https://taipedia.com/index.php?action=history&feed=atom&title=%E1%80%A2%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%9A%E1%82%82%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%81%B8%E1%81%A2%E1%81%BC%E1%80%BA%E1%80%B8 2026-11-08T18:31:54Z Revision history for this page on the wiki MediaWiki 1.46.0 https://taipedia.com/index.php?title=%E1%80%A2%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%9A%E1%82%82%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%81%B8%E1%81%A2%E1%81%BC%E1%80%BA%E1%80%B8&diff=186&oldid=prev 2026-10-22T14:31:06Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw-interface=""> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="en-GB"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Older revision</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">Revision as of 21:01, 22 October 2026</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">Line 1:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">Line 1:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== &#039;&#039;&#039;ႁူဝ်ႁုပ်ႈ&#039;&#039;&#039; ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== &#039;&#039;&#039;ႁူဝ်ႁုပ်ႈ&#039;&#039;&#039; ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>လႅၼ်ႊတွၼ်ႊ ဢၼ်ႁွင့်ဝႃႈ ‘ဢေးသီးယႂ်းပွတ်းၸၢၼ်း’ ၼႆ့ ‘ၵိင်ႇလိုမ်ဢိၼ်းတီးယၼ်း ဢမ်ႇၼၼ် ၵိင်ႇလိုမ်ဢေးသီးယၼ်း’ (Indian or Asian subcontinent)ၼႆၵေႃႈ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ႁွင့် ယူႇၼင်ႇၵဝ်ႇ။ </del>လႅၼ်ႊတီႈမၼ်းၵေႃႈ ၵႂၢင်ႈယႂ်ႇသေဢမ်ႇၵႃး ပေႃးဢဝ်သႅၼ်းမၼ်းဝႃႈ ယႂ်ႇလိူဝ်သေလိုမ်ယူးရူပ့်၊ ႁူဝ်ၼပ့်ၵူၼ်းၵေႃႈ ၼမ်လိူဝ်သေ ႁူဝ်ၼပ့်ၵူၼ်းၼႂ်းယူးရူပ့်။  ပေႃးတေတူၺ်းၸိူင့်ၼၼ်ၸိုင် လႅၼ်ႊတွၼ်ႊၼႆ့ ယင်းၸၢင်ႊႁွင့်လႆႈဝႃႈ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ပဵၼ်လိုမ် လိၼ်ႁင်းၶေႃႈမၼ်းယူႇ၊ </del>ၵူၺ်းၵႃႊ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ယွၼ့်မၼ်းတိတ်းၸပ်းတင်းလိုမ်ဢေးသီးယႂ်း ၽႅၼ်လိၼ်ယႂ်ႇ</del>(Asian mainland)ဝႆ့ လႄႈ သမ့်လႆႈပဵၼ်လႅၼ်ႊတွၼ်ႊၼႂ်းလိုမ်ဢေးသီးယႂ်းဝႆ့ၵွၺ်းယူႇယဝ့်။ လႅၼ်ႊတွၼ်ႊဢေးသီးယႂ်းပွတ်းၸၢၼ်းၼႆ့ လဵၵ့်သေၶိုင်ႈ ၼိူင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႊဢမႄးရီးၵႂ်း။ ၼႂ်းလႅၼ်ႊတွၼ်ႊဢေးသီးယႂ်းပွတ်းၸၢၼ်းၼႆ့ မိူင်းဢိၼ်းတီးယႂ်းၼႆ့ ပဵၼ်မိူင်းဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈထီႈသုတ်း ထီႈၸဵတ်းၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ ၼႆ့ယဝ့်။ ၼႂ်းလႅၼ်ႊတွၼ်ႊဢေးသီးယႂ်းပွတ်းၸၢၼ်းၼႆ့ တေမီးဝႆ့ယူႇႁူၵ်းမိူင်း၊ ၸိူဝ်း ၼၼ့်ၸမ်း မိူင်းဢိၼ်းတီးယႂ်း၊ မိူင်းပႃႇၵိတ်ႇသထၢၼ်ႇ၊ မိူင်းပင်းၵလႃးတဵတ်ႈ၊ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">မိူင်း ၽူႇထၢၼ်ႇ၊ </del>မိူင်းၼီႇပေႃး၊ မိူင်းၵုၼ်ၼမ့်သီႇရီႉလင်းၵႃ ။  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>လႅၼ်ႊတွၼ်ႊ ဢၼ်ႁွင့်ဝႃႈ ‘ဢေးသီးယႂ်းပွတ်းၸၢၼ်း’ ၼႆ့ ‘ၵိင်ႇလိုမ်ဢိၼ်းတီးယၼ်း ဢမ်ႇၼၼ် ၵိင်ႇလိုမ်ဢေးသီးယၼ်း’ (Indian or Asian subcontinent)ၼႆၵေႃႈ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ႁွင့်ယူႇၼင်ႇၵဝ်ႇ။ </ins>လႅၼ်ႊတီႈမၼ်းၵေႃႈ ၵႂၢင်ႈယႂ်ႇသေဢမ်ႇၵႃး ပေႃးဢဝ်သႅၼ်းမၼ်းဝႃႈ ယႂ်ႇလိူဝ်သေလိုမ်ယူးရူပ့်၊ ႁူဝ်ၼပ့်ၵူၼ်းၵေႃႈ ၼမ်လိူဝ်သေ ႁူဝ်ၼပ့်ၵူၼ်းၼႂ်းယူးရူပ့်။  ပေႃးတေတူၺ်းၸိူင့်ၼၼ်ၸိုင် လႅၼ်ႊတွၼ်ႊၼႆ့ ယင်းၸၢင်ႊႁွင့်လႆႈဝႃႈ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ပဵၼ်လိုမ်လိၼ်ႁင်းၶေႃႈမၼ်းယူႇ၊ </ins>ၵူၺ်းၵႃႊ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ယွၼ့်မၼ်းတိတ်းၸပ်းတင်းလိုမ်ဢေးသီးယႂ်းၽႅၼ်လိၼ်ယႂ်ႇ</ins>(Asian mainland)ဝႆ့ လႄႈ သမ့်လႆႈပဵၼ်လႅၼ်ႊတွၼ်ႊၼႂ်းလိုမ်ဢေးသီးယႂ်းဝႆ့ၵွၺ်းယူႇယဝ့်။ လႅၼ်ႊတွၼ်ႊဢေးသီးယႂ်းပွတ်းၸၢၼ်းၼႆ့ လဵၵ့်သေၶိုင်ႈ ၼိူင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႊဢမႄးရီးၵႂ်း။ ၼႂ်းလႅၼ်ႊတွၼ်ႊဢေးသီးယႂ်းပွတ်းၸၢၼ်းၼႆ့ မိူင်းဢိၼ်းတီးယႂ်းၼႆ့ ပဵၼ်မိူင်းဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈထီႈသုတ်း ထီႈၸဵတ်းၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ ၼႆ့ယဝ့်။ ၼႂ်းလႅၼ်ႊတွၼ်ႊဢေးသီးယႂ်းပွတ်းၸၢၼ်းၼႆ့ တေမီးဝႆ့ယူႇႁူၵ်းမိူင်း၊ ၸိူဝ်း ၼၼ့်ၸမ်း မိူင်းဢိၼ်းတီးယႂ်း၊ မိူင်းပႃႇၵိတ်ႇသထၢၼ်ႇ၊ မိူင်းပင်းၵလႃးတဵတ်ႈ၊ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">မိူင်းၽူႇထၢၼ်ႇ၊ </ins>မိူင်းၼီႇပေႃး၊ မိူင်းၵုၼ်ၼမ့်သီႇရီႉလင်းၵႃ ။  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== လႅင်ႊၼႃႈလိၼ်မိူင်း(Topography) ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== လႅင်ႊၼႃႈလိၼ်မိူင်း(Topography) ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>           လႅင်ႊၼႃႈလိၼ်မိူင်းလႅၼ်ႊတွၼ်ႊၼႆ့ၼႆ့ၵေႃႈ လႆႈဝႃႈ မီးၽွၼ်းတုမ့်ယွၼ်ႈ တေႃႇ ပိူင်ၾၢင်ႁၢင်ႊ ပၢႆးမိူင်း၊ ပၢႆးမၢၵ်ႈမုၼ်း လႄႈ ၽိင်ႈငႄႈၽိင်ႈထုင်းဝႆ့ယူႇတေ့တေ့။ ပေႃးတူၺ်းပိူင်ၾၢင်ႁၢင်ႊလိၼ်မိူင်းမၼ်းၵွၺ်းၵေႃႈ ပေႃးႁူႉလႆႈဝႃႈ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈသင်လႄႈ မီးႁႅင်းႁူမ်ႇငမ်းမိူင်းဝၼ်းတူၵ်း လိူဝ်သေမိူင်းပွတ်းႁွင်ႇ လႄႈ မိူင်းဝၼ်းဢွၵ်ႇၼႆယူႇ။ လွၺ်ႁိမ်းမႃးလႃးယသ့် ဢၼ်မီးယူႇပွတ်းႁွင်ႇၼၼ့် မီးပႃးလွၺ်းဢႄးဝႃးရႅတ့် (Mount Everest)၊ ဢၼ်ပဵၼ်လွၺ်ဢၼ်သုင်ထီႈသုတ်းၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ။ ယွၼ့်ပိူဝ်ႈ မီးလွၺ်လူင်ၸိူဝ်းၼႆ့ ၶႅၼ်ႈႁေႉဝႆ့လႄႈ ၵူၼ်းပွတ်းႁွင်ႇ လႄႈ ၵူၼ်းပွတ်းၸဵင်ႇႁွင်ႇ ဝၼ်းဢွၵ်ႇၶဝ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႊၶဝ်ႈမႃးၼႂ်းလႅၼ်ႊတွၼ်ႊၼႆ့လႆႈ။ ၽၢႆႇၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်း တူၵ်းသမ့် ၵွပ်ႈမီးလွၺ်ႈဢၼ်ပိုတ်ႇဝႆ့ ၸိူဝ့်ၼင်ႇ သဵၼ်ႈတၢင်းၶီးပႃး(Kyber Pass) ၼၼ့်ဝႆ့လႄႈ  ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ် ၸၢင်ႊတေႃႉၶူဝ်းၵုၼ်ႇ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ဢိၵ်ႇလွင်ႈတၢင်းဝူၼ့်တၢင်းယုမ်ႇ ယမ်ၸိူဝ်းၼႆ့ </del>ၽႅဝ်မႃးလႆႈ။ ၵွပ်ႈလွင်ႈၶၢႆ့ယၢႆ့ၸိူဝ်းၼႆ့လႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၽိင်ႈငႄႈလေႃးလႄး ၵၼ်မႃး၊ လႆႈမီးလွင်ႈဢၼ်လုၵ့်မိူင်းဝၼ်းတူၵ်း ၶၢႆ့ယၢႆ့မႃးၸူးမိူင်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ၊ ယဝ့်ၵေႃႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၸၢဝ်းဢႃႇရီႇယၼ်ႇ(Aryan)ယၢႆ့မႃး <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၼႃႈပီႊၶြိတ့် </del>၂၀၀၀ ပီႊ၊  <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ၸဝ်ႈ လူင်ဢႃႇလႅၵ့်သႅၼ်းတြႃး</del>(Alexander the Great)ၶဝ်ႈမႃး <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၼႃႈပီႊၶြိတ့် </del>၃၂၇ ပီႊ၊ မုတ်ႇသလိမ်ႇၶဝ်ႈမႃး <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">မိူဝ်ႈပီႊၶြိတ့် </del>၂၀၀၀၊ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ၸၢဝ်းဢၾ်ႈၾၵၢၼ်ႇ ၽူႈပၢႆႊ ၽေးၶဝ် </del>ယၢႆ့မႃးမိူဝ်ႈႁိမ်းႁွမ်းပီႊ ၁၉၈၀ ၸိူဝ်းၼႆ့လႂ်ယဝ့်။ ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ပေႃးၵႂႃႇဢႅဝ်ႇ လႄႇတူၺ်းၼႂ်းလႅၼ်ႊတွၼ်ႊဢေးသီးယႂ်းပွတ်းၸၢၼ်းၼႆ့ၸိုင် </del>တေလႆႈႁၼ်ဝႃႈ မီး ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵူၼ်းလၢႆမဵဝ်း လေႃးလႄးၵၼ်ဝႆ့၊ မီးသႃႇသၼႃႇလၢႆမဵဝ်း လႄႈ မီးၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ လၢႆမဵဝ်းၼႆ့ယူႇ။ ပွတ်းႁွင်ႇလႅၼ်ႊတွၼ်ႊဢေးသီးယႂ်းၸၢၼ်းၼႆ့သမ့် ၵႆ့ၵႆ့ၵိူတ်ႇလွင်ႈ ၽႅၼ်ႇလိၼ်ဝႆ လႄႈ လွင်လိၼ်ယူတ်ႇ မိူၼ်ၸိူဝ့်ၼင်ႇယၢမ်ႈပဵၼ်မႃး မိူဝ်ႈပီႊ ၂၀၀၅ ၼၼ့်ယဝ့်။</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>           လႅင်ႊၼႃႈလိၼ်မိူင်းလႅၼ်ႊတွၼ်ႊၼႆ့ၼႆ့ၵေႃႈ လႆႈဝႃႈ မီးၽွၼ်းတုမ့်ယွၼ်ႈ တေႃႇ ပိူင်ၾၢင်ႁၢင်ႊ ပၢႆးမိူင်း၊ ပၢႆးမၢၵ်ႈမုၼ်း လႄႈ ၽိင်ႈငႄႈၽိင်ႈထုင်းဝႆ့ယူႇတေ့တေ့။ ပေႃးတူၺ်းပိူင်ၾၢင်ႁၢင်ႊလိၼ်မိူင်းမၼ်းၵွၺ်းၵေႃႈ ပေႃးႁူႉလႆႈဝႃႈ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈသင်လႄႈ မီးႁႅင်းႁူမ်ႇငမ်းမိူင်းဝၼ်းတူၵ်း လိူဝ်သေမိူင်းပွတ်းႁွင်ႇ လႄႈ မိူင်းဝၼ်းဢွၵ်ႇၼႆယူႇ။ လွၺ်ႁိမ်းမႃးလႃးယသ့် ဢၼ်မီးယူႇပွတ်းႁွင်ႇၼၼ့် မီးပႃးလွၺ်းဢႄးဝႃးရႅတ့် (Mount Everest)၊ ဢၼ်ပဵၼ်လွၺ်ဢၼ်သုင်ထီႈသုတ်းၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ။ ယွၼ့်ပိူဝ်ႈ မီးလွၺ်လူင်ၸိူဝ်းၼႆ့ ၶႅၼ်ႈႁေႉဝႆ့လႄႈ ၵူၼ်းပွတ်းႁွင်ႇ လႄႈ ၵူၼ်းပွတ်းၸဵင်ႇႁွင်ႇ ဝၼ်းဢွၵ်ႇၶဝ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႊၶဝ်ႈမႃးၼႂ်းလႅၼ်ႊတွၼ်ႊၼႆ့လႆႈ။ ၽၢႆႇၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်း တူၵ်းသမ့် ၵွပ်ႈမီးလွၺ်ႈဢၼ်ပိုတ်ႇဝႆ့ ၸိူဝ့်ၼင်ႇ သဵၼ်ႈတၢင်းၶီးပႃး(Kyber Pass) ၼၼ့်ဝႆ့လႄႈ  ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ် ၸၢင်ႊတေႃႉၶူဝ်းၵုၼ်ႇ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ဢိၵ်ႇလွင်ႈတၢင်းဝူၼ့်တၢင်းယုမ်ႇယမ်ၸိူဝ်းၼႆ့ </ins>ၽႅဝ်မႃးလႆႈ။ ၵွပ်ႈလွင်ႈၶၢႆ့ယၢႆ့ၸိူဝ်းၼႆ့လႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၽိင်ႈငႄႈလေႃးလႄး ၵၼ်မႃး၊ လႆႈမီးလွင်ႈဢၼ်လုၵ့်မိူင်းဝၼ်းတူၵ်း ၶၢႆ့ယၢႆ့မႃးၸူးမိူင်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ၊ ယဝ့်ၵေႃႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၸၢဝ်းဢႃႇရီႇယၼ်ႇ(Aryan)ယၢႆ့မႃး <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၼႃႈပီႊၶရိတ်ႉ </ins>၂၀၀၀ ပီႊ၊  <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ၸဝ်ႈလူင်ဢႃႇလႅၵ့်သႅၼ်းတႂ်း</ins>(Alexander the Great)ၶဝ်ႈမႃး <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၼႃႈပီႊၶရိတ်ႉ </ins>၃၂၇ ပီႊ၊ မုတ်ႇသလိမ်ႇၶဝ်ႈမႃး <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">မိူဝ်ႈပီႊၶရိတ်ႉ </ins>၂၀၀၀၊ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ၸၢဝ်းဢၾ်ႈၾၵၢၼ်ႇၽူႈပၢႆႊၽေးၶဝ် </ins>ယၢႆ့မႃးမိူဝ်ႈႁိမ်းႁွမ်းပီႊ ၁၉၈၀ ၸိူဝ်းၼႆ့လႂ်ယဝ့်။ ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ပေႃးၵႂႃႇဢႅဝ်ႇလႄႇတူၺ်းၼႂ်းလႅၼ်ႊတွၼ်ႊဢေးသီးယႂ်းပွတ်းၸၢၼ်းၼႆ့ၸိုင် </ins>တေလႆႈႁၼ်ဝႃႈ မီး ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵူၼ်းလၢႆမဵဝ်း လေႃးလႄးၵၼ်ဝႆ့၊ မီးသႃႇသၼႃႇလၢႆမဵဝ်း လႄႈ မီးၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ လၢႆမဵဝ်းၼႆ့ယူႇ။ ပွတ်းႁွင်ႇလႅၼ်ႊတွၼ်ႊဢေးသီးယႂ်းၸၢၼ်းၼႆ့သမ့် ၵႆ့ၵႆ့ၵိူတ်ႇလွင်ႈ ၽႅၼ်ႇလိၼ်ဝႆ လႄႈ လွင်လိၼ်ယူတ်ႇ မိူၼ်ၸိူဝ့်ၼင်ႇယၢမ်ႈပဵၼ်မႃး မိူဝ်ႈပီႊ ၂၀၀၅ ၼၼ့်ယဝ့်။</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ပႃႈႁွင်ႇလွၺ်လူင်ႁိမ်းမႃးလႃးယသ့်ၼၼ့်သမ့် မီးဝႆ့ပၢင်ႇပဵင်းလူင်ဢၼ်ၼိူင်ႈ ဢၼ်ႁွင့်ဝႃႈ ပၢင်ႇပဵင်းႁိၼ်ႇတူႇသထၢၼ်ႇ(Hindustan Plain)။ ပၢင်ႇပဵင်းလူင်ဢၼ်ၼႆ့ ပဵၼ်ပၢင်ႇပဵင်းထုင့်ဢၼ်မီးၽုၼ်ႇငႂ်ႈလိၼ်လီသေဢမ်ႇၵႃး ႁူဝ်ၼပ့်ၵူၼ်း မိူင်းဢိၼ်း တီးယႂ်းၶဝ် မွၵ်ႈၶိုင်ႈၼိူင်ႈၼႆ့ၵေႃႈ လႆႈသၢင်ႈသဝ်းၸႂ်ယႂ်ထုင့်ပဵင်းလူင်ၼႆ့ယဝ့်။ သိုပ်ႇၵႂႃႇထႅင်ႈပွတ်းတၢင်းၸၢၼ်းၵေႃႈ သမ့်မီးပၢင်ႇပဵင်းလႅၼ်ႊသုင်တႅၵ့်ၵၼ်ႇ(Deccan Plateau)၊ ပဵင်းလႅၼ်ႊသုင်ဢၼ်ၼႆ့ မီးယူႇၼႂ်းၵႄႈလွၺ်ၵၢတ်းပွတ်းဢွၵ်ႇ(Eastern Ghat) လႄႈ လွၺ်ၵၢတ်းပွတ်းတူၵ်း(Western Ghat)၊ မီးၶူဝ်းႁႄႊၾိင်ႈတိုၼ်းပဵၼ် တင်းၼမ်တင်းလၢႆ။ ပေႃးသိုပ်ႇလူင်းၵႂႃႇပွတ်းၸၢၼ်းၸၢၼ်းထႅင်ႈၵေႃႈ တေလႆႈႁၼ် တီႈလိၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈလီ ဢၼ်ၵႂ်ႈၸမ်တင်းၵူတ့်ပၢင်ႇလၢႆႇယဝ့်။  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ပႃႈႁွင်ႇလွၺ်လူင်ႁိမ်းမႃးလႃးယသ့်ၼၼ့်သမ့် မီးဝႆ့ပၢင်ႇပဵင်းလူင်ဢၼ်ၼိူင်ႈ ဢၼ်ႁွင့်ဝႃႈ ပၢင်ႇပဵင်းႁိၼ်ႇတူႇသထၢၼ်ႇ(Hindustan Plain)။ ပၢင်ႇပဵင်းလူင်ဢၼ်ၼႆ့ ပဵၼ်ပၢင်ႇပဵင်းထုင့်ဢၼ်မီးၽုၼ်ႇငႂ်ႈလိၼ်လီသေဢမ်ႇၵႃး ႁူဝ်ၼပ့်ၵူၼ်း မိူင်းဢိၼ်း တီးယႂ်းၶဝ် မွၵ်ႈၶိုင်ႈၼိူင်ႈၼႆ့ၵေႃႈ လႆႈသၢင်ႈသဝ်းၸႂ်ယႂ်ထုင့်ပဵင်းလူင်ၼႆ့ယဝ့်။ သိုပ်ႇၵႂႃႇထႅင်ႈပွတ်းတၢင်းၸၢၼ်းၵေႃႈ သမ့်မီးပၢင်ႇပဵင်းလႅၼ်ႊသုင်တႅၵ့်ၵၼ်ႇ(Deccan Plateau)၊ ပဵင်းလႅၼ်ႊသုင်ဢၼ်ၼႆ့ မီးယူႇၼႂ်းၵႄႈလွၺ်ၵၢတ်းပွတ်းဢွၵ်ႇ(Eastern Ghat) လႄႈ လွၺ်ၵၢတ်းပွတ်းတူၵ်း(Western