၢၼ်း၊ ဝဵင်းမိူင်းယႆ၊ ဝဵင်းၵေးသီး လႄႈ ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ တၢင်းယႂ်ႇၶွင်ႈၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇမိူဝ်ႈ ၼၼ်ႉ မီးၵူၼ်းသိုၵ်း 4000ပၢႆယဝ်ႉ။ လူင်းလၢႆးမိုဝ်းၵိုတ်းတိုၵ်းယဝ်ႉသေတႃႉၵေႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႊတိုၵ်ႉသိုပ်ႇ လေႃႇတိုၵ်းယူႇ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈတပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (SSPP) ယူႇယဝ်ႉ။

တပ်ႉသိုၵ်းပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး SSPP ၼႆႉ ဢမ်ႇမိူၼ် တပ်ႉသိုၵ်းတႆးတၢင်ႇၸုမ်းဢၼ် ၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇၵႂႃႇၼၼ်ႉ သေ တိူဝ်းမီးလွင်ႈငုပ်ႉငီႇၵၼ်တင်း လူင်ပွင်ႊၸိုင်ႈသေတႃႉၵေႃႈ မိူဝ်ႈပီႊ 2005 ၼၼ်ႉ ၶဝ်ပွၺ်ႈၽႃႈပႅတ်ႈငဝ်ႈပိုၼ်ႉၶဝ် တႅၼ်းတီႈတေ ဝၢင်းၶိူင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃးပွၵ်ႈၼိူင်ႈ လူင်ပွင်ႊၸိုင်ႈမၢၼ်ႊ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈတပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (SSPP) ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းတပ်ႉၵႅတ်ႇၶႄလႅၼ်လိၼ်ၸၢပ်ႈယဝ်ႉ။ လႆႈႁူႉဝႃႈ ၼႂ်း3တပ်ႉၵွင်ၼႆႉ 2တပ်ႉၽွမ်ႉၸႂ်တႃႇတေၶဝ်ႈပဵၼ်တပ်ႉပႂ်ႉ လႅၼ်လိၼ်ၸၢပ်ႈသေ ထႅင်ႈ တပ်ႉၼိူင်ႈသမ်ႉဢမ်ႇၽွမ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ၵၢၼ်ၶိုၼ်းပဵၼ် ပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းသိူဝ်

မိူဝ်ႈပီႊ 2014 ၼၼ်ႉ ၸုမ်းၶိုၼ်းပဵၼ်ၶိုၼ်းလွင်ႈၽိတ်းၽႅၵ်ႇၵၼ် လူၺ်ႈ ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႊ ၼႂ်း ဝဵင်းၵႄးသီးမၢၼ်ႈသမ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ်ငဝ်ႈပိုၼ်ႉ SSPP/SSA ဝၢၼ်ႈႁၢႆးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

မိူဝ်ႈပီႊ 2015လိူၼ် 10 ဝၼ်းထီႈ 6 ၼႆႉ ဢွင်ႈတီႈတီႈမိူဝ်းတႆးပွတ်းၵၢင်ၼႆႉ လႆႈထုၵ်ႇၺႃး တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႊ ႁႅင်းယႂ်ႇ 20တပ်ႉ ၶဝ်ႈတိုၵ်းယဝ်ႉ။ တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႊၶႆႈလႆႈ ၼႃႈတီႈ ၵိုတ်းတိုၵ်း ၼႂ်းမိူင်းတႆး ၼင်ႇ ဝဵင်းၵေးသီး၊ မိူင်းၼွင်၊ မိူင်းသူႈ လႄႈ တၢင်ႉယၢၼ်း သေ ၸႂ်ႉတိုဝ်းၶိူင်ႈလၢၵ်ႈၼၢၵ်ႈ ႁိူဝ်းဝိၼ်သိုၵ်း၊ ႁိူဝ်းမိၼ်ႁႄႇလီႇၶွပ်ႇတႃႇ ယိုဝ်း ၵူၼ်းၸိူဝ်း ယူႇၸွမ်းၼႃႈလိၼ်ယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပၢင်တိုၵ်းဢၼ်ၼႆႉသေ တႆး၊ တဢၢင်း၊ လီသေႃး လႄႈလႃးႁူႇ ၶဝ်ၵူၼ်းႁူဝ်ႁဵင်မၼ်းလႆႈ ဢွၵ်ႇပၢႆႊပႅတ်ႈတီႈယူႇၶဝ်သေ ၵိုတ်ႈပဵၼ်မႃးလွင်ႈၶွင်ႈၶမ် ၵၢၼ်ၵူၼ်းမႃးယဝ်ႉ။

