တပ်ႉသိုၵ်းပူတ်းပွၺ်ႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈယၢင်းၽိူၵ်ႇ

တပ်ႉသိုၵ်းပူတ်းပွၺ်ႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈယၢင်းၽိူၵ်ႇ (Karen National Liberation Army)

တပ်ႉသိုၵ်းပူတ်းပွၺ်ႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈယၢင်းၽိူၵ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ၸုမ်းတပ်ႉသိုၵ်းဢၼ်ၽႄမႃးတီႈ ႁူမ်ႈတုမ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈယၢင်းၽိူၵ်ႇၼၼ်ႉသေ ပဵၼ်ၸုမ်းဢၼ် တေႃႇသူႈတေႃႇ ၵၢၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇႁင်းၶေႃ တွၼ်ႊတႃႇ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းယၢင်းၽိူၵ်ႇၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸုမ်း (KNLA)ၶဝ်ၼႆႉ လႆႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းတေႃးၵၼ် တင်းမၢၼ်ႊမႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈ 1949 တေႃႇထိုင် 1960ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ပေႃးဢဝ်ၵၢၼ်ၶၢတ်ႈလၢမ်းမိူဝ်ႈ 1970ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းသိုၵ်ႉမီး 10000၊ မိူဝ်ႈ 1980 မႃးသမ်ႉ ပဵၼ်ၵႂႃႇ 20000 ၵေႃႉ၊ မိူဝ်ႈ2001 ၼၼ်ႉသမ်ႉ 30000ၵေႃႉ၊ 2006 ၼၼ်ႉသမ်ႉ 50000ၵေႃႉ၊ 2012 သမ်ႉ 60000ၵေႃႉ လႄႈ မိူဝ်ႈ 2014ၼၼ်ႉသမ်ႉ မီးၵႂႃႇ7000ၼႆပိူင်းၼႄဝႆႉၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈႁူဝ်ႁုပ်ႈ 2021ၼၼ်ႉၸိုင် ၸုမ်းသိုၵ်း ယၢင်းၽိူၵ်ႇၶဝ်ၼႆႉ လႆႈမီးမႃးတေႃႇထိုင် 15000ၵေႃႉၼႆ မီးၵၢၼ်ၶၢတ်ႈလၢမ်းၸိူင်ႉၼႆထႅင်ႈယဝ်ႉ။ တပ်ႉသိုၵ်းၼႆႉ လႆႈၸႅၵ်ႇပဵၼ် 7တပ်ႉၵွင်လႄႈ တပ်ႉၸုမ်း ၶိုၵ်ႉတွၼ်း ဢၼ် ဝႆႉဝႆႉ တႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်ၶိုၵ်ႉတွၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ပိုၼ်းဝၼ်းလင်

မိူဝ်ႈၽွင်းမိူင်းမၢၼ်ႊ လႆႈလွတ်ႈလႅဝ်းၵွၼ်းၶေႃ တီႈဢိင်းၵလဵတ်ႈ မိူဝ်ႈ 1948 ၼၼ်ႉ လႆႈမီးလွင်ႈၶဵင်ႈၶႅင်ၵၼ် ၼႂ်းၵႄႈ တူင်ႇဝူင်းၵူဝ်းၵၢင်ႉလႄႈ ၵူၼ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႊၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၶိူဝ်းႇ ယၢင်းၽိူၵ်ႇဢၼ် ယူႇတၢင်းၸၢၼ်းၵမ်ႈၽွင်ႈသမ်ႉ ႁႃလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃသေ ၵမ်ႈၽွင်ႈသမ်ႉ ၶတ်းၸႂ်ယူႇၸွမ်း ၵၼ်ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႊၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵွၼ်ႇပႆႇပဵၼ်မႃး ၸုမ်းသိုၵ်းပူတ်းပွၺ်ႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ယၢင်းၽိူၵ်ႇၼၼ်ႉ လႆႈမီးမႃးၸုမ်းဢၼ်ၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉၵင်ႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းယၢင်းၽိူၵ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸုမ်းၼႆႉ ပဵၼ်တွၼ်ႊတႃႇတေၵႅတ်ႇၶႄပၼ် တူင်ႇၵူၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းယၢင်းၽိူၵ်ႇ လႄႈ ၽွၼ်းလီၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီးၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈ 1947ၼၼ်ႉ ပဵၼ် ၸုမ်းသိုၵ်းတွၼ်းတႃႇ ယၢင်းၽိူၵ်ႇယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းသိုၵ်းဢၼ် မီးၼႂ်းၸုမ်းၼၼ်ႉ ၵမ်ႈၼမ်ၼႆႉပဵၼ် ၵူၼ်းဢၼ်ႁၢပ်ႇၵၢၼ်သိုၵ်းၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႊ မိူဝ်ႈမီးပႃႈတႂ်ႈ ဢၢင်းၵိတ်ႉၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