Ghat)၊ မီးၶူဝ်းႁႄႊၾိင်ႈတိုၼ်းပဵၼ် တင်းၼမ်တင်းလၢႆ။ ပေႃးသိုပ်ႇလူင်းၵႂႃႇပွတ်းၸၢၼ်းၸၢၼ်းထႅင်ႈၵေႃႈ တေလႆႈႁၼ် တီႈလိၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈလီ ဢၼ်ၵႂ်ႈၸမ်တင်းၵူတ့်ပၢင်ႇလၢႆႇယဝ့်။  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== တူဝ်ၼမ့် ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== တူဝ်ၼမ့် ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>လႅၼ်ႊတွၼ်ႊဢေးသီးယႂ်းၸၢၼ်းၼႆ့ တီႈတေ့မၼ်း ပဵၼ်လႅၼ်ႊဢၼ်မီး ၵုၼ်ပႅၼ်ၵုၼ်ယွၼ်ႇ ဢၼ်လုၵ့်တီႈလိုမ်ဢေးသီးယႂ်းၽႅၼ်လိၼ်ယႂ်ႇၼႆ့သေ မႅၼ်း ဢွၵ်ႇၵႃႇ၊ မီးၼမ့်ပၢင်ႇလၢႆႇဢႃႇရေးပီးယၼ်း၊ ၼမ့်သမုတ့်ဢိၼ်းတီးယၼ်း၊လႄႈ ဢၢဝ်ႇပႅင်းၵွလ်း လွမ့်ႁွပ်ႈဝႆ့။ ၼမ့်လူင်သၢမ်ၵႄးၼႆ့ ႁူဝ်မၼ်းလုၵ့်တီႈတၢင်းလွၺ်ႁိမ်း မႃးလႃးယသ့်သေလႆလူင်းမႃး။ ၼမ့်ၵႄးဢိၼ်းတသ့်(Indus River)သမ့် လႆၶဝ်ႈၼႂ်း မိူင်းပႃႇၵိတ်ႇသထၢၼ်ႇသေ သိုပ်ႇၶဝ်ႈၵႃႇၼႂ်းၼမ့်ပၢင်ႇလၢႆႇဢႃႇရေးပီးယၼ်း။ ၼမ့် ၵႅင်းၵိသ့်(Ganges)(ၼမ့်ၵင်းၵႃႇ) လႄႈ ၼမ့်ပြမ်ႇမႃႉပုတ်ႉတြႃႉ(Brahmaputra) သမ့် လႆလတ်းမိူင်းဢိၼ်းတီးယႂ်းသေ ၵႃႇၶွၺ်ႊၵၼ်တီႈၼႂ်းမိူင်းပင်းၵလႃးတဵတ်ႈသေ သိုပ်ႇလႆၶဝ်ႈၵႃႇၼႂ်းဢၢဝ်ႇပၢင်ႇလၢႆႇပႅင်းၵွလ်း။ ထုင့်ၼမ့်ဢိၼ်းတသ့်ၼႆ့ ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈ ဢၼ်မီးယဵၼ်ႇငႄႈမုၼ်းႁိူင်းမႃးဢၼ်ၸဝ်ႈထီႈသုတ်း ၼႂ်းလႅၼ်ႊတွၼ်ႊၼႆ့ယဝ့်။ ယၢမ်ႈမီးလွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈမုၼ်း(civilization)မႃး <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၼႃႈပီႊၶြိတ့် </del>၃၀၀၀ ပီႊ ပူၼ့်မႃး။ ယွၼ့်ၼမ့်ၵင်းၵႃႇ လႄႈ ၼမ့်ပြမ်ႇမႃႉပုတ့်တြႃႉလူၼ့်ၼွင်းလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ပိုၼ့်တီႈသူပ်းၼမ့် မိူင်းပင်းၵလႃးတဵတ်ႈၼၼ့် ၶွၼ်ႇၼမ့်မၼ်းလိၼ်လီဝႆ့ယူႇ။ ယွၼ့် ပိူဝ်ႈၾူၼ်မွၼ်ႊသုၼ်ႊ လႄႈ ၾူင်းၼမ့်လူင်ၵႆ့ၵႆ့ၶဝ်ႈမႃးလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈလႅၼ်ႊတီႈသူပ်း ၼမ့်ၼၼ်လႆႈလူႉလႅဝ်ဝႆ့ယူႇ။  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>လႅၼ်ႊတွၼ်ႊဢေးသီးယႂ်းၸၢၼ်းၼႆ့ တီႈတေ့မၼ်း ပဵၼ်လႅၼ်ႊဢၼ်မီး ၵုၼ်ပႅၼ်ၵုၼ်ယွၼ်ႇ ဢၼ်လုၵ့်တီႈလိုမ်ဢေးသီးယႂ်းၽႅၼ်လိၼ်ယႂ်ႇၼႆ့သေ မႅၼ်း ဢွၵ်ႇၵႃႇ၊ မီးၼမ့်ပၢင်ႇလၢႆႇဢႃႇရေးပီးယၼ်း၊ ၼမ့်သမုတ့်ဢိၼ်းတီးယၼ်း၊လႄႈ ဢၢဝ်ႇပႅင်းၵွလ်း လွမ့်ႁွပ်ႈဝႆ့။ ၼမ့်လူင်သၢမ်ၵႄးၼႆ့ ႁူဝ်မၼ်းလုၵ့်တီႈတၢင်းလွၺ်ႁိမ်း မႃးလႃးယသ့်သေလႆလူင်းမႃး။ ၼမ့်ၵႄးဢိၼ်းတသ့်(Indus