2021-2026 ပၢင်တိုၵ်းၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႊ

မိူဝ်ႈ 2023 လိူၼ် 9 ဝၼ်းထီႈ 30 ၼၼ်ႉ SSPP/SSA ပိုၼ်ႊၽၢဝ်ႇငမ်းယဵၼ်ၸူဝ်ႊၵႅပ်ႉ တင်းတုမ်း Shan State Army (RCSS) ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး၊ လူၺ်ႈ ပႃႇတီႈမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး SSPP/SSA လၢတ်ႈဝႃႈၶဝ်ဢၢၼ်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵၼ်မိူဝ်းၼႃႈၼႆယဝ်ႉ။

မိူဝ်ႈ လိူၼ်3 ဝၼ်းထီႈ 3ၼၼ်ႉ ၵႅမ်ႁူဝ်ပႃႇတီႈပဝ်ႈမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး SSPP/SSA ပိုၼ်ႊၽၢဝ်ႇဝႃႈ ၶဝ်လႄႈ တပ်ႉသိုၵ်းၶသ် ဢၼ်ပဵၼ် ၸပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး တေၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ၼႂ်းၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉလႄႈ ၵၢၼ်ၵႄႈလိတ်ႈလွင်ႈၶွင်ႈၶမ်ၵၢၼ် မိူင်းၼႆႉ ဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈလိူၼ် 5 ဝၼ်းထီႈ 5ၼၼ်ႉ ၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ ၶိုၼ်းထွၼ်ၶိုၼ်းၶေႃႈၵႂၢမ်းမၼ်း သေ လၢတ်ႈဝႃႈၶေႃႈတႅပ်းတတ်းတႃႇပိုၼ်ႊၽၢဝ်ႇႁဵတ်းပၢင်တိုၵ်းတႃႇ ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႊၼၼ်ႉဢမ်ႇႁဵတ်းယဝ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။

ၸုမ်းပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး ထုၵ်ႉထတ်းထွင်လွင်ႈ ၶဝ်ၵုမ်းၶင်ဝႆႉ ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း သေတဵၵ်းတဵင်ႈသွၼ်ပၼ် လၢႆးယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ တေႃႇထိုင် လုၵ်ႈၸၢႆးၶဝ်ၼိူင်ႈမုင်ႉႁေႃႁိူၼ်းလႂ်ၼိူင်ႈၵေႃႉ မႃးၶဝ်ႈၼႂ်းတပ်ႉၸုမ်းၶဝ်ၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ။

ၸွမ်းၼင်ႇၶၢဝ်ႇ BBC Burmese ဢွၵ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉ ၸုမ်း SSA-N ၶဝ်လႆႈႁႄႉႁမ်ႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႊ ၼႂ်းဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ မိူဝ်ႈၽွင်း ပၢင်တိုၵ်းမိူဝ်ႈ လိူၼ် 8ပီႊ 2026ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပႅတ်ႉသမ်ႉဝႃႉ ၶဝ်ၶဝ်ႈႁူမ်ႈၸွမ်း တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႊ ဢၼ်မီးၽၢႆႇ တႂ်ႈ ၵုမ်းၵမ်လူင်ပွင်ႊၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႊ သေတႃႉ တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႊလၢႆးငၢၼ်းဝႃႈ ႁိူၼ်းဢၼ် SSA-N ၶဝ်လႆႈယူသဝ်းၼၼ်ႉ လႆႈၽဝ်ႈပႅတ်ႈ လူၺ်ႈ တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႊ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

မုၵ်ႉၸုမ်း

မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း ၸုမ်းပႃႇတီႈမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး SSPP/SSA မီးတပ်ႉၸုမ်း 3တပ်ႉ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ် တပ်ႉၸုမ်း 1၊ တပ်ႉၸုမ်း 3 လႄႈ တပ်ႉၸုမ်း 7 ၵူၺ်းၵေႃႈ တပ်ႉၸုမ်း 3 လႄႈ တပ်ႉၸုမ်း 7ဝၢင်းၶိူင်ႈၵႂႃႇမိူဝ်ႈ ပီႊ2009ယဝ်ႉ။

တီႈဢၢင်ႈဢိင်

Shan State Army (SSPP). (n.d.). In Wikipedia. https://en.wikipedia.org/wiki/Shan_State_Army_(SSPP)

[[Category:Politics]]

[[Category:ပၢႆးမိူင်း]]