1949ဢွၼ်ၼႃႈၼၼ်ႉ ၼႆၸိုင် လူင်ပွင်ႊၸိုင်ႈမၢၼ်ႊၼႆႉ လႆႈတီႉၺွပ်းၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် တပ်းသိုၵ်ႉ ယၢင်းၽိုၵ်ႇဢၼ် မီးၸိုဝ်ႈႁွင်ႉဝႃႈ ၸဝ်ႈသိုၵ်း(Gen. Smith Dun)(သမိတ်ႉတုၼ်း)သေ ဢဝ်ၼေႇဝိၼ်းမႃးတၢင်တီႈဢွင်ႈတီႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းယၢင်းၽိူၵ်ႇ ဢၼ်ယူႇၸွမ်းတီႈၼႂ်းဝဵင်း တႃႈၵုင်ႈၼၼ်ႉ ၺႃးတိုၵ်းတေႃးလႄႈ ၸုမ်းႁဵတ်းၵၢၼ်မိူင်းၵူၼ်းယၢင်းၽိူၵ်ႇၶဝ်ၵေႃႈ ထုၵ်ႇၺႃႈတီႉၺွပ်း။ ယွၼ်ႉလွင်ႈတၢင်းၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈ ၸုမ်းႁူမ်ႇလူမ်ႈယၢင်းၽိူၵ်ႇၶဝ် ၸင်ႇဝႃႈ တေယိုပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇသေ တိုၵ်းတေႃးၶိုၼ်းၼႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႆႈတႄႇပဵၼ် မႃး သိုၵ်းၼႂ်းမိူင်းဢၼ် ယိၼ်းယၢဝ်းသေပိူၼ်ႈ ၼႂ်းလူၵ်ႈလုမ်ႈၽႃႉၼႆႉယဝ်ႉ။

မိူဝ်ႈတင်ႈတႄႇပဵၼ် ၵၢင်တိုၵ်းမႃးၼၼ်ႉ တပ်းသိုၵ်ႈယၢင်းၽိူၵ်ႇၶဝ်ၼႆႉ တိုၵ်းတေႃး ဝဵင်းလိူဝ်ႇဢိၵ်ႇပႃး ဝၢၼ်ႈတင်းၼမ်တင်းလၢႆ တီႈပွတ်းႁွင်ႇမိူင်းမၢၼ်ႊလႄႈ ထိုင်ၵႂႃႇတီႈ ဝဵင်းဢိၼ်းသဵင်ႇ(Insein) ႁိမ်းၸမ်တႃႈၵုင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ တႃႇတေလႆႈလွင်ႈၵမ်ႉထႅမ် ၶိူင်ႈယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၼၼ်ႉ သမ်ႉဢမ်ႇ မီးၾင်ႇၼမ်ႉလႄႈ ၸုမ်းသိုၵ်းယၢင်းၽိူၵ်ႇၶဝ် ၵေႃႈလႆႈထွၺ်ဢွၵ်ႇၵႂႃႇတၢင်း ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇမိူင်းမၢၼ်ႊမႃးယူႇယဝ်ႉ။

ၵၢၼ်ၵေႃႇတင်း တပ်ႉသိုၵ်းပူတ်းပွၺ်ႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈယၢင်းၽိူၵ်ႇ

မိူဝ်ႈ 1967 ၼၼ်ႉ ပႃႇတီႇၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈယၢင်းၽိူၵ်ႇ တႄႇလႅၵ်ႈလၢႆႊႁဵတ်းသိုၵ်းသေ ထွၼ်တူဝ်ဢွၵ်ႇ တီႈၽၢင်ႇ ဢႄႇယႃႇဝတီႇသေ မိူဝ်ႈပီႊ 1976 ၼၼ်ႉ လႅၵ်ႈလၢႆႈပေႃႇလသီႇ တႃႇတေပဵၼ် ၸေႊမိူင်းလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃၼၼ်ႉသေ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းၸုမ်း ဢူၺ်းလီမႂ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ်ၸုမ်းတီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸုမ်းဢူၺ်းလီပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း ဢၼ် ယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၼႆႉ ၵမ်ႉထႅမ်ပၼ် မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႊၾႅတ်ႇတရႄႇ မိူင်းမၢၼ်ႊယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၶၢဝ်းယၢမ်းၼႆႉ ၶွင်ႇသီႇပူတ်းပွၺ်ႇ ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈယၢင်းၽိူၵ်ႇ လႆႈၶွတ်ႇၽွတ်ႈပဵၼ် ၸုမ်းၽွင်းငမ်းၶိုၵ်ႉၶၵ်ႉမႂ်ႇ ဢၼ်ၸုမ်း KNUၶဝ်ၵေႃႇတင်ႈမႃး ၸုမ်းတပ်ႉသိုၵ်းပူတ်းပွၺ်ႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈယၢင်းၽိူၵ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ထိုင်မႃးပီႊ 1970 ၼၼ်ႉ တပ်ႉသိုၵ်းယၢင်းၽိူၵ်ႇ KNLA လႆႈၶိုၼ်းၽွတ်ႈတင်ႈပဵၼ် 7 တပ်ႉၸုမ်း လႄႈ တပ်ႉၸုမ်းၶိုၵ်ႉတွၼ်းထႅင်ႈဢၼ် ပူဝ်ႇမျႃႉ ပဵၼ်ၽူႈၵွၼ်းတပ်ႉသုၼ်ႇတူဝ်။ တပ်ႉၸုမ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ဢသ်သိုၵ်း KNLA ႁူမ်ႈၵၼ်တင်း သိုၵ်းၵူၼ်းမိူင်း KNDO ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၼႂ်းၼႃႈလိၼ် တပ်ႉၸုမ်း ၽႂ်မၼ်းသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈသိုၵ်း KNLAဢၼ်မီးၵွင်ႈၵၢင်ႇလီလႄႈ ၵူၼ်းသိုၵ်းမီးထိုင်မႃး 10000 ၼႆႉၶၼ်ၶၼ် ဝႆးဝႆးယူႇယဝ်ႉ။

1990 – 2010

မိူဝ်ႈပီႊ 1994ၼၼ်ႉ ၸုမ်းသိုၵ်းပုတ်ႉထ ၼႂ်းသိုၵ်းယၢင်း KNLA ၸုမ်းၼိူင်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ ၸုမ်းယၢင်း KNLA ၼႆႉၵူၼ်းၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇၶဝ် ၽွင်းငမ်းဝႆႉ ဢမ်ႇၽဵင်ႇပဵင်းၼႆသေ ၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇၸုမ်း ယင်း KNLAသေ ၶွတ်ႇၽွတ်ႈတပ်ႉမႂ်ႇ DKBAသေ ဢမ်ႇႁိုင်သင် ၸင်ႇလႆႈၸတ်းႁဵတ်း ပၢင်ၵိုတ်းတိုၵ်း တင်းလူင်ပွင်ႊၸိုင်ႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႊယဝ်ႉ။

မိူဝ်ႈပီႊ 1995 ၼၼ်ႉ KNLAလႆႈသုမ်း ၵူတ်ႉၶၢႆလႄႈ မျႃႉဝတီႇ တီႈ DKBA၊ လွင်ႈၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၶွၼ်ႇၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ လႅၼ်လိၼ် KNLAလူတ်းယွမ်းလူင်းတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။