River)သမ့် လႆၶဝ်ႈၼႂ်း မိူင်းပႃႇၵိတ်ႇသထၢၼ်ႇသေ သိုပ်ႇၶဝ်ႈၵႃႇၼႂ်းၼမ့်ပၢင်ႇလၢႆႇဢႃႇရေးပီးယၼ်း။ ၼမ့် ၵႅင်းၵိသ့်(Ganges)(ၼမ့်ၵင်းၵႃႇ) လႄႈ ၼမ့်ပြမ်ႇမႃႉပုတ်ႉတြႃႉ(Brahmaputra) သမ့် လႆလတ်းမိူင်းဢိၼ်းတီးယႂ်းသေ ၵႃႇၶွၺ်ႊၵၼ်တီႈၼႂ်းမိူင်းပင်းၵလႃးတဵတ်ႈသေ သိုပ်ႇလႆၶဝ်ႈၵႃႇၼႂ်းဢၢဝ်ႇပၢင်ႇလၢႆႇပႅင်းၵွလ်း။ ထုင့်ၼမ့်ဢိၼ်းတသ့်ၼႆ့ ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈ ဢၼ်မီးယဵၼ်ႇငႄႈမုၼ်းႁိူင်းမႃးဢၼ်ၸဝ်ႈထီႈသုတ်း ၼႂ်းလႅၼ်ႊတွၼ်ႊၼႆ့ယဝ့်။ ယၢမ်ႈမီးလွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈမုၼ်း(civilization)မႃး <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၼႃႈပီႊၶရိတ်ႉ </ins>၃၀၀၀ ပီႊ ပူၼ့်မႃး။ ယွၼ့်ၼမ့်ၵင်းၵႃႇ လႄႈ ၼမ့်ပြမ်ႇမႃႉပုတ့်တြႃႉလူၼ့်ၼွင်းလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ပိုၼ့်တီႈသူပ်းၼမ့် မိူင်းပင်းၵလႃးတဵတ်ႈၼၼ့် ၶွၼ်ႇၼမ့်မၼ်းလိၼ်လီဝႆ့ယူႇ။ ယွၼ့် ပိူဝ်ႈၾူၼ်မွၼ်ႊသုၼ်ႊ လႄႈ ၾူင်းၼမ့်လူင်ၵႆ့ၵႆ့ၶဝ်ႈမႃးလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈလႅၼ်ႊတီႈသူပ်း ၼမ့်ၼၼ်လႆႈလူႉလႅဝ်ဝႆ့ယူႇ။  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== ၽွၼ်းယွၼ်ႈမွၼ်ႊသုၼ်ႊ(impact of the Monsoon) ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== ၽွၼ်းယွၼ်ႈမွၼ်ႊသုၼ်ႊ(impact of the Monsoon) ==</div></td></tr> <!-- diff cache key mediawiki:diff:1.41:old-185:rev-186:php=table --> </table>

Tunsar https://taipedia.com/index.php?title=%E1%80%A2%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%9A%E1%82%82%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%81%B8%E1%81%A2%E1%81%BC%E1%80%BA%E1%80%B8&diff=185&oldid=prev 2026-10-22T14:28:37Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw-interface=""> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="en-GB"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Older revision</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">Revision as of 20:58, 22 October 2026</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l48">Line 48:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">Line 48:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== ၽိုၼ်ဢၢင်ႈဢိင် ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== ၽိုၼ်ဢၢင်ႈဢိင် ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Willner, M., Hero, G., Martin, M., Moore, D., &amp; Weiner, J. (2020). &#039;&#039;Let’s review Regents: Global history and geography 2020&#039;&#039;. Barron’s Educational Series.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Willner, M., Hero, G., Martin, M., Moore, D., &amp; Weiner, J. (2020). &#039;&#039;Let’s review Regents: Global history and geography 2020&#039;&#039;. Barron’s Educational Series.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[Category:ပၢႆးလႅင်ႊမိူင်း]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[Category:Geography]]</ins></div></td></tr> <!-- diff cache key mediawiki:diff:1.41:old-184:rev-185:php=table --> </table>

Tunsar https://taipedia.com/index.php?title=%E1%80%A2%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%9A%E1%82%82%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%81%B8%E1%81%A2%E1%81%BC%E1%80%BA%E1%80%B8&diff=184&oldid=prev 2026-10-22T14:28:16Z

<p></p> <a href="https://taipedia.com/index.php?title=%E1%80%A2%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%9A%E1%82%82%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%81%B8%E1%81%A2%E1%81%BC%E1%80%BA%E1%80%B8&amp;diff=184&amp;oldid=183">Show changes</a>

Tunsar https://taipedia.com/index.php?title=%E1%80%A2%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%9A%E1%82%82%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%81%B8%E1%81%A2%E1%81%BC%E1%80%BA%E1%80%B8&diff=183&oldid=prev 2026-10-22T14:25:14Z

<p>Created page with &quot;ဢေးသီးယႂ်း ပွတ်းၸၢၼ်း ၁။ လႅင်ႊမိူင်း ဢေးသီးယႂ်းပွတ်းၸၢၼ်း &#039;&#039;&#039;ႁူဝ်ႁုပ်ႈ&#039;&#039;&#039; လႅၼ်ႊတွၼ်ႊ ဢၼ်ႁွင့်ဝႃႈ ‘ဢေးသီးယႂ်းပွတ်းၸၢၼ်း’ ၼႆ့ ‘ၵိင်ႇလိုမ်ဢိၼ်းတီးယၼ်း ဢမ်ႇၼၼ် ၵိင်ႇလိုမ်ဢေ...&quot;</p> <a href="https://taipedia.com/index.php?title=%E1%80%A2%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%9A%E1%82%82%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%81%B8%E1%81%A2%E1%81%BC%E1%80%BA%E1%80%B8&amp;diff=183">Show changes</a>

Tunsar