ၸုမ်းဢၼ်ႁွင်ႉတူဝ်ၵဝ်ႇဝႃႈ ၶွင်ႇသီႇငမ်းယဵၼ်KNU/ KNLA ဢၼ်ၽူႈၵွၼ်းတပ်ႉ ၸုမ်း7ၵဝ်ႇ KNLA ၸဝ်ႈသိုၵ်းလူင် ထေးမၢဝ်ႇ(ထဵင်ႇမေႃႇ) ဢွၼ်ႁူဝ် ၼၼ်ႉ လႆႈၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇ KNLA မိူဝ်ႈလိူၼ် ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 2007သေ ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်း လွင်ႈငမ်ႈယဵၼ် ဢိၵ်ႇပႃး လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆ ၵိုတ်းတိုၵ်းၵၼ်တင်း ၶွမ်ႊမတီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႊယဝ်ႉ။

မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 14 February 2008 (Padoh Maha Sha Lah Phan) ၽူႈၼမ်းၼႂ်းလူင် KNU ထုၵ်ႇၶႃႈႁႅမ်တၢႆ တီႈမိူင်းထႆး။

မိူဝ်းဝၼ်းထီႈ 13/05/2009 ၽူႈမီးၸၼ်ႉ ၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႊ ၸဝ်ႈသိုၵ်းလူင်၊ ၵေႃႇမျႃႉ ထုၵ်ႇသိုၵ်းယၢင်း KNLA ၶႃႈႁႅမ်တၢႆ။ မၼ်းယၢမ်ႈပဵၼ် ၽူႈၵွၼ်းတပ်ႉၵွင် ၾၢႆႇပွင်ၵၢၼ်သိုၵ်း မၢႆ5မႃး။ ထိုင်မႃး လိူၼ်ၼႃႈ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႈ 19လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇၼၼ်ႉ သိုၵ်း DKBA ၶဝ်တႄႇၶဝ်ႈတိုၵ်ႈ ငဝ်ႈငုၼ်း KNLAတပ်ႉၸုမ်း7 သေ ဝႆးၼၼ်ႉ ၶဝ်သိမ်းလႆႈမိူဝ်ႈဝၼ်းထီႈ 23လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

2010- တေႃႇထိုင်မိူဝ်ႈလဵဝ်

ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 2010 ၼႆႉ ဝၢႆးသေ ပိုၼ်ႊၽၢဝ်ႇဝႃႈ တေဢဝ် DKBA ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းတပ်ႉပႂ်ႉလႅၼ် လိၼ် လူင်ပွင်ႊၸိုင်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႊၼႆႉသေ ၵူၼ်းသိုၵ်း တပ်ႉသိုၵ်းယၢင်းၽိူၵ်ႇတီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇ လႅၼ်ႈပၢႆႊၵႂႃႇၸူး တပ်ႉသိုၵ်းယၢင်းၽိူၵ်ႇ ဢမ်ႇၼၼ် ပၢႆးၶဝ်ႈမိူင်းထႆးၼမ်မႃးတိၵ်းတိၵ်း။ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းၼၼ်ႉ ၸုမ်း DKBA ၼႆႉ ပဵၼ်ဢူၺ်းလီၵၼ်တင်း တပ်ႉသိုၵ်းလူင်ပွင်ႊၸိုင်ႈသေတႃႉ ပိူင်ႈၵၼ်တင်း တပ်ႉသိုၵ်းလူင်ပွင်ႊၸိုင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

မိူဝ်ႈလိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပိူဝ်ႇ 2010 ဝၢႆးပၢင်လိူၵ်ႈတင်း 2010 ၼၼ်ႉ တပ်ႉသိုၵ်းတီႇမိူဝ်ႇၶရေႇၸီႇၽၢႆႇႁွင်ႇ ၵမ်ႈၼမ်လႆႈထုၵ်ႇမၢပ်ႇၼေးဝႃႈ လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉသေ ၶိုၼ်ႈႁူမ်ႈၵၼ်တင်းတပ်ႉသိုၵ်းယၢင်း KNLA သေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်တင်း တပ်ႉသိုၵ်းၸွမ်ၸိုင်ႈယႂ်ႇမႃး။ တပ်ႉသိုၵ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉသွင်ၸုမ်းၼႆႉ လႆႈႁဵတ်းဢူၺ်းလီၵၼ်ဝႆႉ ဢွၼ်တၢင်းဢၼ် လူင်ပွင်ႊၸိုင်ႈသိုၵ်း တေၸၢင်ႊၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉ ၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ၸုမ်း KNLA ဢိၵ်ႇတင်းၸုမ်း KNU ၶဝ် လႆႈလူင်းလၢႆးမိုဝ်း လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႇၵိုတ်းတိုၵ်း ပတ်းပိုၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်း တင်းလူင်ပွင်ႊၸိုင်ႈမိူင်းမၢၼ်ႊ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႈ 15/ 10/ 2015 ဢိၵ်ႇပႃးၸုမ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ လၢႆ လၢႆၸုမ်းယဝ်ႉ။

မိူဝ်ႈလိူၼ်သႅပ်ႈထႅမ်ႇပိူဝ်ႈ 2016 ၼၼ်ႉ သိုၵ်းယၢင်းKNLAတႄႇ ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်တင်း လုၵ်ႈၸုမ်း တပ်ႉသိုၵ်းပူတ်းပွၺ်ႇ ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈမွတ်း (MNLA) ဢၼ်ပဵၼ်ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ ပႃႇတီႇမိူင်းမွၼ်းမႂ်ႇ( NMAP)ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ တၼိၼ်းတႃႇယီႇ။ KNU လႄႈ NMSPတင်းသွင်ၸုမ်းၼႆႉ မိူဝ်ႈပဵၼ်ပၢင် တိုၵ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၸုမ်းလူင်းလၢႆးမိုဝ်း လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆၵၢၼ်ၵိုတ်းယိုတ်းပတ်းပိုၼ်ႉတူဝ်ႈမိူင်း (NCA)ဝႆႉ။ မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႈ 14/03/2018ၼၼ်ႉ လႆႈၵိုတ်းတိုၵ်းၵၼ် ၸူဝ်ႊၶၢဝ်း သွင်ၸုမ်းယဝ်ႉ။

မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႈ 27 ဢေႇပရိူဝ်ႇ 2021 ၼၼ်ႉၵေႃႈ KNLA သိမ်းလႆႈ တပ်ႉပၢင်သဝ်း တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႊ ဢၼ် မီးၸွမ်းသၢပ်ႇမႄႈၼမ်ႉ သႃႇလဝိၼ်း(salween) ဢၼ် တိတ်းၸပ်းၵၼ် တင်းၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်းမႄႈ သၢမ်လႅပ်ႈ မိူင်းထႆးၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းမိူင်းၽၢႆႇလႅၼ်လိၼ်ထႆး ၵေႃႉၼိူင်ႈလႆႈမၢတ်ႇၸဵပ်းယွၼ်ႇ မၢၵ်ႇၵွင်ႈ ဢၼ်လႅၼ်ႈ ပၢႆႈၽွင်ႈပၢင်တိုၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 9 သႅပ်ႉတိၼ်ႉပိူဝ်ႇ 2021 ၼၼ်ႉ တပ်ႉၸုမ်း3လႄႈ 5ၶွင် KNLA သိမ်းဢဝ် တပ်ႉပၢင်သသ်း တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႊ ဢၼ် မီးတီႈ ဝဵင်းၵျေႃႇၵျီႇ ၸႄႈတွၼ်ႈပႃႇၵိူဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

မိူဝ်ႈဝၼ်းထီႉ 21/11/2025ၼၼ်ႉ တပ်ႉသိုၵ်းKNLA ၶဝ်ႈၵူတ်ႇထတ်း ႁူင်းႁေႃ ဢၼ်ထၢင်ႇ ထိူမ်ဝႃႈ ပဵၼ်ႁူင်းၵၢၼ် လႅၼ်ငိုၼ်း ဢၼ်တပ်ႉသိုၵ်း တီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇ ယၢင်းၽိူၵ်ႇႁွင်ႇပႂ်ႉဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းလွၵ်ႈမိူင်း 2000ၵေႃႉ လႆႈထုၵ်ႇၵုမ်းၶင်ဝႆႉသေ ၼပ်ႉႁူဝ်ပၢၵ်ႇ လႆႈမွပ်ႈပၼ် ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈထႆး ၼႆယဝ်ႉ။ ၽူႈမီးပုၼ်းၽွၼ်း KNUၶဝ် တုၵ်း ထွၼ်းႁႂ်းၸၼ်ႉလုမ်ႈၾႃႉ ႁူမ်ႈမိုဝ်းၵၼ် ၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉ ႁူင်းၵၢၼ်လၼ်လႅင် ငိုၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ၽူႈၽႂ်ႇသၢင်ႈ(volunteers)

ၽူႈၽႂ်ႇၶေႃႁၢပ်ႇသၢင်ႈ ၼွၵ်ႈမိူင်း

ၵူၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်းတင်းၼမ် လႆႈၵႂႃႇတိုၵ်းတေႃးတေႃႇ KNLA ၼၼ်ႉ တေပႃး မိူင်းၼင်ႇ ၾရင်ႇသဵတ်ႈ၊ ဢၼ်ပဵၼ် ၵူၼ်းသိုၵ်းၵဝ်ႇ SAS မိူင်းဢေႃးသထရေးလျႃးၼၼ်ႉ ယၢမ်ႈတိုၵ်းသိုၵ်း KNLA သေဝၢႆးၼၼ်ႉ လႆႈထုၵ်ႇတီႉၺွပ်း တီႈမိူင်း ဢေႃးသထရေးလျႃး ယွၼ်ႉမၼ်းၶတ်းၸႂ်လၵ်ႉငိုၼ်း တႃႇၵမ်ႉၸွၺ်ႈငိုၼ်းၵွင်ၵၢင် KNLAၼႆယဝ်ႉ။

ၽူႈၽႂ်ႇၶေႃ ႁၢပ်ႇသၢင်ႈ မူႇသလိမ်ႇ

ဝၢႆးသေ လွင်ႈသၢၼ်ၶတ်းမူႇသလိမ်ႇ ပဵၼ်မႃး တီႈၸေႊမိူင်းမွၼ်း မိူဝ်ႈလိူၼ် ဢေႃးၵၢတ်ႉ ပီႊ 1983 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ၵူၼ်းပၢႆႊၽေးၶဝ် ၶွတ်ႇၽွတ်ႈၸုမ်းပူတ်းပွၺ်ႇ မူႇသလိမ်ႇၵူတ်ႉၶၢႆၼႆယဝ်ႉ။ ၸွမ်းၼင်ႇ ၶၢဝ်ႇငၢဝ်း CIA ဢွၵ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉ ၸုမ်းသိုၵ်း SLORCၶဝ် ၼေးဝႃႈၸုမ်း KMLFၶဝ် ၶႃႈႁႅမ်တၢႆၵူၼ်းမိူင်း ဝဵင်းၵျိမ်ႇမျိၼ်ႉ မိူင်းယၢင်းလႅင် မိူဝ်ႈလိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇ 1983လႄႈ လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ 1984ၼႆယဝ်ႉ။ လွင်ႈၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇ ၼႂ်းၵႄႈၸုမ်း Sunni လႄႈ Shia ၼၼ်ႉႁဵတ်းႁႂ်ႈလႆႈ ၵေႃႈတင်ႈ တပ်ႉသိုၵ်းပူတ်းပွၺ်ႇ မူႇသလိမ်ႇ မိူင်းမၢၼ်ႊတင်းမူတ်း မိူဝ်ႈပီႊ 1985ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

တီႈဢၢင်ႈဢိင်

Wikipedia contributors. (n.d.). Karen National Liberation Army. In Wikipedia. Retrieved November 4, 2026, fromhttps://en.wikipedia.org/wiki/Karen_National_Liberation_Army